Turkse Onafhankelijkheidsoorlog

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Turkse Onafhankelijkheidsoorlog
Het Turkse Leger marcheert İzmir binnen
Het Turkse Leger marcheert İzmir binnen
Datum 19 mei 1919 - 11 oktober 1922 (wapenstilstand)
24 juli 1923 (vrede)
Locatie Anatolië en Thracië
Resultaat Beslissende Turkse overwinning
Val van het Ottomaanse Sultanaat
Vrede van Lausanne
Stichting van de Republiek Turkije
Strijdende partijen
Vlag van Ottomaanse Rijk Turkije
  • Turkse Rebellen

Vlag van Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek Russische SFSR (financiële en materiële hulp)

Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk
Vlag van Griekenland (1822-1978) Griekenland
Vlag van Frankrijk Frankrijk
Vlag van Armenië Armenië
Vlag van Italië (1861-1946) Italië
Vlag van Georgië Georgië
Leiders en commandanten
Vlag van Ottomaanse Rijk Mustafa Kemal
Vlag van Ottomaanse Rijk Fevzi Çakmak
Kâzım Karabekir
Vlag van Ottomaanse Rijk Ali Fuat Cebesoy
Vlag van Ottomaanse Rijk Ismet Inönü
Vlag van Frankrijk Henri Gouraud
Vlag van Frankrijk Louis Franchet d'Espérey
Vlag van Griekenland (1822-1978) Anastasios Papoulas
Vlag van Griekenland (1822-1978) Georgios Hatzianestis
Vlag van Verenigd Koninkrijk Somerset Arthur Gough-Calthorpe
Vlag van Verenigd Koninkrijk Charles Harington Harington
Vlag van Republiek Armenië (1918-1920) Drastamat Kanayan
Vlag van Republiek Armenië (1918-1920) Movses Silikyan
Vlag van Georgië Giorgi Kvinitadze
Troepensterkte
Mei 1919: 35.000
Oktober 1920: 86.000 (oprichting van het staande leger)
Augustus 1922: 312.000
Vlag van Griekenland (1822-1978) 80.000 (december 1919)
1922: 200.000 - 250.000
Vlag van Republiek Armenië (1918-1920) 10.150 (zuiden)
en 20.000 (oosten)
Vlag van Georgië 36.000
Antirevolutionairen: 50.000+
Tegen april 1920:
Vlag van Frankrijk 59.000
Vlag van Verenigd Koninkrijk 38.000
Vlag van Italië (1861-1946) 17.900
Verliezen
13.000 doden
~23.000 gestorven aan ziektes
35.000 gewonden
7.000 - 22.000 krijgsgevangenen
Vlag van Griekenland (1822-1978) 19.362 doden
18.095 vermisten
48.880 gewonden
4.878 stierven buiten gevecht
10.000 gevangenen
Totaal: ~101.215
Vlag van Republiek Armenië (1918-1920) 1.100+ doden
3.000+ gevangenen
Vlag van Frankrijk onbekend

De Turkse Onafhankelijkheidsoorlog (Turks: Kurtuluş Savaşı, İstiklâl Harbi, Türk İstiklâl Harbi of Millî Mücadele) is de strijd na de Eerste Wereldoorlog tussen de Turken en geallieerden (zie ook Kaukasusveldtocht).

Na de Eerste Wereldoorlog stonden de Osmaanse Turken aan de kant van de verliezers, waardoor vrijwel al hun woongebied (het Osmaanse Rijk strekte van de Balkan tot Arabië) bezet werd. Zelfs het overgebleven rompstaatje in Anatolië werd in negen stukken verdeeld, waarbij de Turken alleen rondom Ankara controle mochten uitoefenen.

Mustafa Kemal (de latere Atatürk) riep hierop het Turkse Parlement in Ankara uit. Dit parlement erkende niet langer het gezag van de Osmaanse sultan of de verdragen die hij had ondertekend. Het belangrijkste verdrag waartegen Atatürk zich verzette was het verdrag van Sèvres, waarbij grote stukken van Anatolië onder geallieerd bestuur kwamen te staan. Deze mandaatgebieden werden erkend door de Osmaanse sultan, iets wat Atatürk niet acceptabel vond. Toen de geallieerde troepen het verdrag begonnen te realiseren door Turkse steden in te nemen, ontstond er hevig verzet van lokale Turkse burgers. Onder leiding van Atatürk leidde dit tot een georganiseerd leger onder controle van de Türkiye Büyük Millet Meclisi.

Achteraf stelde Atatürk de start van de Onafhankelijkheidsoorlog vast als 19 mei 1919. In werkelijkheid stond er pas vanaf 1920 daadwerkelijk een professioneel Turks leger op de been. Dit leger bleek zo succesvol dat de Turken vanuit hun rompstaat geheel Anatolië weer onder controle kregen. De veldslagen duurden van 1920 tot 11 oktober 1922, waaronder de Slag om Sakarya en de Slag om Dumlupınar, toen er vervolgens een wapenstilstand werd ondertekend. Dit Verdrag van Mudanya werd op 24 juli 1923 opgevolgd door de Vrede van Lausanne. In dit verdrag werd officieel het einde van de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog bezegeld met de erkenning van de Turkse soevereiniteit en de volledige terugtrekking van de geallieerde troepen uit Anatolië. In Turkije wordt dit nog steeds gevierd als een totale overwinning op de geallieerden.

Oud-strijder[bewerken]

De laatste overlevende van de Turkse Onafhankelijkheidsoorlog, kolonel Mustafa Şekip Birgöl, overleed op 11 november 2008 op 105-jarige leeftijd.[1]

Zie ook[bewerken]

Noten[bewerken]

  1. TRT