Tatort (Krimiserie)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Tatort (Duits voor "plaats delict") is de belangrijkste en langstlopende Duitse krimiserie. De eerste aflevering werd uitgezonden op 29 november 1970. Inmiddels zijn er meer dan 800 afleveringen gemaakt, met meer dan 70 teams.

Districten[bewerken]

Tatort wordt gemaakt in opdracht van verschillende Duitse, Oostenrijkse en Zwitserse (regionale) omroepen. Elke omroep maakt een of meer series die los staan van de andere series, elk met eigen hoofdpersonen. Soms ontmoeten twee teams uit verschillende deelstaten elkaar, zoals Ehrlicher en Kain die op bezoek kwamen bij Ballauf en Schenk in Quartett in Leipzig (MDR/WDR, 26 november 2000). Twee jaar later kwam dit viertal in Rückspiel (WDR/MDR, 10 november 2002) elkaar opnieuw tegen. Verder ontmoetten de mannen uit Münster, Thiel (Axel Prahl) en Boerne (Jan Josef Liefers) hun collega's uit Keulen in de uitzending Der doppelte Lott (WDR, 20 november 2005). In Du hast keine Chance (SR, 2 september 2001) krijgt Max Palü hulp van Ernst Bienzle. Maar al in 1975 belde inspecteur Veigl in de aflevering Als gestohlen gemeldet met zijn Hamburgse collega Trimmel, die daarbij ook enkele keren in beeld was. Er zijn commissarissen in Berlijn, Bremen, Frankfurt am Main, Hamburg, Hannover, Kiel, Keulen, Konstanz, Leipzig, Ludwigshafen, Luzern, München, Münster, Saarbrücken, Stuttgart en Wenen.

Uitwisseling[bewerken]

De DDR-tegenhanger van Tatort was Polizeiruf 110, die in Duitsland momenteel tweewekelijks, afwisselend met Tatort wordt uitgezonden. In de uitzending Unter Brüdern (WDR, 28 oktober 1990) ontmoetten West-Duitse commissarissen (Schimanski en Thanner) hun Oost-Duitse collega's (Fuchs en Grawe, gespeeld door Peter Borgelt en Andreas Schmidt-Schaller) voor de eerste keer. Omgekeerd ontmoette Polizeiruf-commissaris Thomas Keller (Jan-Gregor Kremp) in de aflevering Die Mutter von Monte Carlo (HR, 29 januari 2006) zijn Frankfurtse Tatort-collega Fritz Dellwo (Jörg Schüttauf). In Kaltes Herz (WDR, 21 maart 2010) komt Freddy Schenk Kriminalassistent Karlsen (Winfried Hammelmann) op de gang van hun eigen bureau tegen. Hij is normaalgesproken verbonden aan het team van Inga Lürsen en Nils Stedefreund (Bremen).

De serie Tatort was de opvolger van de krimi Stahlnetz van de ARD en bedoeld als concurrent van Der Kommissar met Erik Ode van het ZDF. In Nederland werden diverse afleveringen in de jaren tachtig uitgezonden door de TROS en in de jaren negentig en begin 21ste eeuw door de AVRO.

Titelmuziek[bewerken]

De titelmuziek is in 1970 door Klaus Doldinger gecomponeerd en in de loop van de tijd slechts heel subtiel gemoderniseerd. Bij de opname speelde Udo Lindenberg slagwerk. Het titelfilmpje werd gemaakt met toneelspeler Horst Lettenmayer. Zijn ogen kijken elke aflevering drie keer uit een andere ooghoek door een spleet en om zijn linker oog komt een vizier. Daarna houdt hij drie keer zijn handen voor zijn gezicht en probeert daarna tevergeefs over een nat wegdek te ontkomen. In tegenstelling tot het titelfilmpje van een halve minuut is de aftiteling meer dan drieeneenhalve minuut lang, maar met dezelfde muziek. Voor deze opnamen kreeg hij eenmalig 400 DM. Als late erkenning is (in één enkele aflevering) ook de rest van hem te zien: in 1989 speelde hij in de Schimanski-Tatort Der Pott een vakbondsleider, die als lijk eindigt.

