Ultrageluid

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Ultrageluid, ultrasoon geluid en ultrasone trillingen betreft geluid waarvan de frequentie te hoog is om gehoord te worden door het menselijk oor.

Het ultrasone geluidsgebied begint vanaf ongeveer 20 kilohertz en loopt tot 800 megahertz (MHz). Vanaf 20 kHz wordt afhankelijk van de leeftijd de gehoordrempel van een mens, dat is het geluidsniveau dat iemand nog net kan horen, erg hoog. Jongeren kunnen hoge tonen beter horen dan ouderen.

Boven 800 MHz spreekt men van hypersone trillingen. Ultrasone trillingen worden meestal opgewekt door omzetting van elektrische- of magnetische energie in mechanische energie, maar kunnen ook bij vlammen of in fluitjes ontstaan.

Dieren[bewerken]

Sommige dieren, bijvoorbeeld honden, muizen, dolfijnen en enkele insecten kunnen hoog geluid dat voor mensen niet hoorbaar is, nog wel horen. Zij hebben een veel lagere gehoordrempel bij de hoge frequenties. Vleermuizen produceren zelf - evenals dolfijnen - ultrageluid voor het vangen van hun prooi en oriënteren zich met behulp van echolocatie en echo-oriëntatie. De trillingen worden door de omgeving teruggekaatst en door het gehoor opgevangen.

Toepassingen[bewerken]

Ultrasoon geluid heeft vele toepassingen, bijvoorbeeld in industrie en in de medische wereld. Wellicht de eenvoudigste toepassing van ultrasone trillingen is het hondenfluitje, een mechanische opwekking van een hoge trilling. Andere toepassingen zijn de sonar, echoloding, ultrasoon boren (in glas, keramische producten en edelstenen), lassen en reinigen (door cavitatie-effect, dat wil zeggen het ontstaan van hiaten door snelstromende stoffen, meestal bij een scheepsschroef) en materiaalonderzoek.

Echografie[bewerken]

Daar wordt ultrageluid gebruikt voor het maken van een echografie van het menselijk lichaam. Met ultrageluid, dat doordringt in zachtere weefsels en weerkaatst wordt door harde, zoals botweefsel, kunnen namelijk de zachte delen binnen het lichaam zichtbaar gemaakt worden, waardoor dit een aanvulling vormt op de mogelijkheden van een röntgenfoto zonder stralingsbelasting.

Reinigen[bewerken]

Ultrasoon reinigen is een manier om een te reinigen voorwerp onder te dompelen in een vloeistof, die in ultrasone trilling wordt gebracht. Deze techniek wordt gebruikt om juwelen, lenzen, horloges en medische of tandtechnische instrumenten te reinigen.

Verwijderen tandsteen[bewerken]

In de tandheelkunde worden ook ultrasone trillingen gebruikt voor het verwijderen van tandsteen.

Afstandsbediening[bewerken]

Een toepassing van ultrageluid was in een afstandsbediening van televisies in de jaren 70 van de 20e eeuw. Tegenwoordig gebruikt men hiervoor veelal infrarood licht.

Chemische reacties[bewerken]

Een aantal chemische reacties laat zich met behulp van een ultrasoonbad (zie ook reinigen) uitvoeren. Een voorbeeld daarvan is vorming van de halfgeleider cadmiumsulfide.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]