Tweede Kamerverkiezingen 2021

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Tweede Kamerverkiezingen 2021
Datum 17 maart 2021[a]
Land Vlag van Nederland Nederland
Te verdelen zetels 150
Opkomst 78,71%[1]
Resultaat
Grootste partij VVD
Tweede Kamerverkiezingen 2021
Opvolging verkiezingen
2017    
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Per gemeente opende minstens één stembureau reeds op maandag 15 maart 2021 al de deuren om mensen in de kwetsbare doelgroep de kans te bieden op een rustig moment hun stem uit te brengen.

De Tweede Kamerverkiezingen 2021 waren reguliere Nederlandse verkiezingen voor de Tweede Kamer der Staten-Generaal. Zij vonden plaats op 17 maart 2021.[a]

De verkiezingen werden gehouden als gevolg van de afloop van de zittingstermijn van de Tweede Kamer die gekozen was bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. Het regerende kabinet-Rutte III trad op 15 januari 2021 af naar aanleiding van de toeslagenaffaire, maar dit had geen effect op de datum van de verkiezingen.

Tijdsverloop verkiezing[bewerken | brontekst bewerken]

Datum Actie
21 december 2020 Laatste dag registratie aanduiding politieke partijen
1 februari 2021 Dag van kandidaatstelling
5 februari 2021 Vaststelling geldigheid kandidatenlijsten[b]
17 maart 2021[a] Dag van stemming
26 maart 2021 Vaststelling verkiezingsuitslag[b]

Aanloop[bewerken | brontekst bewerken]

Verkiezingen gedurende pandemie[bewerken | brontekst bewerken]

Briefstembiljet met enveloppen voor stemmen per post
Stembureaus zijn ruim opgezet en deelnemers en vrijwilligers wordt gevraagd mondneusmaskers te dragen: looproutes zijn uitgezet.
Sporthal in Woerden met de leden van het stembureau op onderlinge afstand achter een afscheming en nog iemand bij de stembus vooraan.

De Tweede Kamerverkiezingen van 2021 werden gehouden tijdens de coronapandemie. Op maandag 15 en dinsdag 16 maart 2021 kon in alle gemeenten in ten minste één stemlokaal vervroegd worden gestemd. Dat gebeurde vooral voor kiezers die extra risico zouden lopen door besmetting met het coronavirus.

Er werden extra maatregelen genomen om de verkiezingen veilig te laten verlopen. Al tijdens de gemeentelijke herindelingsverkiezingen van 18 november 2020 werd hiermee geëxperimenteerd.[2] Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Kajsa Ollongren kondigde aan een deel van de stembureaus twee dagen voor de verkiezingsdag al te openen, het mogelijk te maken voor zeventigplussers om per post te stemmen en het aantal toegestane volmachtstemmen uit te breiden van twee naar drie. Ook kwam er een extra stembureaulid, die toezag of het niet te druk zou worden en of iedereen zich aan de corona-maatregelen hield.[3] Hiervoor was een (tijdelijke) wetswijziging van de Kieswet nodig, die op 26 januari 2021 werd aangenomen.[4] Voor deze aanpassingen werd verwacht dat er 70.000 extra stembureauleden nodig zouden zijn, terwijl de verwachting was dat senioren, normaal de grootste groep stembureauleden, vanwege kwetsbaarheid zich in mindere mate zouden aanmelden.

Als gevolg van de coronamaatregelen vonden de verkiezingscampagnes grotendeels digitaal plaats. Grote uitzondering hierop was de verkiezingscampagne van Forum voor Democratie. Deze partij trok met haar zogenaamde vrijheidskaravaan door het land en trok zeer veel publiek op diverse bijeenkomsten.

Deelnemende partijen[bewerken | brontekst bewerken]

Een van de 20 definitieve kandidatenlijsten (in dit geval Kieskring 1, Groningen)

Op 30 december 2020 maakte het centraal stembureau[c] bekend dat 89 politieke partijen een registratieverzoek ingediend hadden.[5]

Uitgevouwen stembiljet in stemhokje met het verstrekte rode potlood.

Op 1 februari 2021 werden de kandidatenlijsten aangeleverd bij het centraal stembureau. Partijen die bij de vorige tweedekamerverkiezingen geen zetel behaald hadden, moesten tevens een waarborgsom van €11.250 storten en per kieskring 30 ondersteuningsverklaringen indienen. In een kieskring waarin onvoldoende ondersteuningsverklaringen ingeleverd waren, kon de betrokken partij niet toegelaten worden tot deze verkiezingen.

