Tweede taal

Een tweede taal is een taal die men beheerst, maar niet de moedertaal is. Bij voldoende blootstelling in hun jeugd kunnen sprekers een groot aantal tweede talen verwerven. Twee- en meertaligheid is in grote delen van de wereld de norm. In de westerse landen verdringen de nationale standaardtalen de regionale variëteiten en tendeert de bevolking mede onder invloed van de massacommunicatie naar eentaligheid.

Het verwerven van een vreemde taal gaat moeilijker dan het leren van de moedertaal en om de kennis van een tweede taal op niveau te houden is doorgaans nodig die veel te kunnen spreken. Het is onder taalkundigen gebruikelijk bij moedertalen over verwerven en bij tweede talen over leren of aanleren te spreken. Een tweede taal kan op twee manieren worden geleerd. Ongestuurd, ofwel natuurlijk, waarvan sprake is als iemand een tweede taal verwerft zoals een jong kind de moedertaal. Of gestuurd, waarvan sprake is als iemand een tweede taal leert in het onderwijs.

Vooral het Engels wordt als tweede taal aangeleerd: door personen en instanties in veel landen wordt het als de wereldtaal beschouwd. Ongeveer 90 % van de Nederlanders spreekt Engels. Het aanleren ervan kan als een vorm van taalpolitiek worden gezien, maar andere wereldtalen zijn ook vaak tweede talen. Omgekeerd zijn er landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Duitsland die via hun instellingen, zoals de British Council, Alliance française en het Goethe-Institut, het gebruik van hun taal als tweede taal in andere landen propageren en stimuleren. Dit vormt ook een onderdeel van taalpolitiek. Er is sprake van vraag en aanbod.

Daarnaast kan een lingua franca of een pidgin als tweede taal fungeren. Vaak ook wordt in gebieden in de buurt van een taalgrens de taal die daar wordt gesproken als tweede taal beheerst. In meertalige landen is een tweede taal die men beheerst, vaak die van het landsdeel waartoe men zelf niet behoort. Alle inwoners van China moeten op school het Mandarijn leren.

Voetnoten