Unigenitus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Unigenitus (Nederlands: De eniggeborene) is een pauselijke bul die paus Clemens XI in 1713 uitvaardigde tegen het Jansenisme.

Clemens schreef zijn bul op aandrang van de Franse koning Lodewijk XIV en enkele Franse bisschoppen en richtte zich in het bijzonder tegen de stellingen van de Jansenistische theoloog Pasquier Quesnel.

De 101 stellingen uit diens Abregé de la morale de l'Evangile ou pensées chrestiennes sur le texte des quatre evangelistes, werden in de bul als ketters uitgelegd. De bul was onder de bisschoppen erg omstreden en verzwakte de positie van de paus. Het Parlement van Parijs weigerde de bul te registreren, en de aartsbisschop van Parijs, Mgr. de Noailles verbood zijn priesters te bul af te kondigen. De krachtdadige actie van Lodewijk XIV (een plan voor een proces tegen Noailles; boze gesprekken met Procureur d'Aguesseau) werd onderbroken door de dood van de koning.

De bul had een zwaar politiek effect: het verzet en de verontwaardiging verenigde verschillende soorten oppositie in Frankrijk : de gallicanen (die het gezag van de paus over de Franse Kerk betwisten, ten voordele van de bisschoppen), de richeristen (die, boven op het gallicanisme, nog vinden dat de bisschoppen rekening moeten houden met de lagere clerus), de jansenisten (de groeiende katholieke sekte geviseerd door de bul) en de parlementaire onvrede (de koning had het remonstrantierecht van de Parlementen beperkt). Het momentum van deze oppositie zou vele jaren lang - tot aan de Franse Revolutie - de Franse koning het regeren bemoeilijken.