Op 2 februari 2021 maakte het centraal stembureau bekend dat 41 partijen een kandidatenlijst ingediend hadden.[6] Tegelijkertijd publiceerde het centraal stembureau een proces-verbaal van het onderzoek naar de kandidatenlijsten. Partijen hadden tot en met 4 februari 2021 de gelegenheid bepaalde verzuimen te herstellen.[7]

Op 5 februari 2021 besliste het centraal stembureau in een openbare zitting over de geldigheid van de kandidatenlijsten, de vermelde kandidaten en vermelde partijnamen. De kandidatenlijsten van De Jongerenpartij, Evert!, Healthy Earth en Zorgend Nederland werden in alle kieskringen ongeldig verklaard. Tevens werden de geldig verklaarde kandidatenlijsten genummerd.[8]

Op 10, 12, 15 en 16 februari 2021 deed de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak in het beroep dat een aantal partijen had ingesteld tegen sommige besluiten van het centraal stembureau.[9][10][11][12][13] Alle beroepszaken werden niet-ontvankelijk of ongegrond verklaard.

Op 23 februari 2021 publiceerde het centraal stembureau de definitieve kandidatenlijsten in de Staatscourant.[14]

Het verkiezingsprogramma van tien partijen werd door het Centraal Planbureau (CPB) doorgerekend. Vanwege de beperkte capaciteit van het CPB werden hiervoor alleen de partijen uitgenodigd die bij de verkiezingen in 2017 zetels in de Tweede Kamer behaald hadden.[15]

Lijst[d] Partij[e] Lijsttrekker Kieskringen
/20
1 VVD Mark Rutte 20
2 PVV (Partij voor de Vrijheid) Geert Wilders 20
3 CDA Wopke Hoekstra 20
4 D66 Sigrid Kaag 20
5 GROENLINKS Jesse Klaver 20
6 SP (Socialistische Partij) Lilian Marijnissen 20
7 Partij van de Arbeid (P.v.d.A.) Lilianne Ploumen 20
8 ChristenUnie Gert-Jan Segers 20
9 Partij voor de Dieren Esther Ouwehand 20
10 50PLUS Liane den Haan 20
11 Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) Kees van der Staaij 20
12 DENK Farid Azarkan 20
13 Forum voor Democratie Thierry Baudet 20
14 BIJ1[f] Sylvana Simons 20
15 JA21[g] Joost Eerdmans 20
16 CODE ORANJE[g] Richard de Mos 20
17 Volt[g] Laurens Dassen 20
18 NIDA[g] Nourdin El Ouali 20
19 Piratenpartij Matthijs Pontier 20
20 LP (Libertaire Partij)[h] Robert Valentine 20
21 JONG[g] Jaron Tichelaar 19[i]
22 Splinter[g] Femke Merel van Kooten-Arissen 19[i]
23 BBB[g] Caroline van der Plas 19[i]
24 NLBeter[g] Esther van Fenema 19[i]
25 Lijst Henk Krol[g] Henk Krol 19[i]
26 OPRECHT[g] Michael Ruperti 19
27 JEZUS LEEFT Florens van der Spek 16[j]
28 Trots op Nederland (TROTS)[g] Sander van den Raadt 13[k]
29 U-Buntu Connected Front[g] Regillio Vaarnold 13[l]
30 blanco lijst [g][m] Anna Zeven 12[n]
31 Partij van de Eenheid[g] Arnoud van Doorn 8[o]
32 De Feestpartij (DFP)[g] Johan Vlemmix 8[p]
33 Vrij en Sociaal Nederland[g] Bas Filippini 6[q]
34 Wij zijn Nederland[g] Erwin Versteeg 6[r]
35 Modern Nederland[g] Niels Heeze 4[s]
36 De Groenen[g] Otto ter Haar 2[t]
37 Partij voor de Republiek[g] Bruno Braakhuis 2[t]

Peilingen[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Tweede Kamerverkiezingen 2021/Peilingen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Lijsttrekkersdebatten[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Tweede Kamerverkiezingen 2021/Lijsttrekkersdebatten voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Uitslag[bewerken | brontekst bewerken]

De Kiesraad hield op 26 maart 2021 een openbare zitting waarin de officiële uitslag bekend werd gemaakt.[1]

Opkomst en kiesdeler[bewerken | brontekst bewerken]

2017 2021
# stemmen % # stemmen %
Kiesgerechtigden 12.950.685 13.293.186
Niet opgekomen 2.387.229 18,43[u] 2.830.509 21,29[u]
Opkomst 10.563.456 81,57[u] 10.462.677 78,71[u]
Ongeldige stemmen 31.539 0,30[v] 22.652 0,22[v]
Blanco stemmen 15.876 0,15[v] 17.173 0,16[v]
Geldige stemmen 10.516.041 99,55[v] 10.422.852 99,62[v]
Kiesdeler 70.107 0,66[w] 69.486 0,66[w]

Verkiezingsuitslag[bewerken | brontekst bewerken]

 verloren zetels
 gewonnen zetels
 behouden zetels
Partij[e]

