Théophile-Alexandre Steinlen

Théophile-Alexandre Steinlen
	Théophile-Alexandre Steinlen in zijn atelier (1913)
Persoonsgegevens
Geboren	Lausanne, 10 november 1859
Overleden	18e arrondissement van Parijs, 13 december 1923
Begraafplaats	Cimetière Saint-Vincent
Opleiding en beroep
Opleiding gevolgd aan	Universiteit van Lausanne
Leermeester	François Bocion
Beroep	kunstschilder, illustrator, affichist, beeldhouwer, graficus, lithograaf, ontwerper, prentkunstenaar, architectonisch tekenaar, beeldend kunstenaar, etser, tekenaar, kunstenaar
Werkveld	beeldende kunst, grafiek, schilderkunst
Oriënterende gegevens
Leerling(en)	Guy Pène Du Bois, Louis Durand, Hilda Rix Nicholas, Emile Hornung, Alfred Frueh
Jaren actief	1879 – 1923
Stroming	art nouveau
Stijl	naakt, stilleven, genrekunst
Werklocatie	Mulhouse, Parijs, München, Noorwegen, Verenigd Koninkrijk
Erkenning en lidmaatschap
Kunstenaarsmaplocatie	Frick-kunstreferentiebibliotheek, National Gallery of Art-bibliotheek
Handtekening
Signatuur	Handtekening
Monogram	Monogram
Links
	RKD-profiel
	Dbnl-profiel
Portaal	Kunst & Cultuur

Théophile-Alexandre Steinlen^[a] (Lausanne, 10 november 1859 – Parijs, 13 december 1923) was een Zwitsers-Franse tekenaar, schilder en graficus.^[9]

Biografie

Jeugd en nationaliteit

Théophile-Alexandre Steinlen was in 1859 geboren in de Zwitserse stad Lausanne, waar hij opgroeide in een kunstenaarsfamilie.^[9] Hij studeerde aan het stedelijk gymnasium in Lausanne, waar hij een grote wandschildering vervaardigde.

In 1901 ontvangt hij ook het Franse staatsburgerschap.^[10]

Parijs

Van 1879 tot 1881 was hij werkzaam als stofontwerper op de textielfabriek van een oom in de Franse stad Mulhouse.^[9] Geïnspireerd door Émile Zola, vertrok hij met zijn jonge vrouw Emile Mey in 1881 naar de kunstenaarswijk Montmartre in Parijs.^[9]^[10]^[11]^[12] De belle époque brak aan^[11] en Frankrijk voelde zich het middelpunt van de wereld. De bouw van de Sacré-Cœur was begonnen en Montmartre kreeg de reputatie van een wijk van schrijvers, dichters, kunstenaars en levensgenieters. Steinlen bleef Montmartre tot zijn dood toe trouw. Hij woonde onder meer op het adres Rue Caulaincourt 21.

Steinlen raakte op Montmartre bevriend met een groep kunstenaars, onder wie Henri de Toulouse-Lautrec en Adolphe-Léon Willette.^[9]^[11] Door de laatste wordt hij geïntroduceerd bij het kunstenaarscabaret-café 'Le Chat Noir'.^[9] Steinlen tekende voor het blad van 'Le Chat Noir' zijn beroemdste affiche, met daarop een hooghartige zwarte kat, dit werd hét symbool van Montmartre.^[11] Een soortgelijke kat verscheen op het uithangbord dat Steinlen voor het cabaret-café ontwierp. In Montmartre ontmoette Steinlen ook de zanger Aristide Bruant, die het werk en de politieke opvattingen van de kunstenaar zou beïnvloeden en vaak als onderwerp in zijn werk zou terugkeren.^[13]

Vanaf 1885 gaat hij zich richten op het maken van reclame-affiches.^[9] Enkele werken uit zijn affichekunst zijn ook opgenomen in het verzamelwerk Les Maîtres de l'Affiche (1895–1900).^[14]

Steinlen was buitengewoon productief. Hij werkte voor meer dan dertig kranten en tijdschriften, waaronder met name Le Chat Noir (1882–1887),^[9] Le Mirliton (1885–1892)^[9] en Gil Blas (1891–1900),^[9]^[13] voor de laatste maakte hij z'on 400 illustraties.^[9] Tijdens het jaar 1894 werkt Steinlen enige tijd in München, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen, maar komt daarna weer terug naar Parijs.^[9] In 1898 maakte hij zijn eerste etsen.^[9] Ook maakte hij illustraties en omslagen voor boek, en bronze beelden.^[9]^[15]

Oorlogstaferelen

Toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak, vertrok Steinlen naar het front.^[9] Daar tekende hij de ellende die de soldaten doormaakten, maar ook het leed dat de burgers werd aangedaan.^[13]

Stijl

Centraal in zijn werk staat de kat,^[10]^[11] welke ook deel uit maakte van zijn dagelijks leven. Hij stond erom bekend dat hij de straatkatten van Montmartre te eten gaf.^[13] Hij tekende, schilderde, modelleerde katten en sneed katten uit hout. Steinlen werd om dit dier dan ook het meest bekend.

Zijn politieke kijk op de wereld is ook goed terug te vinden in zijn werk. Hij was socialistisch, anarchistisch en fel tegen oorlog.^[13] Steinlens besteedde zijn hele carrière lang aandacht voor thema's omtrent de arbeidersklasse en gemarginaliseerde bevolkingsgroepen met allerlei tekeningen van straattaferelen, van kattenkwaad uithalende schoffies die hij in enkele rake lijnen vastlegde, fabrieksarbeiders, wasmeiden, vagebonds en andere minder bevoorrechten.^[11]^[13]

Levenseinde

In 1922 accepteert hij uit financiële noodzaak een baan als tekenleraar bij het Natuurhistorisch Museum.^[9]

Hij overleed op 13 december 1923 op 64-jarige leeftijd in het huis van zijn dochter Colette aan een hartaanval,^[9] zoals gememoreerd wordt in het tijdschrift Apollo (Londen), dat in juli 1981 uitvoerig aandacht aan Steinlen schonk. Zijn vrouw Emile was al in 1910 overleden. Dochter Colette leefde tot 1964.

Nalatenschap

Het werk van Steinlen inspireerde bekende kunstenaars, zoals Pablo Picasso, Käthe Kollwitz en Eugeen Van Mieghem.^[9]^[16] De felle kleur blauw uit sommige van zijn werken — 'Steinlen–blauw' — werd volgens het tijdschrift Apollo door Pablo Picasso overgenomen tijdens diens blauwe periode.