Testbeeld

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
EBU-kleurenbalken
Philips PM5544-testbeeld

Een testbeeld is een (grotendeels) stilstaande afbeelding die met name door servicemonteurs en antenne-installateurs gebruikt kan worden om te controleren of een beeldbuis en/of televisieontvanger goed is ingesteld, en of er problemen met de ontvangst zijn.

Zwart-wit televisie[bewerken]

Al vanaf het begin van de Nederlandse televisie werd de RMA Resolution Chart 1946 voor de camera gezet om de technici de apparatuur op zo veel mogelijk punten goed in te kunnen laten stellen. Het was een gecompliceerde zwart-witafbeelding, met vier karakteristieke cirkels in de hoeken. Het aldus uitgezonden testbeeld was zodoende niet elektronisch opgewekt en vertoonde dus ook fouten die door de camera werden veroorzaakt.

Op de televisietorens werd in die begintijd een 'theedoek-beeld' gegenereerd met een Philips GM 2671/50. Het was een eenvoudiger testbeeld met een patroon van vierkanten in diverse grijstinten, waarmee vervormingen in het beeld snel konden worden opgespoord.

Kleurentelevisie[bewerken]

De invoering van de kleurentelevisie in Nederland op 21 september 1967 ging gepaard met een verandering van het testbeeld. Tot dan toe werd er 15 minuten voor het begin van het programma het RMA-testbeeld uitgezonden. Op de avonden dat er in kleur werd uitgezonden, werd voortaan de zwart-wit-testkaart om de 5 minuten afgewisseld met het vertonen van kleurendia’s. Op 1 maart 1975 verving de Nederlandse Omroep Stichting het RMA-testbeeld en de kleurendia’s door beelden van de PM5544-testbeeldgenerator. Deze kunstbeeldgenerator werd door de PTT overigens al sinds 1 januari 1974 overdag gebruikt op de Nederlandse zenders ten behoeve van de vakhandel en industrie.

Het gebruikte testbeeld[bewerken]

Het testbeeld dat op de meeste West-Europese en Afrikaanse zenders wordt (of werd) gebruikt, ook in Nederland en België, wordt elektronisch opgewekt met de Philips PM5544-testbeeldgenerator. Op de Duitse zenders wordt vooral het FuBK-testbeeld gebruikt. De BBC heeft zijn eigen testbeeld, en ook in Centraal- en Oost-Europa zijn andere testbeelden in gebruik.

Testbeelden worden vaak uitgezonden op televisiekanalen die niet in gebruik zijn voor reguliere programma's. Televisiezenders werden uitgeschakeld als ze niet in gebruik waren en vaak werd het testbeeld een kwartier voor begin van de uitzending getoond, alsmede op bepaalde tijden overdag. Tot in het begin van de 21e eeuw was op veel kanalen 's nachts een testbeeld te zien, later werden de testbeelden dagelijks van 9 uur 's morgens tot 8 minuten voor aanvang van de televisieprogramma's door de toenmalige PTT uitgezonden, waarna de NOS dit nog vijf minuten eveneens deed. Tegenwoordig zenden steeds meer kanalen 24 uur per dag uit. Op veel Nederlandse en Belgische televisiezenders is daardoor geen testbeeld meer te zien. In landen als Turkije, Noord-Korea en in Scandinavië wordt nog geen 24 uur per dag uitgezonden en daar worden er dus nog wel testbeelden gebruikt.

Het laatste testbeeld in de reguliere programmering op de Nederlandse publieke zenders werd begin januari 2005 uitgezonden. Tegenwoordig wordt op ontvangers voor digitale TV een testbeeld uitgezonden op een apart kanaal dat kan worden gebruikt om te controleren of de TV geschikt is voor digitale TV en of deze hiervoor correct is ingesteld. Dit is dan meestal het Philips PM5544-testbeeld

Informatie[bewerken]

Het kleurentestbeeld in Nederland biedt de volgende mogelijkheden voor controle en afregeling van zwart-wit en kleurenontvangers:

  • Controle van afstemming en beeldscherpte
  • Controle van amplitude- en fasekarakteristiek
  • Instelling van helderheid en contrast
  • Controle van beeldbegrenzing en lineariteit
  • Controle van de interliniëring
  • Controle van de synchronisatie
  • Controle van de focussering
  • Controle van de antenne

En van kleurenontvangers in het bijzonder:

  • Controle van de kleurdekking (convergentie)
  • Controle van de zwart-witweergave van de kleurenontvanger
  • Controle van de kleurenweergave
  • Controle van de kleurenmatrix
  • Controle van het looptijdverschil tussen chrominantie en luminantie
  • Controle van de synchrone demodulatoren
  • Controle van de PAL-schakelaar
  • Controle van de PAL-vertragingslijn (amplitude- en fasefouten)
  • Controle van de burst-poort


Geluid[bewerken]

Naast het testbeeld werd er in Nederland en België ook nog geluid doorgegeven. Voor de jaren '90 omvatte dit een sterke pieptoon die nogal eens slecht voor het gehoor kon zijn. In de loop van die tijd werd dat geluid vervangen door muziek of een meegezonden radiozender. In Nederland werden op de publieke netten daarvoor onder meer 747 AM en Radio 1 doorgegeven. De Britse BBC liet speciale testbeeldmuziek maken, lichte muziek die ook wat alternatief klonk. Verder werden in Scandinavische landen naast geluid ook nog de datum en de tijd doorgegeven.

Externe link[bewerken]