Tweede Poolse Republiek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rzeczpospolita Polska
1918–1939
Flag of Poland (1928-1980).svg Godło II Rzeczypospolitej.png
(Details) (Details)
Kaart
LocationIIPoland.PNG
Algemene gegevens
Hoofdstad Warschau
Oppervlakte 389.720 km²
Bevolking 34.849.000 (1938)
Talen Pools, Wit-Russisch, Oekraïens, Duits, Jiddisch, Litouws
Religie(s) Christendom
Munteenheid Złoty
Regering
Regeringsvorm Republiek
Staatshoofd President
Voorgaande en opvolgende staten

Regentschapskoninkrijk Polen Regentschapskoninkrijk Polen
Duitse Keizerrijk Duitse Keizerrijk
Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek
Republiek Zakopane Republiek Zakopane
Oekraïense Volksrepubliek Oekraïense Volksrepubliek
West-Oekraïense Volksrepubliek West-Oekraïense Volksrepubliek
Republiek Komancza Republiek Komancza
Republiek Lemko Republiek Lemko
Galicische Socialistische Sovjetrepubliek Galicische Socialistische Sovjetrepubliek
Koninkrijk Galicië en Lodomerië Koninkrijk Galicië en Lodomerië
Republiek Tarnobrzeg Republiek Tarnobrzeg
Republiek Midden-Litouwen Republiek Midden-Litouwen
Wit-Russische Nationale Republiek Wit-Russische Nationale Republiek


Nazi-Duitsland Nazi-Duitsland
Duits militair bestuur in Polen Duits militair bestuur in Polen
Sovjet-Unie Sovjet-Unie
Republiek Litouwen (1918-1940) Republiek Litouwen (1918-1940)
Eerste Slowaakse Republiek Eerste Slowaakse Republiek
Poolse ondergrondse staat Poolse ondergrondse staat
Poolse regering in ballingschap Poolse regering in ballingschap





Tweede Poolse Republiek in 1939
Geschiedenis van Polen

Eerste Piastenkoninkrijk (1025-1146)
Tweede Piastenkoninkrijk (1295-1370)
Jagiellonenkoninkrijk (1386-1569)
Pools-Litouws Gemenebest (1569-1795)


Poolse delingen (1772/1793/1795)

Koninkrijk Galicië en Lodomerië (1772-1918)
Hertogdom Warschau (1807-1815)
Congreskoninkrijk Polen (1815-1831)
Republiek Krakau (1815-1846)
Groothertogdom Posen (1815-1849)

Regentschapskoninkrijk Polen (1916-1918)
Tweede Poolse Republiek (1921-1939)


Duitse bezetting (1939-1945)

Generaal-gouvernement
Regierungsbezirk Kattowitz
Regierungsbezirk Zichenau
Rijksgouw Danzig-West-Pruisen
Rijksgouw Wartheland

Poolse regering in ballingschap (1939-1990)


Volksrepubliek Polen (1952-1989)
Derde Poolse Republiek (1989-heden)


Portaal  Portaalicoon  Geschiedenis

De Tweede Poolse Republiek is de onofficiële naam voor Polen in de periode 1921 tot 1939, tussen de Eerste en de Tweede Wereldoorlog. De naam werd vooral in Polen zelf gebruikt.

In 1921 had de republiek een oppervlakte van 388,6 duizend vierkante kilometer, waarmee zij qua oppervlakte de zesde staat van Europa vormde. Bij de volkstelling in datzelfde jaar werden 27,2 miljoen inwoners geteld. In 1939, vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, was dit aantal gegroeid tot een geschatte 35,1 miljoen inwoners. Hiervan bestond circa een derde uit minderheden (17% Oekraïners en Witrussen, 10% joden, 5% Duitsers en bestond 1% uit Litouwers, Russen en Tsjechen).

