Tsjoej (oblast)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Tsjoej
Чүй областы
Oblast in Kirgizië Vlag van Kirgizië
Vlag van Tsjoej Wapen van Tsjoej
Kaart van Tsjoej
Coördinaten 42°30'NB, 74°30'OL
Algemeen
Oppervlakte 20.200 km²
Inwoners (1/1/2015) 870.300
(43,1 inw./km²)
Hoofdstad Bisjkek (adm. centrum)
Politiek
Gouverneur Abdrakhmanov Sagynbek Umetalievich
Overig
ISO 3166-2 KG-C
Website http://www.chuy.in.kg/
Foto's
Moskee in Tokmok
Moskee in Tokmok
Portaal  Portaalicoon   Azië

Tsjoej, ook geromaniseerd als Chü, Čuj of Chuy, (Kirgizisch: Чүй областы; Russisch: Чуйская область) is een oblast in Kirgizië, vernoemd naar de gelijknamige rivier. De oblast telt 870.000 inwoners op een oppervlakte van 20.000 km². Drie sites behoren tot het Werelderfgoed van de UNESCO: De Stad Suyab (in het huidige Ak-Beshim), De Stad Balasagun (in het huidige Burana) en De Stad Nevaket (in het huidige Krasnaya Rechka).

Geografie[bewerken]

Ala-Artsja-rivier in het Nationale park Ala-Artsja
Tsjoej-riviervallei

Het noorden van de oblast is erg vlak, wat ongewoon is voor Kirgizië. Het laagste gedeelte ligt op 550 meter boven zeeniveau. Het dal van de rivier Tsjoej beslaat een flink gebied, de rivier wordt ook gebruikt voor intensieve bevloeiïng van de vruchtbare bodem. Agrarische producten die worden verbouwd zijn tarwe, maïs, suikerbieten, aardappels, luzerne, en fruit en groenten. Om deze producten te kunnen verwerken, werden in de Sovjettijd fabrieken op het gebied van de levensmiddelenindustrie gevestigd, waardoor diverse steden regionale betekenis kregen, zoals Tokmok, Kant en Karabalta.

In het zuiden vormt het hooggebergte Alatau een natuurlijke grens met de oblast Talas (oblast). De hoogste berg met 4895 meter is de Alamedinski; ook ligt hier het Nationale park Ala-Artsja. Door de nabijheid van Bisjkek is dit gebergte een geliefd gebied voor ontspanning. Er zijn veel wandelpaden, campings voor bergbeklimmers en een skigebied.

Het klimaat is in het noordelijk deel droog en continentaal, met hete zomers en gematigd koude winters. De gemiddelde neerslag ligt tussen de 270 en 400 mm per jaar. In de bergen, en in het dal van de Suusamyr, zijn de temperaturen lager met strenge vorst in de winter.

De rivieren monden uit in de Naryn en in de Tsjoej. Veel water van de zijrivieren wordt gebruikt voor irrigatie, zodat de grotere rivieren vaak niet meer worden bereikt. De gletsjers in het centrale deel van de Alatau hebben een gezamenlijke oppervlakte van 520 km².

Bevolking[bewerken]

Bevolkingsontwikkeling
Oblast Tsjoej
jaar inwoners ±%
1970 621.004
1979 700.063 +12,7 %
1989 796.602 +13,8 %
1999 770.811 −3,2 %
2009 803.230 +4,2 %

In Tsjoej liggen vier steden, vijf stedelijke vestigingen en ruim 300 dorpen. Volgens de volkstelling van 2009 waren er 803.230 inwoners. De grootste steden zijn Tokmok (53.231 inw.), Karabalta (37.834) en Kant (21.589).

De etnische samenstelling is heterogener dan elders in Kirgizië. Het aandeel Kirgiezen bedraagt 59%, het aandeel Russen 21%, daarna volgen de Dungans met 6%. Voorts wonen er Oezbeken, Oeigoeren en Kazachen, elk rond de 2%. De Duitsers, met in 1989 nog een aandeel van 9%, zijn grotendeels naar Duitsland geëmigreerd.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Tsjoej is verdeeld in acht rajons. De stad Tokmok (53.087 inwoners, 41 km² oppervlak) vormt een zelfstandig rajon. Bisjkek ligt in het rajon Alamüdün, maar hoort niet bij de oblast Tsjoej. Onderstaande rajons liggen in Tsjoej:

Verdeling in Rajons van de Oblast Tsjoej
Rajon Bestuurlijke zetel Inwoners Oppervlakte (in km²) Ligging
Alamüdün Lebedinovka 147.208 1.503 Kyrgyzstan Alamüdün Raion.png
Dschajyl Karabalta 90.348 3.435 Kyrgyzstan Jayyl Raion.png
Kemin Kemin 41.924 3.533 Kyrgyzstan Kemin Raion.png
Moskovski Belovodsk 83.641 2.056 Kyrgyzstan Moskva Raion.png
Panfilov Kajyngdy 39.837 2.606 Kyrgyzstan Panfilov Raion.png
Sokuluk Sokuluk 158.137 2.550 Kyrgyzstan Sokuluk Raion.png
Tsjoej Tsjoej 44.753 1.756 Kyrgyzstan Chüy Raion.png
Ysyk-Ata Kant 131.503 2.415 Kyrgyzstan Ysyk-Ata Raion.png

Verkeer[bewerken]

De hoofdverbinding van oost naar west binnen het gebied is de autoweg van Taraz via Bisjkek naar Balyktsjy, die bijna alle belangrijke steden van Tsjoej met elkaar verbindt. Het ten westen van Bisjkek gelegen deel is een gedeelte van de Europese weg 40; plaatselijk ook bekend als de M-39. Ten noorden van Bisjkek gaat deze weg over de rivier Tsjoej, en via de Kazachse grensplaats Qordai verder naar Almaty in Kazachstan.

Het spoorwegnet in Kirgizië is verouderd en met een totale lengte van 370 kilometer relatief onbelangrijk. Een groot deel ervan ligt in de oblast Tsjoej, namelijk de route Taraz-Bisjkek-Balyktsji. Er bestaat wel een directe treinverbinding met Moskou.

Galerie[bewerken]