Virgo lactans

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Maria lactans (drieluik)

De Virgo lactans, ook bekend als Madonna lactans of Maria lactans, is, net als de "Sedes sapientiae", een wijze waarop Maria, moeder van Christus, wordt voorgesteld. De term is Latijn en betekent: de zogende of met melk voedende maagd. Maria wordt zittend of staand afgebeeld terwijl ze Jezus vasthoudt en de borst geeft. Het moederschap van de Onze-Lieve-Vrouw wordt erdoor beklemtoond.

Geschiedenis[bewerken]

De afbeelding van Maria als "Virgo lactans" heeft een Byzantijnse oorsprong.[bron?] Een vroege voorstelling, vermoedelijk uit de 12de eeuw, is een mozaïek aan de voorgevel van Santa Maria in Trastevere in Rome. Van vóór de Late Middeleeuwen zijn verder weinig voorbeelden bekend.

Mogelijks is de voorstelling (opnieuw) populair geworden met de opkomst van de Cisterciënzerorde in de 12de eeuw. De Mariadevotie maakte toen een opleving door. Melk werd beschouwd als "bewerkt bloed"; de melk van de Maagd Maria werd tot op zekere hoogte gelijkgesteld met de rol van het Bloed van Christus.[1]

In de Middeleeuwen werd borstvoeding bij de middenklasse en hogere klassen meestal uitbesteed aan een min. Een voorstelling van een borstvoedende Maria toonde haar in een nederige vorm. Dit was een groot contrast met de gebruikelijke weergave van Maria in koninklijk gewaad, zoals bij de Kroning van Maria.

Na het Concilie van Trente, midden 16de eeuw, werd naaktheid in religieuze voorstellingen ontmoedigd. Sindsdien verschenen steeds minder voorstellingen van de Virgo lactans.[2]

Madonna lactans bleef een veel gebruikt motief op orthodoxe iconen, vooral in Rusland. In het Grieks heet de voorstelling Galaktotrophousa, in het Russisch Mlekopitatelnitsa.[3]

Maria lactans in Vlaamse en Nederlandse kunstcollecties[bewerken]

Een Mariabeeld van het "Virgo lactans"-type van rond het midden van de dertiende eeuw bevindt zich in de Sint-Martinusbasiliek te Halle.