Teams[bewerken]

De beroemdste reeks is die rond Horst Schimanski, gespeeld door Götz George. Van Stoever en Brockmöller en van Ehrlicher en Kain zijn aanzienlijk meer afleveringen gemaakt. De meeste Einsätze hebben inmiddels Batic en Leitmayr gemaakt, op de voet gevolgd door Lena Odental en Mario Kopper. Van Schimanski zijn later buiten Tatort om een aantal losse films gemaakt, waarbij hij op 60-jarige leeftijd de stunts nog zelf uitvoerde. Chiem van Houweninge is voor veel afleveringen van Schimanski (mede-)auteur geweest en hij speelde tussen 1982 en 1991 in 21 afleveringen mee als Hänschen.

In alle afleveringen wordt iets van de lokale omgeving in het verhaal meegenomen, stadseigen aspecten of dorpskarakter, historische bijzonderheden, religieuze of culturele aspecten. Altijd geldt dat gelijkenis met bestaande personen slechts op toeval berust.

Hoofdrolspelers[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie de lijst van afleveringen van Tatort.

Huidige rechercheurs[bewerken]

Stand: 10 maart 2013 (865 afleveringen uitgezonden)

Debuut Zender Chefrechercheurs Acteurs Stad Aantal afl.
1989 SWR (tot 1998 SWF) Kriminalhauptkommissarin Lena Odenthal en
Kriminalhauptkommissar Mario Kopper (vanaf afl. 10)
Ulrike Folkerts en
Andreas Hoppe (sinds 1996)
Ludwigshafen 57, waarvan 48 met Kopper
1991 BR Kriminalhauptkommissar Ivo Batic en
Kriminalhauptkommissar Franz Leitmayr
Miroslav Nemec en
Udo Wachtveitl
München 63, waarvan 44 met Menzinger
1997 WDR Kriminalhauptkommissar Max Ballauf en
Kriminalober-, later -hauptkommissar Freddy Schenk
Klaus J. Behrendt en
Dietmar Bär
Keulen, twee afleveringen in Leipzig 56, waarvan elk twee gezamenlijk met Ehrlicher/Kain en Saalfeld/Keppler
1997 Radio Bremen Kriminalhauptkommissarin Inga Lürsen en
Kriminalkommissar, later Kriminalhauptkommissar Nils Stedefreund (vanaf afl. 6)
Sabine Postel en
Oliver Mommsen
Bremen, Bremerhaven 27, waarvan 22 met Stedefreund
1999 ORF Chefinspektor later Oberstleutnant Moritz Eisner en
Majorin Bibi Fellner (sinds afl. 24, m.u.v. afl. 26)
Harald Krassnitzer en
Adele Neuhauser
Wenen alsmede andere plaatsen in Oostenrijk 29, waarvan 5 met Fellner
2001 RBB (tot 2003 SFB) Kriminalhauptkommissar Till Ritter en
Kriminalhauptkommissar Felix Stark
Dominic Raacke en
Boris Aljinovic
Berlijn 28
2002 NDR Kriminalhauptkommissarin Charlotte Lindholm, LKA Niedersachsen Maria Furtwängler Hannover en andere plaatsen in Nedersaksen 21
2002 SWR Kriminalhauptkommissarin Klara Blum en
Kriminaloberkommissar, later -hauptkommissar Kai Perlmann (vanaf afl. 5)
Eva Mattes en
Sebastian Bezzel (vanaf 2004)
Konstanz 24, waarvan 20 met Perlmann
2002 WDR Kriminalhauptkommissar Frank Thiel en
Gerichtsmediziner Prof. Karl-Friedrich Boerne
Axel Prahl en
Jan Josef Liefers
Münster 22
2003 NDR Kriminalhauptkommissar Klaus Borowski en
Kommissaranwärterin Sarah Brandt (vanaf afl. 17)
Axel Milberg en
Sibel Kekilli
Kiel 20, waarvan 4 met Brandt
2008 SWR Kriminalhauptkommissar Thorsten Lannert en
Kriminalhauptkommissar Sebastian Bootz
Richy Müller en
Felix Klare
Stuttgart 11
2008 MDR Kriminalhauptkommissarin Eva Saalfeld en
Kriminalhauptkommissar Andreas Keppler
Simone Thomalla en
Martin Wuttke
Leipzig, één afl. in Keulen 15, waarvan twee samen met Ballauf/Schenk
2010 HR Kriminalhauptkommissar Felix Murot, LKA Hessen Ulrich Tukur Wiesbaden 02
2011 HR Kriminalhauptkommissar Frank Steier en
Kriminalhauptkommissarin Conny Mey (tot afl. 5)
Joachim Król en
Nina Kunzendorf
Frankfurt am Main 04
2011 SRF (tot 2012 SF) Kommissar Reto Flückiger en
Kommissarin Liz Ritschard (vanaf afl. 2)
Stefan Gubser en
Delia Mayer
Luzern 04, waarvan 3 met Ritschard
2012 WDR Kriminalhauptkommissar Peter Faber,
Kriminalhauptkommissarin Martina Bönisch,
Kriminaloberkommissarin Nora Dalay en
Kriminaloberkommissar Daniel Kossik
Jörg Hartmann,
Anna Schudt,
Aylin Tezel en
Stefan Konarske
Dortmund 02
2013 SR Hauptkommissar Jens Stellbrink, Hauptkommissarin Lisa Marx Devid Striesow, Elisabeth Brück Saarbrücken 01
2013 NDR Kommissar Nick Tschiller, Kommissar Yalcin Gümer Til Schweiger, Fahri Ogün Yardım Hamburg 01

