Universiteit van Pretoria

Universiteit van Pretoria; University of Pretoria
	Oude kunstacademie
Afkorting	UP
Voormalige naam	Transvaal University College
Motto	Ad destinatum persequor
Locatie	Pretoria, Zuid-Afrika
Opgericht	4 maart 1908
Type	Openbare universiteit
Rector	Prof. Cheryl de la Rey
Studenten	38.500
Personeel	3600
Lid van	Vereniging van Afrikaanse Universiteiten
	Officiële website;
Portaal	Onderwijs

De Universiteit van Pretoria is een universiteit in Pretoria, de bestuurlijke hoofdstad van Zuid-Afrika in de provincie Gauteng. In 2005 staan er 38.500 studenten ingeschreven en werken er 3600 wetenschappelijk medewerkers. De Universiteit van Pretoria is een van de vijf historisch Afrikaans/Nederlandstalige universiteiten (HANU's) in Zuid-Afrika.

Geschiedenis

De universiteit werd opgericht in 1908 als Afrikaanstalige hogeschool met drie hoogleraren en 30 studenten. Het was een afdeling van het Transvaal University College uit Johannesburg. Beide vestigingen gingen op 17 mei 1910 uit elkaar. De afdeling in Johannesburg werd in 1922 de Universiteit van de Witwatersrand. In 1930 kreeg de afdeling in Pretoria de status van universiteit en nam de huidige naam aan.

Aanvankelijk werden colleges zowel in het Engels als het Afrikaans gegeven, maar in 1932 werd besloten om uitsluitend nog in het Afrikaans te doceren.^[2]

Na de invoering van de apartheid in 1948 ontwikkelde de universiteit zich tot een vrijwel uitsluitend blanke universiteit. De universiteit groeide ook in omvang, zowel wat betreft aantal studenten als wat betreft gebouwen. Medio jaren 60 verwierf de universiteit een aangelegen gebouw van de Christian Brothers' College.

Na 1982 (tegen het einde van de apartheid) ontwikkelde de universiteit zich tot een multiraciale en inclusieve instelling. In 1989 werd de universiteit officieel opengesteld voor studenten van alle rassen. Deze transformatie ging niet zonder slag of stoot. Op de universiteit was ook veel verzet tegen de versoepeling van het apartheidsbeleid. Zo was in de jaren 80 en de jaren 90 het Afrikaner Studente Front, een extreem-rechtse organisatie, invloedrijk op de campus. In april 1991 werd Nelson Mandela, die het jaar daarvoor was vrijgelaten, uitgenodigd om een speech te geven op de Universiteit van Pretoria. Een groep van 200 studenten aangespoord door het ASF verstoorde de bijeenkomst ruw door het podium te bestormen en de geluidsapparatuur in bezit te nemen. Ook werd een vlag van het ANC verbrand.^[3]^[4]

In 1994 werd de universiteit opnieuw tweetalig (Engels en Afrikaans). In 2019 werd echter een nieuw taalbeleid aangenomen waarbij het Afrikaans als onderwijstaal werd afgeschaft en Engels de enige instructietaal werd.^[5] Het Noord-Sotho wordt ook als omgangstaal gebruikt.

In 2006 werd het Centrum voor Mensenrechten van de universiteit bekroond met de Bilbao-prijs voor de Bevordering van een Cultuur van Mensenrechten van de UNESCO.

Faculteiten

De universiteit kent tien faculteiten in de volgende volgorde van oprichtingsjaar:

1902: Onderwijs
1908: Techniek, gebouwde omgeving en informatietechnologie
1908: Geesteswetenschappen
1908: Rechtsgeleerdheid
1917: Natuur- en landbouwwetenschappen
1919: Theologie
1920: Economie en management
1920: Veterinaire wetenschappen
1943: Gezondheidswetenschappen
2000: Gordon Institute of Business Science

Verbonden

Als (hoog)leraar

Jan Goudriaan (1893-1974), bedrijfseconoom
Gerrit Viljoen (1926-2009), politicus

Als student

Johannes Strijdom (1893-1958), politicus
Johannes van Rensburg (1898-1966), politicus
Albert Meijer (1922-2021), hoogleraar wijsbegeerte
Gerrit Viljoen (1926-2009), politicus
Carel Boshoff (1927-2011), activist en voorzitter van de Broederbond.
Pik Botha (1932), politicus
Adriaan Vlok (1937), politicus
Chris(tian) Johan Barnard (1939), schrijver
Koos du Plessis (1945-1984), dichter en zanger
Antjie Krog (1952), dichteres en schrijfster
Koos Kombuis (1954), schrijver en muzikant
Amanda Strydom (1956), zangeres en tekstschrijfster
Herman van den Berg (1968), zanger en tekstschrijver
Joan Hambidge (1956), dichteres, schrijfster en literatuurcriticus
Roland Mark Schoeman (1980), zwemmer
Mbulaeni Mulaudzi (1980), hardloper
Gerhard Zandberg (1983), zwemmer
Lyndon Ferns (1983), zwemmer
Godfrey Khotso Mokoena (1985), atleet
L.J. van Zyl (1985), atleet
Oscar Pistorius (1986), hardloper
Bongani Khumalo (1987), voetballer
Suzaan van Biljon (1988), zwemster
Cameron van der Burgh (1988), zwemmer
Caster Semenya (1991), hardloopster
Donald Pols (1972), milieuactivist

Onderscheiding

Amanda Strydom (1956), zangeres, Tuks Alumni Laureate Award
Willem Frederik Hermans (1921-1995), fysisch geograaf en schrijver, eredoctoraat

Bronnen, noten en/of referenties

↑ Members in good standing, Association of African Universities, 19 september 2013
↑ (en) Van der Merwe, D.M. (2 november 2008). [https://scielo.org.za/pdf/hist/v53n2/08.pdf “Taal op Tuks”; A reappraisal of the change in language policy at the University of Pretoria, 1932]. Historia 53
↑ "Studenten contra Mandela", Limburgsch dagblad, 30 april 1991. Geraadpleegd op 2 juni 2026. – via Delpher.
↑ AP Archive, Right-Wing Students Disrupt ANC Meeting At University Of Pretoria (21 juli 2015). Geraadpleegd op 2 juni 2026.
↑ (en) "Afrikaans scrapped at South Africa's University of Pretoria", 25 januari 2019. Geraadpleegd op 3 juni 2026.

[1] Members in good standing, Association of African Universities, 19 september 2013

[2] (en) Van der Merwe, D.M. (2 november 2008). [https://scielo.org.za/pdf/hist/v53n2/08.pdf “Taal op Tuks”; A reappraisal of the change in language policy at the University of Pretoria, 1932]. Historia 53

[3] "Studenten contra Mandela", Limburgsch dagblad, 30 april 1991. Geraadpleegd op 2 juni 2026. – via Delpher.

[4] AP Archive, Right-Wing Students Disrupt ANC Meeting At University Of Pretoria (21 juli 2015). Geraadpleegd op 2 juni 2026.

[5] (en) "Afrikaans scrapped at South Africa's University of Pretoria", 25 januari 2019. Geraadpleegd op 3 juni 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]