Transsylvanië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Kaart van Roemenië met historisch Transsylvanië in lichtgeel en hedendaags Transsylvanië in het licht- en het donkergeel.
Het wapen van Zevenburgen (Transsylvanië)
Wegkapelletje

Transsylvanië of Zevenburgen (Roemeens: Transilvania of Ardeal; Hongaars: Erdély; Duits: Siebenbürgen; Servisch: Трансилванија, Transilvanija of Ердељ, Erdelj) is een historische regio die een groot deel van het huidige noorden en westen van Roemenië beslaat.

Transsylvanië was sinds de 11de eeuw lange tijd onderdeel van het koninkrijk Hongarije. Vanaf de Slag bij Mohács (1526) tot aan het begin van de 19e eeuw was feitelijk het enige deel van Hongarije dat een zekere autonomie had weten te behouden, weliswaar als onderdeel van het Ottomaanse Rijk. Overig Hongarije was sinds 1526 grotendeels door de Turken bezet, en in het westen en noorden (Slowakije) door de Habsburgse Oostenrijkers in beheer genomen. Deze historische positie heeft bijgedragen aan een Transsylvaans bewustzijn dat vandaag de dag bij veel Transsylvanen een rol speelt. Sinds 1700 is Hongarije met inbegrip van Transsylvanië bevrijd van de Turken en hersteld als - weliswaar Habsburgs - koninkrijk.

Nog steeds leeft in Transsylvanië een grote Hongaarse minderheid die de Roemeense statistiek op 1,6 miljoen stelt, maar de Hongaren zelf op 2 miljoen stellen. Hongaren vormden vanouds een derde deel van de bevolking, en daarvan valt een derde onder een bijzondere etnische groep Székely. De Hongaren zijn in de meerderheid in de districten Covasna en Harghita in de historische regio Szeklerland, de voormalige grensstreek van het Hongaarse koninkrijk. Ook in de rest van Transsylvanië zijn grote groepen Hongaarse minderheden te vinden. Een voorbeeld hiervan is de zogenaamde Transsylvanische Vlakte. Daarnaast bevond zich in Transsylvanië tot het einde van de 20e eeuw een grote minderheid van Duitstaligen, de Saksen: een tiende deel van de bevolking en in enkele zuidelijke districten de meerderheid. Anders dan de naam doet vermoeden zijn zij waarschijnlijk oorspronkelijk afkomstig uit Lotharingen, het Rijnland en vooral uit de Moezelstreek, Vlaanderen, Brabant, en hebben ze dus geen Saksische oorsprong. De Hongaren zijn in aantal afgenomen maar nog steeds talrijk. De meeste Transsylvaanse Saksen zijn na 1990 vertrokken naar Duitsland

De landstreek is bekend door de roman Dracula van Bram Stoker, die dit verhaal deels baseerde op de mythe rond Vlad Țepeș, afkomstig uit de buurt van Sighișoara.

Naam[bewerken]

Transsylvanië betekent het land (-ië) aan de andere kant van (trans) het woud (silva). Bedoeld wordt het woudrijke Apusenigebergte dat de Grote Hongaarse Laagvlakte van het Transsylvaanse plateau scheidt.[1][2] De naam Zevenburgen verwijst vermoedelijk naar zeven door de 'Saksen' gestichte steden.

Het gebied dat tegenwoordig Transsylvanië wordt genoemd, komt niet helemaal overeen met historisch Transsylvanië. Hedendaags Transsylvanië omvat ook delen van Maramureș, Crișana en het Banaat.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie geschiedenis van Zevenburgen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Al rond het begin van onze jaartelling werd Zevenburgen bewoond door de Daciërs, wier land rond het jaar 100 werd veroverd door de Romeinen. Hierna vond een sterke romanisering plaats in Transsylvanië. In het jaar 895 vielen de Hongaren de regio binnen en richtten er hun koninkrijk op. De etnisch Hongaarse Szeklers werden aangesteld om in Zevenburgen de grens te bewaken. In de loop van de 12e en 13e eeuw vestigden zich ook de Zevenburger Saksen in Zevenburgen. Dit waren boeren, koop- en ambachtslui van Duitse of Vlaamse oorsprong. Zowel de Szeklers als de Zevenburger Saksen genoten een bijzonder statuut en autonomie binnen het koninkrijk Hongarije.

