Veertien canons

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Autograaf van de 14 Canons BWV 1087 uit Bachs gedrukte handexemplaar van de Goldbergvariaties

De Veertien canons vormen een serie canons gecomponeerd door Johann Sebastian Bach.

Achtergrond[bewerken]

De Veertien canons (BWV 1087) of Vierzehn Kanons über die ersten acht Fundamentalnoten der Aria aus den Goldberg-Variationen van Johann Sebastian Bach werden in het voorjaar van 1975 ontdekt in de archieven van een Straatsburgse professor. Deze bezat een exemplaar van de Goldbergvariaties waarin Bach persoonlijk enige fouten had verbeterd. Op de laatste pagina van deze druk echter ontdekte men een handgeschreven vel papier met 14 canons over de eerste 8 basnoten van de Goldbergvariaties. De titel van dit blad luidt:

Aanhalingsteken openen

Verschillende canons over de eerste acht fundament-noten van de aria hiervoor van J.S. Bach

Aanhalingsteken sluiten

Het manuscript werd voor 500.000 frank verkocht aan de Parijse Bibliothèque nationale.

Raadselschrift[bewerken]

Al was de Goldberg cyclus al in 1742 in druk verschenen, toch heeft Bach blijkbaar gezien dat er meer compositorische mogelijkheden in het materiaal scholen. Deze appendix betreft niet enige vrije variaties, ook geen intervalcanons zoals in de Goldbergvariaties zelf, maar het is veel eerder het resultaat van strenge en constructiegerichte analyse van de vorm van deze 8 noten. De canons zijn in zogeheten raadselschrift betiteld door Bach. De uitvoerder dient aan de hand van de notatie uit te vinden hoe de canon in elkaar steekt, hoe de stemmen verlopen en wanneer de stemmen ten opzichte van elkaar inzetten. Men kan ook stellen dat de 14 canons 'versleuteld' genoteerd zijn (raadselcanons). Dit procedé gebruikt Bach om de 'kenners' van de 'liefhebbers' te onderscheiden. Zie de titelbladen van de Clavier-Übungen, waarin Bach zich richt tot deze kenners en liefhebbers.

Basnoten[bewerken]

De eerste acht basnoten van de Goldberg Variaties waarop de veertien canons gebaseerd zijn: Music ClefF+1.svgMusic 24.svgMusic 4e2.svgMusic Bar.svgMusic 4d2.svgMusic 4c2.svgMusic Bar.svgMusic 4b1.svgMusic 4g1.svgMusic Bar.svgMusic 4a1.svgMusic 4b1.svgMusic Bar.svgMusic 4e1.svg

Overzicht van de 14 canons[bewerken]

Haussmanns portret van Bach
Detail uit Hausmanns Bach-portret. Hierop ziet men in de hand, een vel papier waarop de 13e canon genoteerd staat.
Canon Bijschrift Notatie Afbeelding
Canon 1 Canon simplex eenstemmig genoteerd, tweestemmige uitwerking. BWV 1087 - 1.JPG
Canon 2 all'roverscio eenstemmig genoteerd, tweestemmige uitwerking. BWV 1087 - 2.JPG
Canon 3 Beede vorign Canones zugleich. Motu recto e contrario eenstemmig genoteerd, is *eigenlijk 3 canons in 1, tweestemmig, cirkelcanon. BWV 1087 - 3.JPG
Canon 4 motu contrario e rectu eenstemmig genoteerd, tweestemmige uitwerking. BWV 1087 - 4.JPG
Canon 5 Canon duplex a 4 tweestemmig genoteerd, vierstemmige uitwerking. BWV 1087 - 5.JPG
Canon 6 Canon simplex ueber besagtes Fundament, a 3 tweestemmig genoteerd, driestemmige uitwerking. BWV 1087 - 6.jpg
Canon 7 Idem a 3 tweestemmig genoteerd, driestemmige uitwerking. BWV 1087 - 7.JPG
Canon 8 Canon simplex, il sogetto in Alto tweestemmig genoteerd, driestemmige uitwerking. BWV 1087 - 8.jpg
Canon 9 Canon in unisono post semifusam. a 3 tweestemmig genoteerd, driestemmige uitwerking. BWV 1087 - 9.JPG
Canon 10 Alio modo, per syncopationes et per ligaturas,a 2 Bach noteerde 2 versies, bij de 2e versie schrijft hij evolutio, tweestemmig. BWV 1087 - 10.JPG
BWV 1087 - 10b.JPG
Canon 11 Canon duplex uebers Fundament a 5 driestemmig genoteerd, vijfstemmige uitwerking. BWV 1087 - 11.JPG
Canon 12 Canon duplex ueber besagte Fundamental-Noten driestemmig genoteerd,vijfstemmige uitwerking. BWV 1087 - 12.jpg
Canon 13 Canon triplex, a 6 driestemmig genoteerd, zesstemmige uitwerking. BWV 1087 - 13.JPG
Canon 14 Canon a 4 per Augmentationem et Diminutionem eenstemmig genoteerd, vierstemmige uitwerking. BWV 1087 - 14.JPG

Externe links[bewerken]