Svenska spindlar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Titelpagina van de uitgave van 1757 van Svenska Spindlar

Het boek Svenska spindlar of Aranei svecici (respectievelijk Zweeds en Latijn voor "Zweedse spinnen") is een van de belangrijkste werken van de Zweedse arachnoloog en entomoloog Carl Alexander Clerck. Het verscheen in 1757 in Stockholm. Het was het eerste veelomvattende boek over de spinnen van Zweden en een van 's werelds eerste regionale monografieën van een groep dieren. De volledige titel is Svenska spindlar uti sina hufvud-slägter indelte samt under några och sextio särskildte arter beskrefne och med illuminerade figurer uplyste – Aranei svecici, descriptionibus et figuris aeneis illustrati, ad genera subalterna redacti, speciebus ultra LX determinati,[1] ("Zweedse spinnen, ingedeeld onder hun geslachten,[2] alsmede ruim zestig specifieke soorten benoemd en met fraaie afbeeldingen geïllustreerd"). Het werk omvat 162 pagina's tekst (8 daarvan ongenummerd) en 6 pagina's met gekleurde afbeeldingen. Het is geschreven in het Zweeds, met een vertaling in het Latijn die in een iets kleiner letterformaat onder de Zweedse tekst is afgedrukt.

Clerck beschreef 66 soorten spinnen in detail.[3] Zijn werk was bovendien het eerste zoölogische werk waarin consequent voor alle soorten de binominale nomenclatuur werd toegepast zoals die door Carl Linnaeus in 1751 was voorgesteld[4] en al voor planten was gebruikt in de eerste editie van Species plantarum van 1753. Svenska spindlar is het enige aan Linnaeus' 10e druk van Systema naturae voorafgaande zoölogische werk dat erkend wordt als een geldige bron voor zulke namen.

Belang van het werk[bewerken | brontekst bewerken]

Araneus angulatus in Aranei svecici
Clerck1757-page22.jpg
beschrijving van A. angulatus (p. 22)
Araneus-angulatus-figure1757.jpg
afbeelding van mannetje en vrouwtje (pl. 1)

Door de uitzonderlijk grondige behandeling van de spinnensoorten werden de door Clerck voorgestelde wetenschappelijke namen (die door Linnaeus in zijn Systema naturae van 1758 met slechts kleine wijzigingen werden overgenomen) door arachnologen erkend als beschikbare[5] binominale namen. In 1959 besloot de International Commission on Zoological Nomenclature dat Clercks werk voor zoölogische nomenclatuur beschikbaar was,[6] maar in de International Code of Zoological Nomenclature werd van Clercks werk geen melding gemaakt.[7] Pas vanaf 1999 werd dit werk officieel erkend in de Code.[8] Dit betekent dat in gevallen waarin meerdere namen of spellingvarianten voor een soort uit dit werk beschikbaar zijn, de naam in Svenska spindlar van 1757 prioriteit heeft over die van Linnaeus uit 1758, of enig ander later werk (een voorbeeld is Clercks Araneus in plaats van "Aranea" van Linnaeus), en dat Clercks spinnen de eerste dieren in de moderne zoölogie waren die een geldige wetenschappelijke naam kregen.

Jaar van uitgave[bewerken | brontekst bewerken]

Svenska spindlar kwam uit in 1757. Volgens de ICZN-Code hebben namen gepubliceerd vóór 1 januari 1758 als zoölogische wetenschappelijke naam geen status. Voor Clercks werk werd een speciale regeling getroffen, waarbij het geacht wordt te zijn verschenen op 1 januari 1758. Volgens de Code moeten namen uit dit werk geciteerd worden met 1758 als jaar van publicatie. In de praktijk citeren arachnologen namen uit Svenska spindlar nog altijd met Clerck, 1757 als auteur en jaar.

Behandeling van de spinnen[bewerken | brontekst bewerken]

Clerck legde in het laatste hoofdstuk van zijn werk uit dat hij anders dan eerdere auteurs de term "spin" in strikte zin gebruikte voor dieren die acht ogen hebben, en waarbij het prosoma en opisthosoma gescheiden zijn, en dat deze groep van dieren in zijn concept geen hooiwagens (Opiliones) omvatte omdat die twee ogen hebben en een breed aaneengegroeid prosoma en opisthosoma, noch andere groepen van spinachtigen (Arachnida).

Clerck gebruikte voor alle spinnen een enkele geslachtsnaam (Araneus), waaraan een soortnaam was toegevoegd die uit slechts één woord bestond. Elke soort werd in de Zweedse tekst gepresenteerd met de wetenschappelijke naam,[9] gevolgd door informatie over de exacte data waarop hij de dieren had gevonden, en een gedetailleerde beschrijving van de ogen, de poten en het lichaam. Daarnaast werden de verschillen tussen de seksen beschreven. Aan het einde van het boek waren ingekleurde kopergravures ingebonden waarop iedere soort in zeer nauwkeurige tekeningen werd afgebeeld.

Soorten[bewerken | brontekst bewerken]

Hoofdstuk 2 (Araneidae, Tetragnathidae)

Hoofdstuk 3 (Theridiidae, Nesticidae, Linyphiidae)

Hoofdstuk 4 (Agelenidae, Clubionidae)

Hoofdtuk 5 (Lycosidae, Pisauridae)

Hoofdstuk 6 (Salticidae)

Hoofdstuk 7 (Thomisidae, Philodromidae, Sparassidae)

Hoofdstuk 8 (Cybaeidae)