In 1526 vond de Slag bij Mohács plaats, waarbij een groot deel van Hongarije door de Ottomanen werd veroverd en een klein deel onder Habsburgs bestuur kwam. Zevenburgen wist echter deels zijn autonomie te bewaren. In de loop van de eeuwen die hierop volgenden wisten de Habsburgers hun greep op Hongarije en op Zevenburgen steeds meer te versterken. In 1700 was de Habsburgse heerschappij over Transsylvanië bevestigd. Vanaf 1711 nam de gouverneur van Zevenburgen het gezag waar in plaats van de vorst van Zevenburgen, een titel die voortaan door de Habsburgse keizer zou worden gedragen. In 1765 werd Transsylvanië een grootvorstendom en met de oprichting van het Keizerrijk Oostenrijk werd het grootvorstendom Zevenburgen een Oostenrijks kroonland. Met het Diploma Leopoldinum van 1781 kregen de Roemenen burgerlijke rechten toegewezen. Door de Ausgleich van 1867 werden alle autonome instellingen van Zevenburgen ontbonden, en werd het voormalige grootvorstendom een integraal deel van het Koninkrijk Hongarije binnen Oostenrijk-Hongarije.

Na de Eerste Wereldoorlog en de Hongaars-Roemeense Oorlog werd Zevenburgen in 1918 door de Roemenen bezet en bij Roemenië aangehecht. In deze eeuwenlang door de Hongaarse adel en de Duits-Saksische burgerij gedomineerde provincie werden nu de Roemenen van een gediscrimineerde minderheid dominant en kwamen de Hongaren en Saksen in een gediscrimineerde positie. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Noord-Transsylvanië door de Tweede Scheidsrechterlijke Uitspraak van Wenen opnieuw een deel van het Koninkrijk Hongarije. In 1944 werd het Hongaarse leger samen met de SS verdreven en enkele jaren later werd het van Roemenië van koninkrijk een 'socialistische republiek' die alle burgers gelijke rechten en de minderheden voorzag van eigen, weliswaar door de staat geleide, onderwijs- en cultuurinstellingen. Deze transformeerde zich in 1990 in een liberale democratie. In deze democratie krijgen minderheden rechten in gemeenten waar zij meer dan 20% van de bevolking uitmaken maar omdat veel gemeenten samengevoegd worden zakken die minderheden vaak onder de getalsdrempel. Tweetalige plaatsnaamborden wekken een andere indruk.

Bevolking[bewerken]

Aantal Hongaren per district in Roemenië
Op deze manier hebben leerlingen van het 6e leerjaar van de "Şcoala Generală n° 2" van Brașov op humoristische wijze de culturele samenleving in Transsylvanië uitgebeeld.
Jaar Totaal Roemenen Hongaren Duitsers
1850 1.823.222 57,2% 26,8% 10,5%
1869 4.224.436 59% 25% 9,5%
1880 4.032.851 57% 26% 9,0%
1890 4.429.564 56% 27,1% 12,5%
1900 4.840.722 55% 29,5% 11,9%
1910 5.262.495 53,7% 31,6% 10,7%
1919 5.259.918 57,1% 26,5% 9,8%
1920 5.208.345 57,3% 25,5% 10,6%
1930 5.114.214 58,3% 26,7% 9,7%
1941 5.548.363 55,9% 29,5% 9%
1948 5.761.127 65,1% 25,7% 5,8%
1956 6.232.312 65,5% 25,9% 6%
1966 6.736.046 68% 24,2% 5,6%
1977 7.500.229 69,4% 22,6% 4,6%
1992 7.723.313 75,3% 21% 1,2%
2002 7.221.733 74,7% 19,6% 0,7%
2011 6.475.894 74,4% 18,9% 0,5%