Hoofdrolspelers (afgeronde series)[bewerken]

Namen Gespeeld door Plaats Zender Afleveringen
Kommissare Bruno Ehrlicher en Kain Peter Sodann en Bernd Michael Lade Leipzig MDR 45
Kommissare Paul Stoever en Peter Brockmöller Manfred Krug en Charles Brauer Hamburg NDR 41
Kommissare Horst Schimanski en Christian Thanner Götz George en Eberhard Feik † Duisburg WDR 29
Kommissar Edgar Brinkmann Karl-Heinz von Hassel Frankfurt am Main HR 29
Kommissare Ernst Bienzle en Günter Gächter Dietz Werner Steck en Rüdiger Wandel Stuttgart SWR 25
Kommissar Heinz Haferkamp Hansjörg Felmy Essen WDR 20
Kommissar Max Palü Jochen Senf Saarbrücken SR 18
Kommissar Eugen Lutz Werner Schumacher † Baden-Württemberg SDR 16
Hauptkommissar Melchior Veigl Gustl Bayrhammer † München BR 15
Hauptkommissar Flemming Martin Lüttge Düsseldorf WDR 15
Hauptkommissare Jan Casstorff en Eduard Holicek Robert Atzorn en Tilo Prückner Hamburg NDR 15
Oberinspektor Viktor Marek Fritz Eckhardt † Wenen ORF 14
Hauptkommissar Ernst Roiter en Kommissar Michael Zorowski Winfried Glatzeder en Robinson Reichel Berlijn SFB 12
Kommissar Paul Trimmel Walter Richter † Hamburg NDR 11
Inspektor Michael Fichtl Michael Janisch † Wenen ORF 10
Kommissar Philipp von Burg en Wachtmeister Markus Gertsch László I. Kish en Ernst C. Sigrist Bern SF-DRS 9
Kommissar Konrad Klaus Höhne † Frankfurt am Main HR 8
Kommissarin Hanne Wiegand Karin Anselm Baden-Baden, Karlsruhe, Mainz SWR 8
Hauptkommissar Franz Markowitz Günter Lamprecht Berlijn SFB 8
Kommissar Finke Klaus Schwarzkopf † Kiel e.o. NDR 7
Zollfahnder Kressin Sieghardt Rupp Keulen WDR 7
Kommissar Ludwig Lenz Helmut Fischer † München BR 7
Hauptkommissar Hans Georg Bülow Heinz Drache † Berlijn SFB 6
Kommissar Robert Hellmann Stefan Jürgens Berlijn SFB 6
Kommissar Friedrich Walther Volker Brandt Berlijn SFB 6
Kommissar Franz Gerber Heinz Schimmelpfennig Baden-Baden SWR 5
Kommissar Heinz Brammer Knut Hinz Hannover NDR 4
Kommissar Horst Schäfermann Manfred Heidmann Saarbrücken SR 4
Kommissar Martin Schmidt Martin Hirthe † Berlijn SFB 3
Kommissarin Marianne Buchmüller Nicole Heesters Mainz SWR 3
MAD-Oberstleutnant Delius Horst Bollmann Keulen NDR 3
Oberinspektor Hirth Kurt Jaggberg † Wenen ORF 3
Kommissar Georg-Thomas Schreitle Horst Michael Neutze † Stuttgart SDR 3
Hauptkommissar Bergmann Lutz Moik † Frankfurt am Main HR 2
Kommissar Erwin Kasulke Paul Esser † Berlijn SFB 2
Kommissar Matthias Behnke Hans Peter Korff Berlijn SFB 2
Kommissar Liersdahl Dieter Eppler † Saarbrücken SR 2
Kommissar Jochen Piper Bernd Seebacher Bremen NDR 2
Hauptkommissar Otto Brandenburg Horst Bollmann München BR 2
Kommissar Reto Carlucci Andrea Zogg Bern SF-DRS 2
Kommissarin Lea Sommer Hannelore Elsner Hamburg NDR 2
Oberinspektor Pfeifer Bruno Dallansky † Wenen ORF 2
Hauptkommissar Max Becker Klaus Wildbolz Wenen ORF 1
Kommissar Walter Böck Hans Häckermann † Bremen RB 1
Kommissar Horst Pflüger Ernst Jacobi Baden-Baden SWR 1
Kommissar Willy Kreutze Willy Semmelrogge † Essen WDR 1
Kommissar Bergmann Heinz Treuke Frankfurt am Main HR 1
Kommissar Nagel Diether Krebs † Hannover NDR 1
Hauptkommissar Sander Volkert Kraeft Frankfurt am Main HR 1
Kommissar Paul Enders Jörg Hube † Essen, Frankfurt am Main WDR 1
Kommissar Greve Erik Schumann † Noord-Duitse Kleinstadt NDR 1
Polizeihauptmeister Reinhold Dietze Klaus Löwitsch † Frankfurt am Main HR 1
Hauptkommissar Siggi Riedmüller Günther-Maria Halmer München BR 1
Kommissar Karl Scherrer Hans Brenner † München BR 1
Kommissar Nikolaus Schnoor Uwe Dallmeier † Ort bei Bremerhaven NDR 1
Hauptkommissar Rullmann Hans-Werner Bussinger Hessische Kleinstadt HR 1
Wachtmeister Walter Howald Mathias Gnädinger Bern SF-DRS 1
Kommissar Beck Hans Häckermann † Hamburg NDR 1
Polizeihauptmeister Werner Rolfs Klaus Löwitsch † Frankfurt am Main HR 1
Kommissar Ronke Ulrich von Bock Hamburg NDR 1

