Tetrachlooretheen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Tetrachlooretheen
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van tetrachlooretheen
Structuurformule van tetrachlooretheen
Algemeen
IUPAC-naam tetrachlooretheen
Andere namen tetrachloorethyleen, perchlooretheen, perchloorethyleen, per, PER, PERC
Molmassa 165,8 g/mol
SMILES
C(=C(Cl)Cl)(Cl)Cl
CAS-nummer 127-18-4
EG-nummer 204-825-9
PubChem 31373
Waarschuwingen en veiligheidsmaatregelen
Schadelijk voor de gezondheid Milieugevaarlijk
Waarschuwing
H-zinnen H351 - H411
EUH-zinnen geen
P-zinnen P273 - P281
Fysische eigenschappen
Aggregatietoestand vloeibaar
Dichtheid 1,622 g/cm³
Smeltpunt −19 °C
Kookpunt 121 °C
Oplosbaarheid in water 0,150 g/l
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Tetrachlooretheen, ook bekend als tetrachloorethyleen of perchloorethyleen (ook afgekort tot per) is een organische verbinding met als brutoformule C2Cl4.

Synthese[bewerken]

Michael Faraday was in 1821 de eerste die tetrachlooretheen bereidde, door hexachloorethaan te verhitten totdat het uiteenviel in tetrachlooretheen en dichloor:

Tegenwoordig wordt het onder meer bereid door reactie van dichloor met 1,2-dichloorethaan:

Deze reactie kan worden gekatalyseerd door kaliumchloride of aluminiumchloride. Trichlooretheen is een nevenproduct dat door destillatie kan worden afgescheiden.

Toepassingen[bewerken]

Tetrachlooretheen wordt gebruikt voor het chemisch reinigen van kleding. Als kleding met deze stof gereinigd mag worden, is dit in het wasvoorschrift opgenomen door een hoofdletter P (perchloorethyleen) in een cirkel. Deze machines worden tegenwoordig veelal vervangen door reinigingsmachines die werken met een milieuvriendelijk product. Deze staan bekend als Multi-Solvents.

De stof is bij kamertemperatuur een niet-brandbare vloeistof en werd vroeger soms gebruikt om specifieke chemische branden te blussen. Als gevolg van het feit dat dit product ernstige schade aan het milieu toebrengt en gevaar voor de menselijke gezondheid oplevert, wordt het nergens meer als blusmiddel ingezet. Het wordt ook nog gebruikt om metalen onderdelen in de auto-industrie en andere metaalindustrieën te ontvetten.

Toxicologie en veiligheid[bewerken]

Tetrachlooretheen ontleedt vanaf 150 °C en ook onder invloed van UV-licht. Hierbij wordt irriterend zoutzuur en giftig fosgeen gevormd. Omwille van deze reacties moet elk contact tussen tetrachlooretheen en een vlam, vonk, of heet oppervlak vermeden worden. De stof verdampt heel gemakkelijk en bezit een scherpe, zoete geur. De meeste mensen kunnen de stof ruiken bij een concentratie van 1 ppm, sommigen bij nog lagere concentraties.

Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek heeft tetrachloorethyleen geclassificeerd als een groep 2A carcinogeen, wat betekent dat het waarschijnlijk kankerverwekkend is voor de mens. De stof wordt als licht carcinogeen beschouwd en in verband gebracht met de ziekte van Parkinson. Recente onderzoeken tonen aan dat de kans op de ziekte vijf tot negen maal hoger kan zijn bij regelmatige blootstelling. Tetrachloorethyleen lost vetten uit de huid op, die kunnen leiden tot huidirritatie. Bij onderzoek op muizen en ratten is aangetoond dat tetrachloorethyleen levertumoren veroorzaken bij muizen en niertumoren bij mannelijke ratten.

Als gevolg van de toxiciteit en kankerrisico heeft het California Air Resources Board het gebruik van tetrachloorethyleen's [PER] verboden in de stomerijen in de staat Californië in 2010 voor het reinigen van kleding in reinigingsmachines. In Frankrijk is er ook een totaalverbod voor het gebruik van perchloorethyleen in stomerijen dit is reeds van kracht in de stad Parijs.

Bij temperaturen boven 315 °C (599 °F), zoals bij het lassen, kan tetrachloorethyleen worden geoxideerd tot fosgeen, een zeer giftig gas. Daarom mag tetrachloorethyleen nooit worden gebruikt in de buurt van laswerkzaamheden, vlammen, op hete oppervlakken en een brandende sigaret is niet aan te raden in de buurt van tetrachloorethyleen. Een gasverwarmde droger of gasverwarmde boiler zijn ook niet aan te raden in dezelfde ruimte waar gewerkt wordt met het product perchloorethyleen.

