Tamil (taal)
| Tamil தமிழ் (tamiḻ) | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Gesproken in | India, Sri Lanka, Singapore, Maleisië, wereldwijde diaspora | |||
| Sprekers | ca. 85.000.000 (moedertaal: ca. 78.000.000) | |||
| Rang | 15 | |||
| Taalfamilie | Dravidische
| |||
| Dialecten | Jaffna, Madurai, Chennai, Kongu, etc. | |||
| Alfabet | Tamil-schrift (oorsprong in Tamil-Brahmi) | |||
| Officiële status | ||||
| Officieel in | ||||
| Taalorganisatie | Thanjavur Tamil University, verschillende overheidsorganisaties | |||
| Taalcodes | ||||
| ISO 639-1 | ta | |||
| ISO 639-2 | tam | |||
| ISO 639-3 | tam | |||
| ||||
Het Tamil (தமிழ், tamiḻ, [tɐmɪɻ] ⓘ) is een Dravidische taal die voornamelijk wordt gesproken door het Tamil-volk in Zuid-Azië. Het is de officiële taal van de Indiase staat Tamil Nadu en het unieterritorium Puducherry, en een van de officiële en nationale talen van zowel Sri Lanka als Singapore. Daarnaast wordt het gesproken door aanzienlijke diasporagemeenschappen in onder andere Maleisië,Zuid-Afrika, Mauritius, en diverse westerse landen. Met wereldwijd meer dan 85 miljoen sprekers is het Tamil een van de meest gesproken talen ter wereld.
Met een ononderbroken gedocumenteerde geschiedenis van meer dan 2500 jaar bezit het Tamil een van de langste continu overgeleverde literaire tradities ter wereld. Vroeg-epigrafische vondsten en inscripties in het Tamil-Brahmi dateren uit minstens de 6e tot 3e eeuw v.Chr. In 2004 was het Tamil de eerste taal die door de regering van India officieel werd erkend als klassieke taal vanwege haar buitengewone ouderdom, rijke literaire canon en onafhankelijke oorsprong.
Geschiedenis
[bewerken | brontekst bewerken]Tamil bezit een van de oudste continu overgeleverde literaire tradities ter wereld. De evolutie van de taal wordt door taalkundigen en filologen over het algemeen in drie periodes ingedeeld:
- Oud-Tamil (ca. 300 v.Chr. – 700 n.Chr.): De vroegste inscripties in het Tamil-Brahmi schrift dateren uit de 3e eeuw voor Christus. Deze periode omvat de befaamde Sangam-literatuur, een verzameling van meer dan 2000 gedichten die het leven, de liefde en oorlogsvoering in de oude Tamil-samenleving beschrijven. Het oudste nog bestaande werk over Tamil-grammatica, de Tolkāppiyam, stamt eveneens uit deze tijd.
- Midden-Tamil (ca. 700 n.Chr. – 1600 n.Chr.): In deze periode onderging de taal aanzienlijke fonologische en grammaticale veranderingen. Er ontstond een uitgebreide Bhakti-literatuur (religieuze devotionele poëzie) door de Nayanars en Alvars. De invloed van het Sanskriet nam toe, wat resulteerde in een mengtaal genaamd Maṇipravāḷam in sommige religieuze teksten, hoewel het Tamil zijn onafhankelijke grammaticale kern behield.
- Modern Tamil (ca. 1600 n.Chr. – heden): De komst van Europese missionarissen en kolonisatoren leidde tot de introductie van de drukpers en westerse interpunctie. In de 20e eeuw vond in Tamil Nadu de Tanit Tamil Iyakkam (Pure Tamil Beweging) plaats, die zich richtte op het zuiveren van de taal van Sanskriet-leenwoorden en het bevorderen van inheemse Dravidische wortels.
