Uitdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Uitdam
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Uitdam
Uitdam
Situering
Provincie Vlag Noord-Holland Noord-Holland
Gemeente Vlag Waterland Waterland
Coördinaten 52° 25′ NB, 5° 4′ OL
Algemeen
Inwoners circa 170
Detailkaart
Locatie in de gemeente
Locatie in de gemeente
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Uitdam is een plaats in de gemeente Waterland in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het is ten zuidoosten gelegen van Zuiderwoude en ten zuiden van Marken aan de Waterlandse Zeedijk, die het dorp beschermt van de Gouwzee en het Markermeer, vroeger de Zuiderzee.

Uitdam is een klein dorpje, met een inwoneraantal tussen de 160 en 190 inwoners. Vanwege de kleine kern wordt het ook wel geduid als een gehucht. Het dorpje heeft echter wel een eigen kerk. De huidige kerk dateert uit 1937 en is een stolpkerk. De oudste Hervormde Kerk dateerde uit de 17e eeuw maar werd in 1836 gesloopt. De nieuwe kerk werd geopend in 1843 maar werd alweer gesloopt in 1903, waarna uiteindelijk de huidige kerk werd gebouwd. Het orgel van de kerk werd door de firma Flentrop Orgelbouw uit Zaandam in 1982 gebouwd. De hoofdkern van Uitdam is gelegen aan Uitdammer Dorpstraat tegenover het Uitdammer Die, maar er is ook bewoning in het buitengebied.

Geschiedenis[bewerken]

Tot 1830 behoorde Uitdam tot de gemeente Zuiderwoude en Uitdam om daarna op te gaan in de gemeente Broek in Waterland, die zelf in 1991 is opgegaan in de gemeente Waterland. Uitdam en Zuiderwoude vormde sinds 1628 een gezamenlijke heerlijkheid die in de 19e eeuw een gemeente werd. Het dorpje is in de 13e eeuw ontstaan na de aanleg van een dam. In de 14e eeuw werd de plaats voor het eerst genoemd als Uutdam. Deze plaatsnaam duidt mogelijk op het feit dat de dam aan de buitenzijde aan de zeekust ligt. Het is ook mogelijk dat het de uiterste dam was die werd aangelegd. De plaats is nooit echt groot geweest maar kende lang belangrijke inkomsten uit de scheepvaart, met name in de V.O.C.-tijd.

De bewoners waren de eigenaren en bestuurders van de scheepskamelen die de koopvaardijschepen over de ondiepte Pampus voer naar de havens van het iets zuidelijker gelegen Amsterdam. Door de aanleg van het Noordhollandsch Kanaal in het begin van de 19e eeuw verminderde deze inkomstenbron. Het dorp legde zich daarna, samen met het nabijgelegen Marken, op de nieuwe inkomsten van het toerisme, dat in het begin van de 20e eeuw ook steeds meer invloed kreeg. Ook de boeren werden in de 19e eeuw belangrijker, dit is nog goed te zien.

In de nacht van 13 op 14 januari 1916 brak de dijk die Uitdam beschermde voor de Zuiderzee door. Ook de dijken bij het nabijgelegen Katwoude en Durgerdam braken die nacht door. Dit leidde tot een grote watersnoodramp voor een deel van de provincie Noord-Holland.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd door de Duitsers een bunker aangelegd op het zuidelijkste puntje van Uitdam. Tussen eiland Marken en Uitdam werden in de jaren na de oorlog een dijk aangelegd. Deze dijk werd op 17 oktober 1957 gesloten en zo werden Uitdam en Marken met elkaar verbonden en is Marken geen echt eiland meer. Het toerisme van Uitdam en Marken leidde onder meer tot de aanleg van een jachthaven en camping net ten noorden van de kern Uitdam.

Zie ook[bewerken]