Twee voor twaalf

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Twee voor twaalf
Astrid Joosten in het decor van 2 voor 12 (2017)
Astrid Joosten in het decor van 2 voor 12 (2017)
Genre quiz
Bedenker Ellen Blazer
Presentatie Joop Koopman 1971-1981
Astrid Joosten 1991-heden
Regie Ellen Blazer,
Bertie Gaarkeuken,
Cees Verhart,
Geert Popma,
Frans Meiland,
Rogier Elbers
Land van oorsprong Vlag van Nederland Nederland
Taal Nederlands
Uitzendingen
Start 1971
Netwerk of omroep VARA (1971-2017)
BNNVARA (2017-heden)
Zender NPO 2
Website
Portaal  Portaalicoon   Televisie
Joop Koopman presenteerde de quiz van 1971 tot 1981

Twee voor twaalf (ook: 2voor12) is een televisiequiz die op de Nederlandse publieke omroep uitgezonden wordt door BNNVARA (voorheen VARA). Het is een kennisquiz waarbij de deelnemers, teams van twee spelers, twaalf vragen moeten beantwoorden. Uit de twaalf beginletters van de antwoorden moeten zij dan een woord raden.

Spelverloop[bewerken]

Er zijn steeds twee teams die het tegen elkaar opnemen, echter na elkaar. Het tweede team weet niet hoe het eerste team heeft gespeeld, maar het eerste team mag toekijken als het tweede team aan de beurt is. De spelers moeten twaalf vragen beantwoorden. De vragen gaan bij beide teams vrijwel altijd over gelijksoortige onderwerpen waarbij vraag 12 een vraag is over muziek -meestal popmuziek. Van elk antwoord wordt de beginletter genoteerd. Bij eigennamen wordt de beginletter van de achternaam genoteerd, tenzij om de volledige naam wordt gevraagd. De spelers krijgen niet te horen of hun antwoorden goed of fout zijn (de kijker krijgt dit wel te zien) en weten dus ook niet of de genoteerde beginletters goed zijn. De deelnemers krijgen in de eerste ronde 15 minuten speeltijd. Ze mogen de vragen uit hun hoofd beantwoorden maar mogen ook naslagwerken gebruiken en mogen hierin zoveel opzoeken als ze willen. Naast een aantal standaardwerken zoals de Winkler Prins Encyclopedie en de Grote Bosatlas, zijn er per aflevering verschillende andere naslagwerken die de deelnemers kunnen raadplegen. Dit varieert van filmjaarboeken tot plantenboeken. Tot september 2015 mocht ook de online encyclopedie Encarta worden gebruikt. Sinds die datum mag een aantal vragen op Wikipedia worden opgezocht. Het aantal varieert, maar er is een maximum van 4 vragen per team. Het opzoeken kost echter punten: zodra een speler een boek pakt, gaat de puntenteller teruglopen; is hij klaar dan rinkelt hij een belletje om de teller te stoppen. Meestal luistert de ene speler naar de vragen terwijl de andere de antwoorden op de vorige vragen opzoekt. De spelers mogen hun antwoorden achteraf veranderen.

De tweede fase van het spel – het puzzelen – begint als er nog twee minuten over zijn, of eerder als alle vragen zijn beantwoord en de spelers dat willen. Sinds een spelregelwijziging van januari 2009 is de beschikbare tijd in deze tweede fase altijd twee minuten. De spelers kunnen vanaf dit moment geen antwoorden meer veranderen. Bij vragen die niet zijn beantwoord verschijnen dan streepjes. Nu dient uit de beginletters van de twaalf antwoorden een woord van twaalf letters te worden geraden, waarbij zo weinig mogelijk punten worden verloren. De deelnemers 'kopen' letters, bijvoorbeeld: "De A van (vraag) zeven". Hebben zij in de eerste fase van het spel het juiste antwoord gegeven op de desbetreffende vraag, dan verschijnt nu de letter op de positie die deze inneemt in het twaalfletterige woord dat moet worden geraden. Was het antwoord fout (ook als de beginletter toevallig goed was), dan verschijnt er een vraagteken op die positie. De spelers weten dan dat het antwoord fout was, maar nog steeds niet welke letter er had moeten staan (tenzij ze een vermoeden hebben wat het juiste antwoord is).

Uiteindelijk moet het team binnen de twee minuten het uiteindelijke woord raden. Ze mogen uitgebreid met elkaar overleggen en veronderstellen wat het woord zou kunnen zijn, maar als ze aangeven dat ze het erover eens zijn, is het spel afgelopen en kunnen ze het woord niet meer veranderen.

