Tenochtitlan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tenōchtitlan
1325–1521
Tenochtitlan Glyph ZP.svg
Kaart
Tenochtitlan-Tacubaya.png
Algemene gegevens
Oppervlakte ca. 12 km²
Bevolking ca. 200.000 (1519)
Talen Nahuatl
Religie(s) Azteekse religie
Regering
Staatshoofd Hueyi tlahtoani

Tenochtitlan [tɛ.nɔtɕ.tɪ.tɬaːn]? (Spaans: Tenochtitlán) was een Azteekse altepetl (stadstaat) en de hoofdstad van de Azteekse Driebond. De stad werd in 1325 gesticht op een eiland in het Texcocomeer in het tegenwoordige Mexico. Aan het begin van de 16e eeuw was Tenochtitlan met zo'n 200.000 inwoners een van de grootste steden ter wereld. De stad werd in 1521 door de Spanjaarden onder leiding van Hernan Cortés veroverd en grotendeels verwoest. Op de ruïnes werd de Mexicaanse hoofdstad Mexico-Stad gesticht.

Etymologie[bewerken]

De naam Tenochtitlan komt uit het Nahuatl. Het is een samenstelling van de woorden tetl (rots), nochtli (opuntiacactus) en tlan (suffix voor een locatie).

Afbeelding van de oorsprongslegende van Tenochtitlan

Geschiedenis[bewerken]

Stichting[bewerken]

Volgens de Azteekse legende werd Tenochtitlan gesticht door de Mexica, een Indiaanse stam oorspronkelijk uit de mythische grotten van Aztlan in Noord-Mexico. De naam Azteken betekent letterlijk mensen uit Aztlan. Vanwege zware droogte emigreerden de Mexica naar de vallei van Mexico, begeleid door een idool van de god Huitzilopochtli.

In de vallei waren de meest vruchtbare gebieden bezet door andere stammen. Volgens een profetie moesten de Mexica zich vestigen op de plaats waar zij een arend op een cactus met een slang zagen vechten. Deze scène is ook afgebeeld op het wapenschild van Mexico. In 1325 zou deze profetie zijn uitgekomen en werd de stad gesticht op een moerassig eiland in het Texcocomeer. In 1358 werd ten noorden van Tenochtitlan de stad Tlatelolco gesticht, dat zich politiek verbond met Tenochtitlan maar toch een zekere zelfstandigheid wist te bewaren.

Ontwikkeling[bewerken]

In de beginjaren was Tenochtitlan slechts een huttendorp en moesten ze belasting betalen aan de Tepaneekse stad Azcapotzalco. Onder leiding van hueyi tlahtoani Itzcoatl (1428-1440) verwierf de stad haar onafhankelijkheid van de Tepaneken, en onder zijn opvolger Motecuhzoma I (1440-1469) werd een bondgenootschap gesloten met de steden Texcoco en Tlacopan. Tenochtitlan werd de hoofdstad van deze Azteekse Driebond, dat ook wel het Azteekse Rijk wordt genoemd. De belastingen die uit de onderworpen provincies binnenkwamen werden in een verhouding 5:3:1 verdeeld.

Een model van de markt van Tlatelolco

Na de verovering van buurstad Tlatelolco in 1474 werd Tenochtitlan dé economische grootmacht van de Vallei van Mexico. De markt van Tlatelolco werd dagelijks door zo'n 60.000 mensen bezocht.

Verovering[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Beleg van Tenochtitlan voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1519 arriveerde de Spaanse conquistador Hernando Cortés in Tenochtitlan en pleegde hij een staatsgreep, waarbij hueyi tlahtoani Motecuhzoma II om het leven kwam. Cortés werd gedwongen te vluchten en keerde terug met een leger van 700 Spanjaarden en 70.000 geallieerde Indianen, waarop Tenochtitlan werd belegerd. Het aquaduct werd vernietigd en de stad werd gedecimeerd door de pokkenepidemie die de Spanjaarden hadden meegebracht. In augustus 1521 werd Tenochtitlan door Cortés veroverd.

Op de ruïnes van Tenochtitlan werd Mexico-Stad gebouwd, dat de hoofdstad van Nieuw-Spanje werd. Dat een aantal gebouwen, die toen werden gebouwd, inmiddels met een trapje naar beneden moet worden betreden heeft te maken met het inklinken van de drassige bodem waarop de Spanjaarden de stenen gebouwen plaatsten.

Model van het centrum van Tenochtitlan

Indeling[bewerken]

Tenochtitlan was via drie dammen verbonden met het vasteland. Vers water stroomde van de heuvel Chapultepec naar de stad middels een aquaduct. In het centrum van de stad bevond zich de 27 meter hoge Templo Mayor, een piramide geweid aan de goden Huitzilopochtli en Tlaloc. Rond de tempel bevonden zich ook scholen, het priesterkwartier, een speelveld voor het Azteekse balspel en tweetzompantli's, rekken waarop de schedels van de mensenoffers werden verzameld.

Landbouw werd bedreven door chinampa's in het meer aan te leggen en op te hogen tot terpen. Tussen deze "drijvende tuinen" werd het water van het meer vervormd tot kanalen, waarlangs maïs en andere groenten verbouwd werden. De waterstand werd beheerst middels een ingewikkeld systeem van dijken en sluizen. Op deze wijze schiepen de Azteken een bijzonder en rijk landbouwgebied. Een beeld van hoe dit er uitgezien moet hebben is te vinden in de wijk Xochimilco.

Opgravingen[bewerken]

In 1978 kwamen tijdens een verbouwing op het centrale plein van Mexico-Stad de resten tevoorschijn van de Templo Mayor. Deze zijn tegenwoordig toegankelijk voor het publiek; losse vondsten zijn deels te zien in het museum ernaast.