2017

2021 verschil
# stemmen %[w] zetels # stemmen %[w] zetels %-punt zetels
VVD 2.238.351  21,29 33 2.279.130 21,87 34 +0,58 +1
D66 1.285.819  12,23 19 1.565.861 15,02 24 +2,79 +5
PVV (Partij voor de Vrijheid) 1.372.941  13,06 20 1.124.482 10,79 17  -2,27  -3
CDA 1.301.796  12,38 19    990.601   9,50 15  -2,88  -4
SP (Socialistische Partij)   955.633   9,09 14    623.371   5,98  9  -3,11  -5
Partij van de Arbeid (P.v.d.A.)   599.699   5,70   9    597.192   5,73  9 +0,03   0
GROENLINKS   959.600   9,13 14    537.308   5,16  8  -3,97  -6
Forum voor Democratie   187.162   1,78   2    523.083   5,02  8 +3,24 +6
Partij voor de Dieren   335.214   3,19   5    399.750   3,84  6 +0,65 +1
ChristenUnie   356.271   3,39   5    351.275   3,37  5  -0,02   0
Volt - - -    252.480   2,42  3 +2,42 +3
JA21 - - -    246.620   2,37  3 +2,37 +3
Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP)   218.950   2,08   3    215.249   2,07  3  -0,01   0
DENK   216.147   2,06   3    211.237   2,03  3  -0,03   0
50PLUS   327.131   3,11   4    106.702   1,02  1  -2,09  -3
BBB - - -    104.319   1,00  1 +1,00 +1
BIJ1[f]     28.700   0,27   0     87.238   0,84  1 +0,57 +1
CODE ORANJE - - -     40.731   0,39  0 +0,39   0
NIDA - - -     33.834   0,32  0 +0,32   0
Splinter - - -     30.328   0,29  0 +0,29   0
Piratenpartij     35.478   0,34   0     22.816   0,22  0  -0,12   0
JONG - - -     15.297   0,15  0 +0,15   0
Trots op Nederland (TROTS) - - -     13.198   0,13  0 +0,13   0
Lijst Henk Krol - - -      9.264   0,09  0 +0,09   0
NLBeter - - -      8.657   0,08  0 +0,08   0
blanco lijst[m] - - -      8.277   0,08  0 +0,08   0
LP (Libertaire Partij)[h]      1.492   0,01   0      5.546   0,05  0 +0,04   0
OPRECHT - - -      5.449   0,05  0 +0,05   0
JEZUS LEEFT      3.099   0,03   0      5.015   0,05  0 +0,02   0
DE FEESTPARTIJ (DFP) - - -      3.744   0,04  0 +0,04   0
U-Buntu Connected Front - - -      1.880   0,02  0 +0,02   0
Vrij en Sociaal Nederland - - -        942   0,01  0 +0,01   0
Partij van de Eenheid - - -        804   0,01  0 +0,01   0
Wij zijn Nederland - - -        553   0,01  0 +0,01   0
Partij voor de Republiek - - -        255   0,00  0 +0,00   0
Modern Nederland - - -        245   0,00  0 +0,00   0
De Groenen - - -        119   0,00  0 +0,00   0
overige partijen in 2017     92.558   0,90   0 - - -  -0,90 0
Totaal 10.516.041 100 150 10.422.852 100 150 0 0

Gekozen leden[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Samenstelling Tweede Kamer 2021-heden voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tijdens deze verkiezingen werd het hoogste aantal voorkeursstemmen tot dan doe uitgebracht.[16] Om met voorkeurstemmen gekozen te worden diende een kandidaat meer dan een kwart van de kiesdeler aan stemmen te behalen, wat bij deze verkiezingen neerkwam op minimaal 17.372 stemmen. 43 kandidaten voldeden aan deze eis terwijl tevens voldaan werd aan het vereiste dat de lijst (c.q. lijstengroep[x]) waarvoor zij kandidaat waren de kiesdeler gehaald moest hebben.

Drie kandidaten zouden op basis van hun plaats op de lijst niet verkozen zijn, maar werden door het aantal op hen uitgebrachte voorkeurstemmen gekozen als lid van de Tweede Kamer: Lisa Westerveld, Kauthar Bouchallikht (beiden GroenLinks) en Marieke Koekkoek (Volt).

Zittingsduur[bewerken | brontekst bewerken]

De leden van de Tweede Kamer werden op 31 maart 2021 geïnstalleerd. De zittingstermijn eindigt - zonder tussentijdse ontbinding van de Tweede Kamer - in maart 2025.

Kabinetsformatie[bewerken | brontekst bewerken]

Zie voor het verloop van de formatie na deze verkiezingen het artikel Kabinetsformatie Nederland 2021.