Maritieme expansie en handel
[bewerken | brontekst bewerken]Tijdens de klassieke en middeleeuwse periode werd het Tamil-gebied geregeerd door de Drie Gekroonde Koningen (Moovendhar): de dynastieën van de Chera, Chola en Pandya. In deze periode breidde de invloed van het Tamil zich ver buiten het Indisch subcontinent uit. Een hoogtepunt was de maritieme expansie onder de Chola-keizer Rajendra Chola I, die in 1025 n.Chr. een grote marine-expeditie over de Golf van Bengalen leidde. Hij veroverde delen van het Srivijaya-rijk in Sumatra, Kedah en de regio rond de Straat Malakka.
Hierdoor werd het Tamil een belangrijke internationale handelstaal in Zuidoost-Azië. Machtige Tamil-koopmansgilden, zoals de Ayyavole 500 en het Manigramam, domineerden de overzeese handel. Bewijs hiervan is onder andere te vinden in de Tamil-inscriptie van Barus (1088) op Sumatra, die de aanwezigheid van Tamil-handelaren documenteert. Ook in Nederland is historisch materiaal bewaard gebleven dat deze internationale connecties aantoont; zo bevinden de beroemde Chola-koperplaten van Leiden, die historische donaties vastleggen, zich aan de Universiteit Leiden.
Geografische verspreiding en status
[bewerken | brontekst bewerken]Tamil wordt voornamelijk gesproken in Zuid-India en Sri Lanka. In India is het de bestuurstaal van de staat Tamil Nadu. In Sri Lanka is het samen met het Singalees de officiële taal, vooral geconcentreerd in de noordelijke en oostelijke provincies.
In Singapore heeft Tamil de status van een van de vier officiële talen (naast Engels, Mandarijn en Maleis). In Maleisië is het de primaire onderwijstaal voor de Indiase gemeenschap in nationale basisscholen. Het Tamil is tevens een erkende minderheidstaal in onder andere Zuid-Afrika, Mauritius en Maleisië.
Fonologie en schrift
[bewerken | brontekst bewerken]Het Tamil wordt geschreven in het Tamil-schrift, een abugida die zich heeft ontwikkeld uit het Brahmi-schrift en het latere Vatteluttu. Het moderne alfabet bestaat uit 12 klinkers (uyireḻuttu, letterlijk "levensletters") en 18 medeklinkers (meyyeḻuttu, "lichaamsletters"). Deze combineren tot 216 samengestelde karakters. Daarnaast is er één speciaal teken, de āytam, dat voornamelijk in klassiek Tamil voorkomt.
Een opvallend kenmerk van de Tamil-fonologie is de strikte scheiding tussen korte en lange klinkers, wat betekenisonderscheidend is (bijv. kal = steen, kāl = been). Wat de medeklinkers betreft, valt de aanwezigheid van retroflexe medeklinkers op, waaronder de unieke retroflexe approximant ɻ (geschreven als ழ en getranscribeerd als ḻ), waaraan de taal haar naam (Tamiḻ) ontleent.
Net als bij andere Dravidische talen ontbreken in de oorspronkelijke Tamil-woorden de geaspireerde medeklinkers (zoals kh, gh, ph of bh) en het contrast tussen stemhebbende en stemloze plofklanken dat typerend is voor Indo-Arische talen. Plosieven worden afhankelijk van hun positie in het woord (aan het begin, tussen klinkers of na een neusklank) automatisch stemloos of stemhebbend uitgesproken.
Daarnaast wordt Tamil gekenmerkt door een complex systeem van zandhi (klankverschuivingen), waarbij klinkers of medeklinkers worden toegevoegd (epenthesis), weggelaten of gewijzigd wanneer woorden of morfemen worden samengevoegd, om de fonotactische structuur te behouden.
