Syeniet
_3.jpg)
Syeniet is een grofkorrelig kristallijn stollingsgesteente met een silicaverzadigde, alkalirijke samenstelling. Het bevat veel van het mineraal kaliveldspaat, maar weinig tot geen kwarts. Syeniet behoort tot de dieptegesteenten.
De naam van het gesteente syeniet is afgeleid van de oude en Latijnse naam Syene voor Aswan in Egypte.
Eigenschappen
[bewerken | brontekst bewerken]
Syeniet lijkt uiterlijk op graniet, waar het in feite een kwartsloze of kwartsarme variant van is. Beide gesteentetypen hebben een grofkorrelige, faneritische textuur en bestaat voor een groot deel uit lichtgekleurde veldspaten.
De modale mineralogie van syeniet bestaat voornamelijk uit vaak perthitische kaliveldspaat (orthoklaas en microclien). Het bevat ook een kleinere hoeveelheid plagioklaas - volgens de IUGS-classificatie is tussen 10-35% van het veldspaat in syeniet plagioklaas - en 0-5% kwarts.[1] Daarnaast zijn een of meerdere donkere, mafische mineralen aanwezig. Meestal is dit amfibool (hoornblende) maar ook biotiet en pyroxeen kunnen in syeniet voorkomen. De kleur van het gesteente varieert van witgrijs of rood tot donkergroen of zwart als gevolg van kleine vervuilingen in de kaliveldspaat.
Syeniet gaat bij meer dan 5% kwarts over in kwarts-syeniet. Bij meer dan 20% kwarts gaat dit weer over in syenograniet. Als minder dan 65% van de veldspaat uit kaliveldspaat bestaat gaat syeniet over in monzoniet. Als meer dan 90% van de veldspaat uit kaliveldspaat bestaat heet gesteente kaliveldspaat-syeniet. Bij zowel meer dan 5% kwarts als meer dan 10% kaliveldspaat is de naam kwarts-kaliveldspaat-syeniet. Als in plaats van kwarts tussen de 0-10% veldspaatvervangers (foïden) voorkomen wordt gesteente foïdehoudend syeniet genoemd. Bij zowel 0-10% veldspaatvervangers als meer dan 90% kaliveldspaat is de naam foïdehoudend kaliveldspaat-syeniet. Bij meer dan 90% kaliveldspaat en 10-60% veldspaatvervanger heet gesteente foïde-syeniet. Bij 10-60% veldspaatvervanger maar minder dan 90% kaliveldspaat wordt de naam foïde-monzosyeniet.
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Voetnoten
[brontekst bewerken]- ↑ Le Maitre et al. (2002)
Bronnen en verwijzingen
[brontekst bewerken]- (en) Le Maitre, R.W. (ed.); Streckeisen, A.; Zanettin, B.; Le Bas, M.J.; Bonin, B.; Bateman, P.; Bellieni, G.; Dudek, A.; Efremova, F.; Keller, J.; Lameyre, J.; Sabine, P.A.; Schmid, R.; Sørensen, H. & Woolley, A.R., 2002: Igneous Rocks, A Classification and Glossary of Terms, Recommendations of the International Union of Geological Sciences Subcommission on the Systematics of Igneous Rocks (2nd ed.), Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-66215-4.