Puntentelling[bewerken]

Joop Koopman en twee kandidaten in 1971

Bij de aanvang staat de teller op 500 punten (tot 2015 600 punten).

Het gebruik van een naslagwerk door één persoon kost 1 punt per 2 seconden. Gebruikt ook de tweede persoon een naslagwerk, dan kost het opzoeken 1 punt per seconde.

Het 'kopen' van een letter in de tweede fase van het spel kost 10 punten.

Na afloop worden er extra punten gegeven als er hoogstens drie vragen verkeerd beantwoord zijn: 3 fouten 25 punten, 2 fouten 50 punten, 1 fout 75 punten en geen fouten 100 punten. Voorheen kreeg het team 100 punten als er maximaal drie fouten waren.

Sinds 2015 worden goede antwoorden die niet zijn opgezocht met extra punten beloond. Per niet opgezocht goed antwoord worden 10 extra punten gegeven. De kijker ziet de niet opgezochte goede antwoorden aan de violette rand om de betreffende letters.

Wordt het uiteindelijke woord niet bijtijds gevonden, dan krijgt het team niets.

Het koppel dat de meeste punten overhoudt én uiteraard het woord heeft geraden, mag door naar de volgende ronde, waarbij de speeltijd een minuut minder is. Wint het koppel ook voor de derde achtereenvolgende keer, dan krijgt het een veelvoud van de gewonnen punten omgezet in euro's.

Thuis gemakkelijker[bewerken]

Het raden van het woord is voor de kijker gemakkelijker dan voor de kandidaten. Vaak hebben de teams vergelijkbare vragen; bijvoorbeeld team 1 krijgt de vraag welke koning er voor koning David kwam (Saul); team twee krijgt de vraag welke reusachtige Filistijn David versloeg (Goliath). Voor de kijker is zichtbaar welke letters fout zijn, maar voor de kandidaten niet. Bovendien krijgen de teams een soortgelijk woord te raden, bijvoorbeeld team 1 subsidiestop tegenover team 2 belastingvrij. Als team 2 de finale speelt, weet het niet wat de score van team 1 was, maar de televisiekijker weet dat wel. Dit alles geeft de kijker bewust een voorsprong op de kandidaten.

Problemen[bewerken]

Het principe van het spel impliceert dat er enkele problemen kunnen optreden, die men hoopt te voorkomen door de vragen zorgvuldig samen te stellen. Bovendien is het nodig dat de spelleider enige vakkennis heeft van de onderwerpen van de vragen, zodat ze adequaat op onjuiste antwoorden kan reageren. Mogelijke problemen zijn:

  • De spelers geven een antwoord dat goed is, maar dat met een andere letter begint. Ze zeggen bijvoorbeeld 'Lille' terwijl 'Rijsel' bedoeld was. Dit tracht men te voorkomen door uitdrukkelijk de Nederlandstalige naam te vragen. De kans bestaat echter dat het verkeerde antwoord bij de voorbereiding niet voorzien was. In de uitzending van 17 januari 2008 werd naar een bepaalde bloeiwijze gevraagd. Het juiste antwoord was 'Aar', maar er werd 'Korenaar' geantwoord. Dat antwoord was minder nauwkeurig en kon dus worden afgekeurd zonder de spelers onverdiend te benadelen. In een andere quiz (waarin de beginletter niet van belang is), of als de beginletter toevallig goed is, zou men hetzelfde antwoord waarschijnlijk hebben goed gerekend.
  • Ook is het voorgekomen dat een vraag met 'Statische elektriciteit' werd beantwoord. Dat antwoord was perfect, maar de bedoeling was 'Elektriciteit'. De spelleider was gedwongen door te vragen tot het juiste antwoord eruit kwam, waarmee meteen verraden werd dat het antwoord goed was.
  • Nadat de spelers een antwoord hebben gegeven, moet de spelleider de beginletter noteren. Weet zij niet wat de beginletter is, dan verraadt ze dat het antwoord fout was. Ook dit gebeurde op 17 januari 2008: Een vraag werd met 'fenol' beantwoord en de spelleider noteerde de letter V.
  • Geven de spelers een antwoord dat overduidelijk verkeerd is, dan moet de spelleider ingrijpen. Toen eens werd gevraagd naar de Franstalige titel van een compositie van Saint-Saëns (het juiste antwoord was 'Le Carnaval des animaux'), werd geantwoord met 'Derde symfonie'. De letter D werd genoteerd. Uit het feit dat de spelleider niet aandrong op de Franse titel, konden de spelers concluderen dat hun antwoord verkeerd was. Hadden de spelers 'Dierencarnaval' gezegd (het juiste antwoord in de verkeerde taal), dan zou de spelleider immers ongetwijfeld doorgevraagd hebben.