Grammatica en syntaxis
[bewerken | brontekst bewerken]Tamil is een sterk agglutinerende taal, wat betekent dat achtervoegsels (in plaats van voorvoegsels of losse voorzetsels) worden toegevoegd aan een woordstam om de grammaticale functie of betekenis aan te geven. Er is geen formele grens aan het aantal achtervoegsels dat men aan een woord kan toevoegen, wat kan leiden tot zeer lange en complexe woordvormen.
Enkele belangrijke grammaticale kenmerken:
- Naamvallen: De taal kent een uitgebreid systeem van naamvallen. Traditioneel worden er 8 gecategoriseerd (vergelijkbaar met het Sanskriet), waaronder nominatief, accusatief, datief, sociatief, genitief, instrumentalis, locatief en ablatief. Deze worden gevormd door specifieke achtervoegsels of postposities.
- Geslacht: In tegenstelling tot veel Indo-Europese talen heeft Tamil geen grammaticaal geslacht gebaseerd op objecten. Zelfstandige naamwoorden worden fundamenteel verdeeld in twee klassen: uyartiṇai (rationele wezens: goden, mensen) en aḵṟiṇai (irrationele wezens en objecten: dieren, dingen, abstracte concepten). Het grammaticale geslacht (mannelijk, vrouwelijk) wordt alleen toegepast op rationele wezens, terwijl irrationele wezens als onzijdig worden behandeld.
- Werkwoorden en tijd: Werkwoorden in het Tamil worden vervoegd naar persoon, getal, geslacht (bij rationele onderwerpen) en tijd. Een uniek kenmerk ten opzichte van westerse talen is dat het Tamil geen relatieve voornaamwoorden (zoals "die" of "dat") kent. In plaats daarvan gebruikt het participium-achtige constructies of bijvoeglijke naamwoorden die van werkwoorden zijn afgeleid (zogenaamde relatieve deelwoorden).
- Woordvolgorde: De standaard zinsbouw is Onderwerp–Object–Werkwoord (SOV), al biedt de agglutinerende aard en de sterke naamvalsmarkering enige flexibiliteit. Het Tamil gebruikt uitsluitend postposities (achterzetsels) in plaats van preposities (voorzetsels).
Diglossie en dialecten
[bewerken | brontekst bewerken]Tamil wordt gekenmerkt door een sterke mate van diglossie. Er is een scherp onderscheid tussen de formele, geschreven taal (centamiḻ of "zuiver Tamil") en de alledaagse gesproken taal (koṭuntamiḻ of "gewoon Tamil"). Hoewel de spreektaal de afgelopen eeuwen sterk is geëvolueerd en sterk per regio verschilt, is het centamiḻ relatief conservatief gebleven en volgt het grotendeels de klassieke grammaticaregels van eeuwen geleden. Dit betekent dat media, literatuur en formele toespraken een variant van het Tamil gebruiken die sterk afwijkt van de taal in de straten van Chennai of Jaffna.
De dialecten van het Tamil vallen grofweg uiteen in een Sri Lankaanse groep en een Indiase groep. Het Sri Lankaanse Tamil (bijvoorbeeld het Jaffna-dialect) heeft veel archaïsche kenmerken van het Oud-Tamil behouden en klinkt voor Indiase sprekers vaak formeler of ouderwetser, terwijl het Indiase Tamil meer vernieuwingen heeft ondergaan.
Binnen India is er ook sprake van regionale en sociale dialecten. Verder wordt in metropolen zoals Chennai een informeel sociolect gesproken, het zogenaamde Tanglish of Madras Bashai, dat wordt gekenmerkt door hevige codewisseling met het Engels en de opname van leenwoorden uit Hindi en Urdu.
Historische betrekkingen met het Nederlandse taalgebied
[bewerken | brontekst bewerken]De historische, taalkundige en culturele relatie tussen het Tamil en het Nederlandse taalgebied bestrijkt meer dan vier eeuwen. Tijdens de 17e en 18e eeuw fungeerde het Tamil, naast het Nederlands en Portugees, als een essentiële administratieve en diplomatieke taal voor de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) op de Kust van Coromandel en in het Commandement van Jaffna. Dit resulteerde onder meer in de vastlegging van lokaal gewoonterecht in de Thesawalamai (1707) door Claas Isaaksz en een rijke archieferfenis op palmbladeren (olai), waaronder verdragen met lokale heersers.
