Varicella-zostervirus

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Varicella zostervirus)
Ga naar: navigatie, zoeken
Varicella-zostervirus
Varicella-zostervirus
Taxonomische indeling
Groep: Groep I (dsDNA)
Familie: Herpesviridae
Onderfamilie: Alphaherpesvirinae
Geslacht: Varicellovirus
Soort
Human herpesvirus 3 (HHV-3)
Portaal  Portaalicoon   Biologie

Het varicella-zostervirus of VZV is een van de acht herpesvirussen, HHV-3 (humaan herpesvirus type 3), dat mensen infecteert. Het veroorzaakt bij kinderen vaak waterpokken en bij volwassenen gordelroos en postherpetische neuralgie, wat bij kinderen nauwelijks voorkomt. Het merendeel van de bevolking (ca 90%) blijkt bij bloedonderzoek antistoffen te hebben tegen varicella-zoster.

Naamgeving[bewerken]

Het varicella-zostervirus heeft meerdere namen, waaronder: waterpokkenvirus, herpes zoster, varicellavirus, zostervirus, en humaan herpesvirus type 3 (HHV-3).

Pathologie[bewerken]

Primaire VZV-infectie resulteert in waterpokken (varicella), wat zelden leidt tot complicaties als encefalitis of longontsteking. Zelfs wanneer klinische symptomen van waterpokken verdwenen zijn, blijft het virus sluimerend aanwezig in het zenuwstelsel van de geïnfecteerde persoon, in de vijfde hersenzenuw (nervus trigeminus) en het ganglion spinale.[1] In ongeveer 10-20% van de gevallen recidiveert VZV op latere leeftijd, wat de ziekte herpes zoster ofwel gordelroos veroorzaakt. Benoemenswaardige complicaties van gordelroos zijn postherpetische neuralgie, zoster multiplex, myelitis, herpes ophthalmicus, of zoster sine herpete.

Morfologie[bewerken]

VZV is nauw gerelateerd aan herpes simplexvirussen (HSV), doordat ze veel genoomhomologie delen. De bekende envelop-glycoproteïnes (gB, gC, gE, gH, gI, gK, gL) komen overeen met die van HSV, hoewel er geen vergelijkbaar eiwit is voor HSV gD. VZV is bovendien niet in staat om LAT (latency-associated transcripts) te produceren, dat een belangrijke rol speelt in het induceren van HSV als latente infectie. VZV-virionen zijn sferisch en 150-200 nm in diameter. VZV is een icosaëder (evenals HPV (humaan papillomavirus)), waarvan de lipidelaag het nucleocapside van 162 capsomeren bedekt. Het dubbellaags DNA is lineair van 125 kbp lang. Het capside is omgeven door een aantal losliggende eiwitten dat bekendstaat als het tegument. Veel van deze eiwitten spelen een belangrijke rol in het initialiseren van virusreplicatie in de geïnfecteerde cel. Het tegument wordt op zijn beurt omgeven door een lipidelaag bezaaid met glycoproteïnes die gezien worden op de buitenkant van het virion.

Behandeling[bewerken]

Het virus is zeer gevoelig voor ontsmettingsmiddelen, met name natriumhypochloriet. Bij de mens kan het behandeld worden met aciclovir tegen waterpokken, famciclovir, valaciclovir tegen gordelroos, zoster-immuun globuline (ZIG), en ribavirine.

Vaccinatie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie inenting voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Klinisch onderzoek in de Verenigde Staten heeft aangetoond dat het vaccin Varivax minstens 10 jaar tegen VZV effectief is in het voorkómen van waterpokken in gezonde personen.[2] De vaccinatie beschermt tegen de ontwikkeling van herpes zoster, doordat het vaccinvirus minder snel een reactivatie in de vorm van een herpes zoster geeft dan het wildtype virus. De incidentie van herpes zoster na vaccinatie bij gezonde kinderen in de Verenigde Staten is 18 per 100.000; dit is minder dan de natuurlijke ontwikkeling, waarvan de incidentie 77 per 100.000 is.[3] Het vaccin mag in Nederland niet bij zwangeren worden toegediend wanneer het de actieve immunisatie betreft waarbij het levend verzwakt virus wordt toegediend. Er zijn echter tot op heden geen negatieve effecten waargenomen bij zwangeren die ten onrechte een VZV-vaccin kregen.[4]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Steiner I, Kennedy PG, Pachner AR (2007). The neurotropic herpes viruses: herpes simplex and varicella-zoster. Lancet Neurol 6 (11): 1015-28.
  2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Prevention of varicella: recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP). MMWR 1996; 45 (No. RR-11).
  3. Primaire preventie van de LCI-richtlijn. Website van het RIVM.
  4. LCI-richtlijn, gepubliceerd op de website van het RIVM.