Ontstaan[bewerken]

Sinds de Poolse delingen had Polen effectief opgehouden te bestaan en was het grondgebied verdeeld tussen Oostenrijk-Hongarije, Pruisen en Rusland. Toen Oostenrijk-Hongarije na de Eerste Wereldoorlog uiteen viel, Duitsland zware verliezen leed en Rusland in een burgeroorlog lag tussen tsaristen en communisten, greep Józef Piłsudski zijn kans en verklaarde Polen onafhankelijk.Hierdoor werd de Regentschapskoninkrijk Polen

In het oosten werd de grens in eerste instantie gelijkgesteld met de Curzon-linie, maar Piłsudski nam daar geen genoegen mee en trok ten strijde tegen Rusland in wat ook wel de Brest-Litovsk oorlog genoemd wordt. Na deze oorlog werden de grenzen in de vrede van Riga opnieuw vastgesteld. Hiermee werd bepaald dat het gebied van het voormalige Regentschapskoninkrijk Polen met zuidoostelijke gebieden van het Duitse keizerrijk, westelijke gebieden van de RSFSR, de republiek Zakopane, de noordwestelijke en westelijke gebieden van de West-Oekraiense en later de Heel-Oekraiense Volksrepubliek, de republiek Lemko, de republiek Komancza, de Galicische SSR, Galicië en Lodomerië, de Republiek Tarnobrzeg en het zuiden vna de Wit-Russische Nationale Republiek zodat Polen na het verdrag gebieden in het westen van het huidige Wit-Rusland en het noordwesten van Oekraïne mocht annexeren. Polen zou deze gebieden tot 1939 behouden, formeel zelfs tot 1945, toen de Sovjet-Unie na afloop van de Tweede Wereldoorlog opnieuw haar grenzen bepaalde.

Rol van Piłsudski[bewerken]

Na het uitroepen van de onafhankelijkheid trok Piłsudski zich terug uit de politiek in 1922. In de periode die volgde was Polen overgeleverd aan onmachtige regimes die er niet in slaagden het land te stabiliseren. Piłsudski pleegde daarop in 1926 een staatsgreep waarmee Polen een dictatuur werd. Piłsudski zou leider van het land blijven tot zijn dood in 1935. In zijn autoritaire regeringsperiode verzette hij zich fel tegen het communisme. Dit leverde hem vooral veel steun van de grootgrondbezitters van het grotendeels agrarische Polen op. Het inhalen van de industriële achterstand had voor Piłsudski minder prioriteit, waardoor Polen rond het aanbreken van de Tweede Wereldoorlog economisch nog weinig voorstelde. Piłsudski liet wel de verschillende minderheden, waaronder de omvangrijke Joodse minderheid, in Polen met rust.

Internationale rol[bewerken]

De Duitse plannen voor herbewapening vanaf 1933 konden in eerste instantie op veel weerstand van de Tweede Poolse Republiek rekenen. Toen dit verzet geen steun kreeg van bondgenoot Frankrijk, besloot Polen in 1934 een non-agressiepact met de Duitsers te sluiten.

Polen profiteerde nog wel van het vriendschapsverdrag met nazi-Duitsland, door in 1938 bij de kwestie rondom het Tsjechoslowaakse Sudetenland aan zijn grondgebied te mogen toevoegen. Livna werd al door Polen sinds 1921 geclaimd.

Ondergang[bewerken]

Echter, Polen raakte steeds meer geïsoleerd dankzij een kritische houding tegenover de Duitsers en een zeer slechte relatie met de Sovjet-Unie. Hitler wilde een tweefrontenoorlog voorkomen en zocht daarom toenadering tot de Sovjets en met het Molotov-Ribbentroppact was het lot van de Tweede Poolse Republiek bezegeld: In dit pact werd besloten dat de Sovjet-Unie grote delen in Galicië, Oekraïne, Polene, Rusland en Wit-Rusland terwijl Nazi-Duitsland de westelijke delen van de Tweede Poolse Republiek verkreeg en van Jozef Stalin de vrije hand kreeg om de rest van Polen bezette, de Republiek Litouwen werd het noordoostelijke gebied en de Eerste Slowaakse Republiek verkreeg het zuidwestelijke gebied.

Een laatste geste van de Tweede Poolse Republiek, slechts enkele uren voor het uitbreken van de oorlog, door juist Duitsland zijn na de Eerste Wereldoorlog afgestane territoria terug te geven mocht niet baten. Omdat dit niet mocht baten ging de Poolse regering ondergronds en van 1939 tot 1940 in Parijs, in 1940 in Algiers en van 1940 tot 1990 in Londen in ballingschap