Memorabele afleveringen[bewerken]

  • In de allereerste aflevering Taxi nach Leipzig, die werd uitgezonden op 29 november 1970, speelde Walter Richter Kommissar Trimmel. Hij ging na elf afleveringen met pensioen.
  • Kressin und die Frau des Malers (WDR, 28 mei 1972), die deels in Amsterdam speelt en waarvan Pim de la Parra de regie deed en Frans Bromet de camera.
  • Reifezeugnis (NDR, 27 maart 1977) met de toen 16-jarige Nastassja Kinski als de voor die tijd erg blote Sina Wolf.
  • Kuscheltiere (WDR, 12 december 1982), onder andere met Rijk de Gooijer als commissaris Dijkhuis en Geert de Jong als Marijke Scherpenzeel, speelt ook voor het grootste deel in Amsterdam, maar is geen reclame voor de stad.
  • Medizinmänner (WDR, 13 mei 1990) met naast Horst Schimanski, Christian Thanner en Chiem van Houweninge als Hänschen ook: Jules Deelder als drugsdealer, Joop Doderer als politiechef, Pierre Bokma, Marina van Houweninge, Sylvia de Leur, Mariska van Kolck en Serge-Henri Valcke, die voor een groot gedeelte in de Rotterdamse haven speelt.
  • Bittere Mandeln (WDR, 5 maart 2000), met Renée Soutendijk als Evelyn Weisbach
  • Kleine Diebe (2 september 2000), waarin Lena Odental op bezoek is bij Ivo Batic en Franz Laitmayr
  • Filmriss (SFB, 18 augustus 2002) met Ellen ten Damme als Kareen Brandner.
  • Mutterliebe (WDR, 23 maart 2003), waarin Max Ballauf zijn collega "Freddy, hol schon mal den Wagen" toevoegt, als 'ganz andere Variante' op het legendarische, maar niet historische "Harry, hol schon mal den Wagen" uit Derrick
  • Abseits (MDR, 28 november 2004) waarin Fritz Wepper (Harry Klein uit Derrick) Hartmut Utz speelt.
  • Bienzle und der steinerne Gast (SWR, 25 juli 2004) met Rolf Schimpf (Der Alte uit Der Alte) als gast.
  • Rache-Engel (SR, 13 november 2005), met Renée Soutendijk als Eva Maria Klein
  • Der doppelte Lott (WDR, 20 november 2005), waarin K.F. "Adlersauge" Boerne zijn collega "Rottweiler" Roth en commissarissen Schenk en Ballauf uit Keulen bezoekt.
  • Blutdiamanten (WDR, 15 januari 2006) met Andrea Croonenberghs (Flikken) als Julia Ruiter.
  • Hart an der Grenze (SWR, 9 maart 2008) met Jeroen Willems als Frank Lüders.

