Transformatorhuisje

Een transformatorhuisje, in Vlaanderen doorgaans elektriciteitscabine of distributiecabine genoemd, is een gebouwtje dat een of meer transformatoren herbergt om hoogspanning om te zetten naar laagspanning, voor de levering van elektrische energie aan huishoudens en bedrijven.

Geschiedenis

Een vroege vorm van het transformatorhuisje is de transformatorzuil: een ronde zuil die verhuurd wordt als aanplakzuil. Omwille van de veiligheid en werkomstandigheden is overgegaan op een stevig bakstenen gebouwtje zonder ramen, en met een zware stalen toegangsdeur. Veel bedrijven gebruikten hun eigen standaardontwerpen, veelal gemaakt door bekende architecten. De gebouwtjes weerspiegelen de bouwstijl van hun ontstaanstijd. Tegenwoordig gebruikt men geprefabriceerd betonnen omkastingen, waardoor de afmeting van het bouwsel drastisch afneemt, er geen bouwvergunning meer nodig is en deze voorzieningen op grotere schaal in een fabriek kunnen worden vervaardigd. In de loop der tijd werden de transformatorhuisjes compacter en meer gestandaardiseerd.

Nederland

In een Nederlands transformatorhuisje wordt hoogspanning van 10 of 6 kV omgezet naar laagspanning. Dat kan zijn industriespanning (700 V) of lichtnetspanning (400/230 V, voorheen 380/220 V en 220/127 V). Deze laagspanning wordt vervolgens naar de afnemers geleid.

Opbouw

Een modern transformatorhuisje (ook wel compactstation genoemd) bestaat doorgaans uit drie hoofdcomponenten:^[1]

Middenspanningsschakelinstallatie (MS-installatie)

Deze installatie vormt de aansluiting op het middenspanningsnet (meestal 10 of 20 kV) en wordt gebruikt om het station te schakelen en te beveiligen. In compacte stations wordt hiervoor vaak een ring main unit (RMU) toegepast, waarmee het station onderdeel kan zijn van een ringnet en storingen selectief kunnen worden afgeschakeld.

Transformator

De transformator zet de middenspanning om naar laagspanning (meestal 400/230 V) die geschikt is voor gebruik door huishoudens en bedrijven. Dit vormt de kernfunctie van het transformatorhuisje.^[2]

Laagspanningsverdeler (LS-installatie)

De laagspanningsverdeler verdeelt de opgewekte laagspanning over verschillende uitgaande groepen richting afnemers. Hierin zijn beveiligingen opgenomen zoals smeltveiligheden of vermogensschakelaars.

De componenten zijn ondergebracht in een gesloten behuizing, vaak uitgevoerd als prefab betonnen of stalen constructie. Moderne transformatorhuisjes worden steeds vaker als compactstation in de fabriek opgebouwd en als compleet geheel op locatie geplaatst.^[1]

Ontwikkeling en standaardisatie

In de jaren 1960 werd al gebruikgemaakt van geprefabriceerde delen, om de netuitbreiding als gevolg van de wederopbouw bij te kunnen houden. In de jaren 1970 werd de hoogte van transformatorhuisjes beperkt, vanwege de toenemende aandacht voor visuele vervuiling.^[3] Om te voorkomen dat de oudere karakteristieke gebouwtjes uit het stads- of dorpsbeeld verdwijnen, is een aantal ervan tot rijksmonument of gemeentelijk monument verklaard. De overige transformatorhuisjes zijn soms toch ook zeer de moeite waard, daarom in de lijst opgenomen als aparte categorie.