De grote stijging van het inwonertal tussen 1850 en 1869 hangt ongetwijfeld samen met een verandering van het met de naam Transsylvanië bedoelde gebied, door de inlijving van Maramures, Crisana en Banat, waardoor de oppervlakte van circa 57.000 tot circa 102.000 km2 opliep. Tegenwoordig is er ook een minderheid van Roma's, die in de vroegere statistiek bij de Hongaren en ten dele ook bij de Roemenen werden geteld, maar nu als aparte groep staan geregistreerd. De effecten van een magyariseringspolitiek tussen 1870 en 1920 zijn duidelijk zichtbaar, en hadden tot 1940 invloed. Daarna was het de roemeniseringspolitiek welke na 1945 tot op heden de verhoudingen bepaalde. De dramatische teloorgang van de Duitstalige gemeenschap komt in de cijfers na 1990 tot uitdrukking. Veel Roma hebben zich gevestigd in de door Saksen verlaten huizen en dorpen.

Bestuurlijk[bewerken]

Bestaat uit[bewerken]

Transsylvanië bestaat uit de regio's:

Indeling van Transsylvanië[bewerken]

Middeleeuws Sighişoara

Transsylvanië is onderverdeeld in 16 districten. De cijfers van het inwonertal hebben betrekking op 2002.

District Inwonertal (district) Hoofdstad Inwonertal (hoofdstad)
Alba 382.747 Alba Iulia 66.406
Arad 461.791 Arad 172.824
Bihor 600.223 Oradea 206.257
Bistrița-Năsăud 311.657 Bistrița 87.169
Brașov 589.028 Brașov 283.901
Caraș-Severin 333.219 Reșița 94.580
Cluj 702.755 Cluj-Napoca 318.027
Covasna 222.449 Sfântu Gheorghe 61.543
Harghita 326.222 Miercurea-Ciuc 42.029
Hunedoara 485.712 Deva 69.257
Maramureș 510.110 Baia Mare 137.921
Mureș 580.851 Târgu Mureș 150.047
Satu Mare 367.281 Satu Mare 115.142
Sălaj 248.015 Zalău 62.927
Sibiu 421.724 Sibiu 154.892
Timiș 659,512 (2004) Timișoara 317.651

Dracula[bewerken]

De Roemeense graaf en vampier Dracula, weerwolven, Frankenstein en verschillende andere monsters uit de middeleeuwen zouden oorspronkelijk uit Transsylvanië komen en daar ook wonen. Bram Stoker's graaf Dracula is deels gebaseerd op Vlad III, die afkomstig was uit Walachije, de historische regio gelegen ten zuiden van Transsylvanië.

Toerisme[bewerken]

Transsylvanië is in trek bij toeristen. Niet alleen om te skiën maar ook om middeleeuwse steden te bezoeken als Sighișoara, Bran en Biertan. Ook bezoeken mensen de Transfăgărășan, in de Transsylvanische Alpen, en slapen in berghutten (Cabane) op meer dan 2000 m. In de lente en zomer worden er bergwandelingen georganiseerd vanaf berghutten. Het Apusenigebergte, ook wel de Westelijke Transsylvanische Alpen genoemd, staat bekend om de dichte bossen. Ook is hier de Scărișoaragletsjer in een grot waar het jaarlijks tussen de -1 °C en 0 °C blijft, ook al is het 200 m hogerop 20 °C. In de Apuseni is een groot ravijn, de Groapa Ruginoasa wat populair is. Het noorden van Transsylvanië, de regio Maramureș, heeft typische plattelandsdorpen, en houten kerken.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]