Gezondheid[bewerken]

De aanwezigheid van Tetrachloorethyleen kan worden gedetecteerd d.m.v. een ademtest (adem-alcoholmeting). Tetrachloorethyleen wordt opgeslagen in het lichaamsvet waarna het langzaam in de bloedbaan terecht zal komen. Zelfs weken later na een grote blootstelling met het product Tetrachloorethyleen is het product nog met een ademtest te detecteren. Tetrachloorethyleen en trichloorazijnzuur (TCA), een afbraakproduct van tetrachloorethyleen, kan ook worden gedetecteerd in het bloed.

In Europa adviseert het Wetenschappelijk Comité inzake grenswaarden voor beroepsmatige blootstelling (SCOEL) voor tetrachloorethyleen een grenswaarde voor beroepsmatige blootstelling (8 uur) van 20 ppm en een blootstelling limiet op korte termijn (15 min) van 40 ppm.

Eigenaren met een woning boven een stomerij [dry-cleaning] doen er goed aan regelmatig testen te laten uitvoeren voor hun veiligheid.

Milieuverontreiniging[bewerken]

Tetrachloorethyleen is een veel voorkomende bodem verontreiniging . Met een soortelijk gewicht groter dan 1, zal tetrachloorethyleen aanwezig zijn als een dichte niet-waterfase vloeistof (DNAPL) indien voldoende hoeveelheden vrijkomen. Vanwege de mobiliteit in het grondwater, de toxiciteit op een laag niveau, en de dichtheid (die ervoor zorgt dat het onder de grondwaterspiegel komt ), is de sanering van het product moeilijker dan dit bijvoorbeeld het geval is bij olierampen (die een soortelijk gewicht van minder dan 1 hebben). In plaats opgraving of extractie voor bovengrondse behandeling of verwijdering kan tetrachloorethyleen besmetting beter worden gesaneerd met een chemische behandeling of bioremediatie.

Ongeveer 85% van tetrachloorethyleen komt vrij in de atmosfeer; terwijl de modellen van de OESO aangenomen dat 90% wordt vrijgegeven in de lucht en 10% aan water. Op basis van deze modellen is de verspreiding in het milieu naar schatting in de lucht (76,39% - 99,69%), water (0,23% - 23,2%), bodem (0,06-7%), waarbij de rest in het sediment en biota.

Alternatieven[bewerken]

Momenteel zijn er genoeg vervangende producten voor Perchloorethyleen. Deze producten worden ook wel Multi-Solvents genoemd. Al deze producten kunnen zonder probleem worden gebruikt ter vervanging van tetrachloorethyleen. De producten zijn echter lichter dan water waardoor er een andere machine moet worden aangekocht door de stomerij. Een bekend vervangend product is bijvoorbeeld KWL of KWS.

Dit zijn mengsels van koolwaterstoffen (C10-C13), die vrij zijn van aromaten (bezeen, tolueen, xylenen). In de praktijk heeft de groep die een zo kort mogelijke droogtijd (binnen de koolwaterstoffen) paart aan een zeer geringe geuroverlast (iso-paraffine) de overhand gekregen.

Oudere Multisolvent machines[bewerken]

De standaard KWS-reinigingsmachine ook wel MultiSolvent machine is vrij goed vergelijkbaar met een PER-machine, maar heeft een zwaardere centrifuge nodig en een andere waterafscheider (in tegenstelling tot PER is KWL immers lichter dan water). Er zijn 2 soorten MultiSolvent reinigingsmachines de oudere standaard MultiSolvent machines zijn bijna hetzelfde zoals de PER-machines, standaard uitgerust met een diepkoel-systeem, destilleer, spelden- en pluizenvanger en de oplosmiddelentanks.

Nieuwere Multisolvent machines[bewerken]

De nieuwere MultiSolvent machines werken met bijna alle MultiSolvent producten en zijn door de geavanceerde filtertechnieken veel eenvoudiger en zuiniger in gebruik. De machines hebben geen diepkoelsysteem en geen destilleer meer nodig waardoor er veel minder energie wordt gebruikt. Niet alleen besparing op energie maar ook minder verbruik van reinigingsproducten doordat er niet meer gedestilleerd hoeft te worden, ook de nieuwere producten zoals HiGlo, Sensene en Intense (verbeterde KWL producten met toevoegingen waardoor er een betere reinigingsresultaat is) kunnen zonder probleem worden gebruikt.

Toekomst[bewerken]

Het is slechts afwachten totdat het product PER [tetrachloorethyleen] ook in Nederland wordt verboden. Consumenten maar ook bedrijven eisen steeds vaker van stomerijen / reinigers dat hun kleding met milieu-vriendelijke producten worden gereinigd.

Externe links[bewerken]