Afleveringen met (bijna) dezelfde naam[bewerken]

  • Die Abrechnung, met Haferkamp (WDR) resp. Von Burg (SF)
  • Alptraum/Alp-Traum, met Sommer (NDR) resp. Von Burg (SF)
  • (Die) Offene Rechnung, met Pfeifer (ORF) resp. Odenthal (SWR)
  • (Die) Brüder, met Brinkmann (HR) resp. Flemming (WDR)
  • Herzversagen, met Palu (SR) resp. Dellwo (HR)
  • Aus der Traum, met Wiegand (SWF) resp. Kappl (SR)
  • Spieler/(Die) Spieler, met Hirth (ORF) resp. Blum (SWR)
  • Rache-Engel/Racheengel, met Palu (SR) resp. Ehrlicher (MDR)
  • Kassensturz , met Gerber (SWF) resp. Odenthal (SWR)
  • (Im) Abseits , met Ehrlicher (MDR) resp. Odenthal (SWR)

Niet-herhaalde afleveringen[bewerken]

De meest van alle uitgezonden afleveringen worden in de jaren daarna herhaald op andere (Duitse) zenders, maar voor een paar is om uiteenlopende redenen besloten dit niet te doen. In het Duits spreekt men van Giftschrankfolgen, ze worden met zorg buiten bereik van de zenders gehouden. Het gaat om de volgende verhalen:

  • Der Fall Geisterbahn (HR, 12 februari 1972)
  • Der gelbe Unterrock (SWF, 10 februari 1980), wegens een slechte kwaliteit en de gewelddadige inhoud van het verhaal.
  • Mit nackten Füssen (HR, 9 maart 1980), met name wegens een verkeerd begrepen zinsnede als zouden mensen met epilepsie vaker moorden dan gemiddeld.
  • Tod im Jaguar (SFB, 9 juni 1996), wegens anti-joodse tendensen, versterkt door een ongelukkig geformuleerd persbericht vooraf.
  • Krokodilwächter (SFB, 10 november 1996), wegens seksistische en mensonterende passages.
  • Wem Ehre gebührt (met Maria Furtwängler, NDR, 23 december 2007), wegens religieuze zeer gevoelige inhoud, die zelfs tot demonstraties leidde.

Na 25 jaar van de lijst verdwenen (na het verwijderen van twee foto's uit een stapel die wordt doorgebladerd):

  • Drei Schillingen (HR, 1978), in mei 2003 in de originele vorm uitgezonden, na aanpassing en herkeuring weer beschikbaar voor herhaling.

Voor kortere tijd in dem Giftschrank waren (beide met Horst Schimanski en Christian Thanner):

  • Blutspur
  • Tote brauchen keine Wohnung (1973), door een ander beleid bij de Bayerischer Rundfunk in 1992 van de lijst gehaald.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • Das Erste

Externe links[bewerken]