Daarnaast publiceerde de Nederlandse predikant Philippus Baldaeus in 1672 met zijn Korte Kenteikeninge der Malabaarsche Spraak een van de vroegste westerse grammaticale beschrijvingen van de taal, inclusief het Tamil-schrift.
Door deze langdurige handels- en bestuurlijke contacten ontstond ook een opmerkelijke wederzijdse uitwisseling van leenwoorden. Woorden als kakkūs (kakhuis) en kantōr (kantoor) vonden hun weg naar het Tamil, terwijl het Nederlands woorden als catamaran en mango uit het Tamil overnam.
Door de eeuwenlange handels- en bestuurscontacten tussen de VOC en het Tamil-taalgebied ontstond een wederzijdse uitwisseling van leenwoorden:
Nederlandse leenwoorden in het Tamil (met name in Sri Lanka en kuststreken):
| Tamil-woord | Transcriptie | Nederlands origineel | Betekenis en context |
|---|---|---|---|
| கக்கூஸ் | kakkūs | Kakhuis / kakdoos | Algemeen woord voor toilet of plee in Sri Lankaans Tamil en het dialect van Chennai (Madras Bashai) |
| கந்தோர் | kantōr | Kantoor | Woord voor overheids- of zakelijk kantoor in Sri Lankaans Tamil (vgl. Indonesisch kantor) |
| நோத்தாரிசு | nōtāris | Notaris | Beëdigd juridisch ambtenaar voor eigendomsakten (geïntroduceerd onder VOC-recht) |
| பூதல் | pūtal | Boedel | Erfenis of onverdeelde nalatenschap in erfrechtelijke zaken onder de Thesawalamai |
| போத்தல் | pōttal | Bottel (fles) | Alledaags woord voor glazen fles in Sri Lanka |
| காஸ்து | kāst | Kast | Traditionele houten linnen- of kledingkast |
Tamil- en Dravidische woorden in het Nederlands:
| Nederlands woord | Tamil-etymon | Oorspronkelijke betekenis | Historische context |
|---|---|---|---|
| Catamaran | kaṭṭumaram (கட்டுமaram) | "Samengebonden boomstammen" (kaṭṭu = binden, maram = boom/hout) | Vlotten die VOC-zeelui zagen bij de branding van de Coromandelkust |
| Mango | māṅkāy (மாங்காய்) | "Onrijpe mangovrucht" (mā = boom, kāy = vrucht) | Via het Portugees (manga) in het 17e-eeuwse Nederlands overgenomen |
| Paria | paṟaiyar (பறையர்) | "Trommelslagers" (van paṟai = trommel) | Oorspronkelijk een erfelijke kaste; door Europeanen gegeneraliseerd tot sociale uitgestotenen |
| Mulligatawny | miḷaku-taṇṇīr (மிளகுத் தண்ணீர்) | "Peperwater" (miḷaku = zwarte peper, taṇṇīr = water) | Kruidige pepersoep overgenomen in de koloniale keuken |
| Arekanoot | aṭaikkāy (அடைக்காய்) | "Vruchtencluster" | Specerijmonopolie van de VOC in Zuid-India en Ceylon |
In de moderne tijd is er bovendien een levendige Tamil-diaspora in de Lage Landen ontstaan. Deze bestaat zowel uit Sri Lankaanse vluchtelingen die zich vanaf de jaren '80 in Nederland en België vestigden, als uit recente Indiase kennismigranten die veelal in de hightechsector van de Brainport-regio (Eindhoven) werkzaam zijn.
Externe links
[bewerken | brontekst bewerken]
