Tullepetaonestad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Tullepetaonestad is de naam die Roosendaal draagt tijdens carnaval. In de traditie van dit volksfeest krijgen alle plaatsnamen die in het gebied liggen waar carnaval gevierd wordt (onder andere in de provincie Noord-Brabant waar carnaval groots gevierd wordt) een andere, tijdelijke benaming.

Het woord Tullepetaon is afgeleid van het Franse woord voor parelhoen: poule pintade. Dit verbasterde men tot poelepetaat en later werd het door letteromzetting en klankomwisseling tullepetaon. Parelhoenders zijn hoenders met een kleurrijk verenkleed en kunnen behoorlijk krijsen en tekeergaan, net als de Roosendalers met carnaval. De naam Tullepetaon is echter pas vanaf half jaren 60 van de twintigste eeuw in zwang geraakt, en vanaf 1970 "officieel" ingevoerd, met het motto "Tu-tu-tullepetaone". Roosendalers werden voor die tijd met carnaval ook wel "Roosendaolse Stoepschijters" genoemd, doordat heel vroeger de rijkere inwoners graag pronkten op hun stoep als een pauw, maar een vogel ook zijn behoefte op de stoep moet doen. Overigens doen er over de herkomst van die term verschillende verhalen de ronde.

Het standbeeld van de Tullepetaon is te vinden in het centrum van Roosendaal op de Markt, en is gemaakt door de in Roosendaal geboren kunstenaar Léon Vermunt. Het beeld stamt uit 1988, en stond oorspronkelijk op het Tongerloplein. Op dinsdag 21 oktober 2008 is het verhuisd naar de (Oude) Markt.

Carnaval in Tullepetaonestad[bewerken]

De Prins (Oog’eid – Priens Ruben I), Nar (Malou) en Sjampetter (Rinus) op reis door Tullepetaonestad in 2016

Tijdens de carnaval wordt de sleutel van de stad overgedragen door de burgemeester aan de prins, die samen met de sjampetter en de nar toezien op een geslaagd feest. Op zaterdag arriveert de prins per trein, bij de bij elke Roosendaler bekende spoorwegovergang 'De Schuiven'. Van hier gaat de prins met zijn gevolg naar de markt alwaar de sleutel van de stad wordt overgedragen en de carnaval officieel van start gaat. Maar natuurlijk is Roosendaal dan al zeker 3 weken aan het feestvieren.

Het carnaval in Roosendaal is een echt volksfeest, waar de hele bevolking naar toe leeft. Op scholen wordt aandacht besteed aan het motto en het nieuwe carnavalslied van dat jaar. Roosendalers verkleden zich bijzonder origineel waarbij ze het jaarlijkse motto proberen uit te beelden. Roosendaal is een echte mottostad. Roosendaalse muziek is belangrijk tijdens het carnavalsfeest, waarbij steevast wordt bezongen hoe leuk carnaval in Roosendaal is en hoeveel men van de stad houdt. Dit blijkt, omdat carnaval in Roosendaal elk jaar groter lijkt te worden. Ook steeds meer niet-Roosendalers weten de stad te vinden tijdens carnaval. In tegenstelling tot steden als bijvoorbeeld Bergen op Zoom, waar men veel meer leunt op ingesleten tradities, is het carnaval in Roosendaal vernieuwend en origineel.

Tijdens de carnaval ligt het gewone leven min of meer stil. Zo'n 3 tot 4 weken voor Aswoensdag wordt er elk weekend al carnaval gevierd. Vaak zijn dit jaarlijks terugkerende evenementen. Een belangrijk evenement in het Roosendaalse carnaval is de Priense Swaree. Dit evenement vindt zo'n twee weken voor Aswoensdag plaats in de Schouwburg en wordt aangeboden aan de prins en zijn hofhouding. Het is een avond en middag gevuld met cabaret en muziek. Omdat het aantal toegangskaarten beperkt is, gaan de Roosendalers voor aanvang van de kaartverkoop overnachten voor de schouwburg. De zogeheten nacht van het Swaree. Het plein wordt omgetoverd tot een grote caranavalscamping vol muziek en entertainment.

De ongelukkigen die geen kaart weten te bemachtigen, kunnen de laatste jaren terecht bij de door een aantal cafés georganiseerde kastenavond, het alternatieve Swaree.

