Turks alfabet

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Atatürk demonstreert het Latijns-Turkse alfabet, 1928

Het alfabet dat gebruikt wordt voor de officiële Turkse spelling is afgeleid van het Latijns alfabet. Het heeft 29 letters.

Deze letters zijn:

Hoofdletters A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z
Kleine letters a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z

Turkse schriftsystemen[bewerken]

Hoewel de Turkse talen onderling grotendeels verstaanbaar zijn, is het vanwege de vele schriftsystemen die werden en worden gebruikt in de Turkstalige wereld vaak toch moeilijk voor Turken uit verschillende regio's om op papier met elkaar te communiceren.

Het eerste alfabet waarin Turkse teksten zijn aangetroffen is een soort spijkerschrift, waarschijnlijk op het Sogdisch schrift gebaseerd. Later werd het Oeigoerse schrift gebruikt, waar ook het Mongoolse schrift en het Mantsjoeschrift op zijn gebaseerd. Dit schrift werd onder andere in het Mongoolse Rijk van Dzjengis Khan gebruikt en bleef in gebruik, vooral bij de Oeigoeren en enkele andere Centraal-Aziatische Turkse volkeren, tot het Latijnse schrift in de vroege 20e eeuw gemeengoed werd.

Onder invloed van de Arabieren gingen veel Turkse volkeren echter al eerder over op het gebruik van een variant van het Arabische alfabet. Het standaard Arabische alfabet was voor hen feitelijk niet bruikbaar, omdat het Arabisch veel minder klinkers kent dan het Turks en men deze dus tijdens het lezen nog moest bedenken.

In Turkije en Noord-Cyprus wordt sinds de hervormingen van Atatürk in 1928 gebruikgemaakt van het Latijnse alfabet. In Centraal-Azië werd tot de jaren dertig van de 20e eeuw ook gebruikgemaakt van het Latijnse alfabet, dat het Arabische schrift pas enkele decennia eerder had vervangen. Onder leiding van Stalin werd het Cyrillische alfabet echter het enige toegestane alfabet in de Sovjet-Unie. Pas na de val van de Sovjet-Unie in 1992 besloten de Turkstalige republieken (Azerbeidzjan, Kazachstan, Oezbekistan en Turkmenistan) om weer over te stappen op het Latijnse alfabet.

In Iran en Afghanistan gebruiken de Turkse minderheden een versie van het Perzische schrift, net zoals de Oeigoeren in China. De Turkstalige minderheden in Rusland en de bevolking van Kirgizië gebruiken nog steeds het Cyrillische alfabet, hoewel het Tataars tegenwoordig vaak in het Latijnse schrift wordt geschreven. Turkmenen in Irak gebruiken soms nog het Arabische schrift.

Momenteel worden de verschillende Turkse talen dus in het Latijnse, Cyrillische, Arabische en Perzische alfabet geschreven, hoewel er sinds de val van de Sovjet-Unie, de opkomst van Turkstalige satelliettelevisie en van het internet een algemene trend is richting het Latijnse alfabet. In 1993 werd TÜRKSOY opgericht, een taalunie die er onder andere voor moet zorgen dat er één enkel schrift komt voor alle Turkse talen.

Externe link[bewerken]