Universiteit van Harderwijk

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Universiteit van Harderwijk
(ook: Academie te Harderwijk
of: Academie des vorstendoms Gelre en graafschaps Zutphen)
Linnaeustorentje
Linnaeustorentje
Latijnse naam 'Academiæ Gelro-Zutphanicæ' of 'Ducatus Gelriæ & Comitatus Zuthphaniæ Academia' of 'Comitatus Zutphaniæ Sacrum Academiæ Ducatus Gelriæ'
Locatie Harderwijk, Nederland
Opgericht 1648, 1811 opgeheven
Portaal  Portaalicoon   Onderwijs

De Universiteit van Harderwijk (1648 - 1811) is een voormalige Nederlandse universiteit.

Geschiedenis[bewerken]

De Universiteit van Harderwijk, ook wel Gelderse Universiteit) werd ten tijde van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden door de Staten van Gelre opgericht.De universiteiten van Leiden (1575), Franeker (1585), Groningen (1614) en Utrecht (1636) waren al eerder gesticht. De Gelderse Academie in Harderwijk werd daarmee de 5e universiteit in Nederland

In de tijd van Linnaeus kon in Zweden de doctorsgraad niet behaald worden. Veel afgestudeerden gingen naar de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, waar de universiteiten een goede reputatie hadden. De rijken reisden gewoonlijk naar Leiden; minder gefortuneerden gingen naar Harderwijk, waar de promotie minder kostbaar was en sneller verliep. Een ondeugend gedichtje luidde:

Harderwijk is een stad van negotie,
Men verkoopt er bokking, blauwbessen en bullen van promotie.

Het gemakkelijke promoveren lokte veel studenten naar de universiteit, al was het vaak voor korte tijd.

Bekende promovendi van Harderwijk (jaar van promotie):

Een aantal van deze mensen staat bekend als groot wetenschapper, ondanks de bedenkelijke reputatie van de universiteit.

Bekende hoogleraren in Harderwijk waren onder meer: Jan Bleuland, Johan van der Does, David de Gorter, Petrus de Greve, Joan Melchior Kemper, Herman Muntinghe, Johannes Pontanus, Caspar Reinwardt, Adriaan Reland, Caspar Reuvens, Arnoldus Rotgers, Alexander Tollius, Cornelius Tollius, Herman Tollius, Meinard Tydeman, Jacob Vosmaer, Annaeus Ypeij.

Tijdens de Franse bezetting werd de universiteit opgeheven. Koning Willem I probeerde de universiteit later net als die van Franeker zonder succes nog nieuw leven in te blazen, door haar te heroprichten als rijksatheneum in 1815. In 1818 sloot dit rijksatheneum haar deuren echter alweer en verdween het instituut.

Tegenwoordig[bewerken]

In de binnenstad van Harderwijk zijn nog steeds enkele gebouwen van de voormalige universiteit te zien, zoals een snijdkamer, de hortus en het bekende Linnaeustorentje.

Trivia[bewerken]

  • Het imago van de universiteit van Harderwijk heeft een uitdrukking opgeleverd: in vroeger tijden werd van iemand wiens wetenschappelijke reputatie bedenkelijk was ook wel gezegd dat hij 'van de Universiteit van Harderwijk' kwam.
  • Aan het eind van de 20e eeuw vertolkt Aart Staartjes, in het bekende Nederlandse kinderprogramma Het Klokhuis, professor Fetze Alsvanouds van de Universiteit van Harderwijk.

Zie ook[bewerken]

Publicaties (selectie)[bewerken]

  • Het Gelders Athene. Bijdragen tot de geschiedenis van de Gelderse Universiteit in Harderwijk (1648-1811). Hilversum, Verloren, 2000. ISBN 90-6550-092-8
  • Een onderschatte universiteit. 350 jaar Gelderse Academie in Harderwijk. Red.: Liek Mulder en Willem Frijhoff. Harderwijk, Ver. Vrienden van het Veluws Museum, 1998. ISBN 90-803020-4-X
  • Remieg Aerts & Liesbeth Hoogkamp: De Gelderse Pallas. Gymnasium illustre, Gelderse Universiteit, Rijksathenaeum te Harderwijk 1600-1818. Barneveld, BDU, 1986. ISBN 90-70150-26-3
  • A.J.M. Huijink: Geschriften betreffende de universiteiten te Harderwijk en Franeker. Een bibliografie. Nijmegen, 1981
  • Het album promotorum van de academie te Harderwijk. Bew. door O. Schutte. Zutphen, Walburg Pers, 1980. ISBN 90-6011-355-1
  • A.A.M. de Haan: Het wijsgerig onderwijs aan het Gymnasium Illustre en de Hogeschool te Harderwijk, 1599-1811. Harderwijk, Drukkerij Flevo, 1960. (Proefschrift Leiden)

Externe link[bewerken]

Universiteit van Harderwijk niet in de top 100?. Beschrijving van het archief van de Universiteit van Harderwijk (Gelders Archief)