Geschiedenis[bewerken]

1978: Joop den Uyl speelt de quiz met Jos van Kemenade ter gelegenheid van de 1-meiviering. Presentator Joop Koopman staat in het midden.

De quiz werd bedacht door Ellen Blazer en werd van oktober 1971 tot december 1981 gepresenteerd door Joop Koopman. Sommige vragen werden ingeleid door een animatie. Deze animaties werden vervaardigd door studenten van de Rietveldacademie.

Astrid Joosten is de huidige presentatrice

Toen eind jaren 80, begin jaren 90 veel oude spelletjes (Babbelonië, Wie van de Drie, Zo vader, zo zoon) weer op televisie werden vertoond (zij het soms in een nieuw jasje en onder een nieuwe naam), kwam ook Twee voor twaalf weer op de buis. De eerste aflevering in de nieuwe vorm was op 16 maart 1991. De presentatie is sindsdien in handen van Astrid Joosten, en de animaties worden vervaardigd door studenten van de HKU.

Vanaf 6 oktober 2005 werd ter gelegenheid van het 25-jarig jubileum een aantal speciale afleveringen uitgezonden met als deelnemers de winnaars van eerdere afleveringen. Tot de deelnemers behoorden onder andere Martin Lodewijk en Relus ter Beek. Eind december 2005 werden de halve finales en de finale uitgezonden. Sander Zielhuis en Matthijs van Pijkeren (uit Utrecht) wonnen uiteindelijk de finale en gingen met 25.000 euro naar huis.

Op 28 februari 2008 raadde een team het woord zonder een enkele letter te kopen. Daarnaast werden nul fouten gemaakt waardoor het eindbedrag op een recordhoogte van 673 uit kwam, meer dan het startbedrag.

Op 26 maart 2009 eindigden beide koppels op dezelfde stand, namelijk 519 euro. In dit geval werd gekeken naar het aantal fouten. Koppel 2, dat toen de derde ronde speelde, had het minst aantal fouten gemaakt en won 9756 euro.

Sinds 2016 is ter gelegenheid van het 45-jarig bestaan van de quiz de paardensprong weer ingevoerd als een van de vragen. Hierbij dient een 8-letterwoord te worden geraden.

Parodieën[bewerken]

In parodieën zijn vooral het weinig enerverende spelverloop en het quasi-intellectualisme van Twee voor twaalf mikpunten van spot.

  • In De Mike & Thomas Show was tijdens het eerste seizoen telkens een filmpje van 'studenten van de Rietveld Academie' te zien. Terwijl een vlakke commentaarstem daarin enkele biografische gegevens van een historische figuur voorlas, werden twee knuffelbeestjes over het scherm heen en weer geschoven.
  • Ook in Kreatief met Kurk werd Twee voor twaalf zo traag mogelijk nagespeeld.
  • In de VARA-serie Kinderen geen bezwaar hebben twee hoofdrolspelers, Daan en Gerard, meegedaan in een aflevering van Twee voor twaalf.
  • In De TV Kantine werd vooral de nadruk gelegd op de doelgroepen die Twee voor twaalf voor ogen heeft.

Wetenswaardigheden[bewerken]

  • De in Twee voor twaalf vaak gebruikte uitdrukking "Dat zoeken we op" heeft ook in de Nederlandse taal ingang gevonden als men voor een probleem niet meteen een oplossing weet te vinden.
  • Twee voor twaalf werd opgenomen in dezelfde studio als Sesamstraat: Studio 2 op het Mediapark in Hilversum. Later werd de studio ingewisseld voor Studio 20.
  • Op 26 februari 2016 deed Paul de Leeuw mee aan het programma, in een team met zijn echtgenoot. Ze slaagden er niet in een ronde verder te komen.
  • De tune van Twee voor twaalf werd gecomponeerd door Bert Paige en uitgevoerd door het Ruud Mulder Orchestra. Het nummer werd later bewerkt door Willem Ennes, en in deze uitvoering speelt Eric Vloeimans trompet.
  • In de film Off Screen heeft de hoofdpersoon een grote verzameling video-opnamen van Twee voor twaalf.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]