Ondanks dat de prins de sleutel pas op zaterdag, voor aanvang van de optocht krijgt, barst het feest al volop los op vrijdagavond. Belangrijke evenementen tijdens de vijf dagen voor Aswoensdag zijn de grote optocht op zaterdag, de otobusrellie op zondag, de leutmart voor de kinderen op maandag en natuurlijk de kindermiddag op dinsdag waar de prins en zijn gevolg een toneelstuk voor de kinderen opvoeren.

Op dinsdagavond klokslag twaalf eindigt het feest op de markt waar alle Tullepetaonen zich verzamelen. Een nieuw motto voor het komende jaar wordt bekendgemaakt, vuurwerk wordt afgestoken en menig traantje wordt gelaten omdat carnaval voorbij is.

Motto's carnaval Roosendaal[bewerken]

Jaar Motto
1958 We doen wir zot
1959 W'emme ne maon in Roosendaol
1960 Zurregt dagge d'r bij zijt
1961 As ut effe kan
1962 Allee-allee
1963 Kleur bekenne
1964 Nie alluf mar dubbel
1965 K'em z'alle elluf
1966 Nimt de kop
1967 En toch bewegut
1968 Zeuven'onderd keer leutiger
1969 Raòkt de roos
1970 Spant de leutkar in
1971 Ouwet gaonde
1972 Grept oe kaans
1973 Oe ekket nouw
1974 Zoekt oe eige
1975 Wit van waante
1976 Zie du 't zitte
1977 Zij dur aagter
1978 Ed oewe draai
1979 Zet oe eige in
1980 Wa lòòp ut wir
1981 Wor slagut op
1982 Oe laptettum
1983 Oòr d'ut luije
1984 Oe mottet nou
1985 Speul dus mee
1986 Das pas bouwe
1987 Doeget saome
1988 Blef bij de les
1989 Gelòòf dur in
1990 Lache zee tie
Jaar Motto
1991 Da wor fééste
1992 Zijn'k in bééld
1993 Wad'un blomme
1994 Eddut geleze
1995 Kienderspel
1996 Oòr ze zienge
1997 Ziede me gère
1998 Mee ope kaort
1999 Zit ok op roze
2000 Waor is d'n tijd
2001 't Zit gebakke
2002 W' emme wa te 44
2003 As 'n sprookje
2004 Ou'd oew spoor
2005 D'n emel te rijk
2006 Leeve de leut!
2007 't Bleft kunst
2008 't Is wir sport
2009 Gin zeej t'òòg
2010 Zyd’in de mart
2011 Vlieg d'ok mee?
2012 Ziede Sterre?
2013 Gaod' op Sjiek?
2014 Kommt da zien 't Is sirrekus
2015 Kend't Ver'oal?
2016 Ôk ier op reis?
2017 Alles daanst
2018 Da's m'n stadje
2019 A'k jou nie aar

Zeulen[bewerken]

In tegenstelling tot vele andere plaatsen waar carnaval wordt gevierd, wordt er in Tullepetaonestad aan Zeulen gedaan in plaats van Dweilen (het rondtrekken van café naar café). Er zijn dan ook Zeulbends in plaats van Dweilbands.

Zeulbendspektaokel

Zo is er ook iedere zaterdag voor de officiële start van het carnaval ook het Zeulbendspektaokel een wedstrijd tussen de deelnemende bandjes wie het best kan zeulen met het gekozen motto van die avond. De winnaar krijgt als prijs de blauwe dassen, de deelnemende cafés strijden om de blauwe vlag. De start van het spektakel is bij het café dat het jaar ervoor heeft gewonnen. Daar levert de band die het jaar ervoor heeft gewonnen dan ook zijn blauwe dassen in in ruil voor de blauwe knopen

Roosendaalse/Tullepetaonse Zeulbendjes:

- D'Ammaraante - Bettie Akkum Aai - Da Wulde Nie Wete - Gertrutten VanSlagBand - Zultband Gère of Nie - Gift'm Kèès - Hopeloos - Ier zijn we dan - IQ Aarmoei-nieke van Roosendaol - Jan Snel Kapel - Kaaiplakkers - Leut11ers - Makkeluk Zat - de Naoweeën - Nietevelouren - Nietouwetuis - D'Oizoband - Oeistnou - Speulenderwijs - de Splienters - Sint Senilia - Toeternietoe - Tullepetaonekapel (tot 2007 de hofkapel) - Ut Ellufde - Ut Stramientje - VanAllesWa - Vaneiges - Van gin kaante - Verbrasband - Wadaanders - Wanouwir - Was da nouw?! - Wamottermee - We Doen Mar Wa - We Douwe Dur - Woensdag GAK'tdag - Zomar Stemme - Zullie

Externe links[bewerken]