Tijdmachine

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Een tijdmachine, de Tardis, uit Doctor Who

Een tijdmachine is een fictief apparaat om materie achteruit of versneld vooruit in de tijd – en eventueel ook de ruimte – te verplaatsen. Deze verplaatsing wordt tijdreizen genoemd. Tijdmachines en tijdreizen behoren volledig tot de sciencefictionwereld.

Soorten[bewerken]

Ruwweg zijn er twee soorten tijdmachines.

De eerste soort is een machine die mensen en voorwerpen naar een andere tijd (en soms plaats) kan sturen, maar zelf blijft waar hij is; de machine reist niet mee door de tijd. Dit heeft vaak als bijwerking dat de personen die de tijdreis maken van iemand anders afhankelijk zijn om de machine te bedienen en hen weer terug te halen naar hun eigen tijd. Een voorbeeld hiervan is de teletijdmachine die vaak terugkomt in de Suske en Wiske-verhalen. Deze tijdmachine kan personen door tijd en ruimte verplaatsen(wegflitsen). De personen worden naderhand door de bediener van de tijdmachine(bij de teletijdmachine is dit Professor Barabas) weer teruggebracht in het heden, meestal op een moment dat de helden van het verhaal in een penibele situatie terecht zijn gekomen. Hiertoe is de machine voorzien van een scherm waarop de tijdreiziger gevolgd kan worden tijdens zijn tijdreis. Een soortgelijke tijdmachine komt ook voor in het verhaal Kruistocht in spijkerbroek van Thea Beckman, waarin de protagonist naar de dertiende eeuw reist.

De tweede soort is een machine die zichzelf in zijn geheel door de tijd kan verplaatsen, samen met alles en iedereen die zich erin bevindt. Een voorbeeld hiervan is de DeLorean tijdmachine uit de filmreeks Back to the Future. Deze tijdmachine, in de vorm van een auto (een DeLorean), verplaatst objecten door de tijd, waarbij de tijdmachine eveneens door de tijd reist. Ook de tijdmachine in The Time Machine van H.G. Wells is zo'n machine. Bij dit type tijdmachine hebben de personages altijd toegang tot de machine, daar deze met hen meereist. De tijdreizigers kunnen de machine dan ook zelf bedienen, maar moeten hem in de tijd waar ze heen gaan bijna altijd camoufleren of verstoppen zodat hij niet opvalt. Ook moeten ze goed onthouden waar ze de machine hebben verstopt, zodat ze deze terug kunnen vinden als ze weer terug willen reizen naar het heden. Kwijtraken van de machine is dus fataal, want dan kunnen de personages niet meer terug naar het heden.

Verplaatsing[bewerken]

Een ander punt waarop tijdmachines van elkaar verschillen is hun mogelijkheid om mensen en voorwerpen niet alleen door de tijd, maar ook door ruimte te verplaatsen. Zo zijn er machines die enkel door de tijd kunnen reizen, maar ook machines die door zowel tijd als ruimte kunnen reizen. Dat laatste houdt in dat een tijdreiziger zowel in een andere tijd als op een andere plaats terechtkomt. De teletijdmachine en de tijdmachine uit Kruistocht in spijkerbroek kunnen dit bijvoorbeeld, maar de tijdmachine uit Back to the Future niet.

Machines die door zowel tijd als ruimte kunnen reizen zijn in dit oogpunt realistischer, daar dit een vereiste is als men bij een tijdreis niet in de ruimte wil belanden. Immers; de aarde draait om haar as en om de zon en de zon beweegt door het heelal. Om te voorkomen dat de reiziger in de lege ruimte landt, moet zijn machine dus met al dergelijke bewegingen rekening houden en personages behalve door de tijd ook over grote afstanden kunnen verplaatsen. In verhalen over tijdreizen wordt dit veelal voor het gemak vergeten, maar er zijn ook verhalen die hier wel op inspelen, zoals Clark Ashton Smith's verhaal The Letter from Mohaun Los.

Technische mogelijkheid[bewerken]

Reizen naar het verleden is in werkelijkheid waarschijnlijk onmogelijk. Het idee leidt tot diverse paradoxen. Het zou bijvoorbeeld mogelijk worden naar de middeleeuwen te reizen en daar moderne uitvindingen neer te zetten, zoals de gloeilamp of de televisie. Wie heeft deze dingen dan uitgevonden? Verder zou een tijdreiziger naar het verleden kunnen gaan, naar de tijd waarin zijn ouders nog kinderen waren, en zijn ouders doden. Hoe is de tijdreiziger dan ooit ter wereld gekomen? En als de mens in de toekomst een techniek ontwikkelt om naar het verleden te reizen, waarom merken we daar dan niets van?

Reizen naar het verleden is beter voorstelbaar als men de beperking stelt dat men eerst een punt van bestemming moet instellen. Bijvoorbeeld, iemand bouwt in het jaar 2100 een tijdmachine en stelt dat jaar in. Is het 2110, dan reist hij terug naar 2100. Verder terugreizen is niet mogelijk.

Reizen naar de toekomst is aanmerkelijk beter voorstelbaar, omdat tijddilatatie daadwerkelijk bestaat. In theorie zou men een ruimtevaarder een zeer hoge snelheid kunnen geven - naderend tot de lichtsnelheid - en/of hem lang laten verblijven in een diepe gravitatieput. Bij terugkomst is hij dan volgens de relativiteitstheorie nauwelijks verouderd, terwijl het op aarde veel later is. Bij de huidige stand van techniek zijn echter slechts ruimtereizen mogelijk met een zeer geringe vermindering van de veroudering.

Met tijddilatatie is terugreizen in de tijd na dit "reizen naar de toekomst" echter net zomin mogelijk als reizen naar het verleden.

Lijst van tijdmachines[bewerken]

(Strip)boeken[bewerken]

Film en televisie[bewerken]

DeLorean uit Back to the Future

Muziek[bewerken]

  • TM NETWORK van Time Machine Network, een Japanse popband
  • Time Machine, een Russische rockband
  • Time Machine, een muziekalbum uit 1993 van Joe Satriani
  • The Time Machine, een muziekalbum uit 1999 van Alan Parsons
  • Tijdmachine - Dio ft. Sef (Nederlandse rappers)
  • Enter the timemachine - Tha playah & Dj Mad-Dog
  • Time Machine - Robyn

Diversen[bewerken]

Zie ook[bewerken]