Transformatorzuil

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Transformatorzuil in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem
Schema van de aansluiting van een transformatorzuil op het net

Een transformatorzuil (ook trafozuil of peperbus) is een transformatorstation uitgevoerd in de vorm van een aanplakzuil. Zulke transformatorzuilen verschenen aan het begin van de twintigste eeuw bij de aanleg van het elektriciteitsnet in verschillende steden, waaronder Den Haag en Amsterdam.[1] Eerder werden in Duitsland al transformatorstations in reclamezuilen (naar de bedenker Ernst Theodor Amandus Litfaß Litfaßsäulen genoemd) "verstopt". In de meeste steden verdwenen de transformatorzuilen in de jaren vijftig omdat ze werden vervangen door transformatorhuisjes.[2] De buitenkant van de zuil wordt vaak als aanplakruimte voor affiches verhuurd; zo kan het elektriciteitsbedrijf of de gemeente extra inkomsten genereren.

Nederland[bewerken]

De transformatorzuilen in Nederland werden gemaakt door Heemaf in Hengelo in verschillende varianten. De ijzeren transformatorzuilen gelden tegenwoordig als industrieel erfgoed. In Diemen is er een aangewezen als rijksmonument. In Leiden zijn twee exemplaren aanwezig, waarvan er in 2014 een is aangewezen als gemeentelijk monument.[3] In Den Haag zijn van de 226 zuilen nog zes exemplaren over. Hiervan is de zuil in Loosduinen van het Amsterdamse type.[4] Deze en de vijf Haagse modellen zijn nu gemeentelijke monumenten.[5]

De transformatorzuilen in Amsterdam zijn nog steeds op veel plaatsen in de stad te zien en zijn nog functioneel, waarbij ze merendeels vervangen zijn door betonnen exemplaren met hetzelfde uiterlijk.