Vliegkamp Valkenburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vliegkamp Valkenburg
Luchtschip, 30 augustus 2008, op voormalig Vliegkamp Valkenburg
Luchtschip, 30 augustus 2008, op voormalig Vliegkamp Valkenburg
IATA: LID ICAO: EHVB
Algemene informatie
Opgericht april 1939
Type Grotendeels gesloten
Plaats Valkenburg (gemeente Katwijk)
Hoogte 0 m
Coördinaten 52° 10′ NB, 04° 25′ OL
Locatie in Nederland
Vliegkamp Valkenburg
Vliegkamp Valkenburg
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

Vliegkamp Valkenburg (IATA: LID, ICAO: EHVB) was een militair vliegveld in Nederland, in de voormalige gemeente Valkenburg (sinds 2006 gemeente Katwijk). Het vliegveld werd tijdens de Tweede Wereldoorlog door de Duitse bezetter gebruikt, en werd na 1945 hersteld en door de Koninklijke Marine gebruikt.

Geschiedenis[bewerken]

Aanleg[bewerken]

Op 17 april 1939 werd begonnen met de aanleg van het militaire vliegveld Valkenburg. De aanleg ervan werd uitbesteed aan de Nederlandsche Heidemaatschappij die uit de wijde omgeving ruim duizend, voornamelijk werkloze, arbeiders aantrok om de klus te klaren. De aanleg geschiedde in het kader van een werkverschaffingsproject.[1]

Fliegerhorst[bewerken]

Tijdens de Duitse invasie in mei 1940 is om het vliegveld zwaar gevochten hoewel het nog werd bemalen en niet vlieggereed was. Dit laatste was de Duitse plannenmakers kennelijk niet bekend. Duitse parachutisten veroverden op 10 mei 1940 het vliegveld. Vervolgens strandden 60 gelande Duitse transportvliegtuigen van het type Ju 52 in de zachte grond.[1] Het gevolg was dat, toen het eerste transportvliegtuig landde, deze al meteen werd afgeremd door de zachte bodem. Zich van niets bewust en met een vooraf aangegeven hoge frequentie landde het volgende toestel. Toen men het eerste toestel nog bij het begin van de landingsbaan zag staan was het euvel al geschied want transportvliegtuig nummer twee boorde zich in nummer één. Dit herhaalde zich nog een aantal malen alvorens men doorhad wat er bij het landen op het vliegveld plaatsvond. Voor zover mogelijk heeft men de nog aanvliegende toestellen gedirigeerd naar het strand tussen Scheveningen en Katwijk. De toestellen maakten daar een inderhaast aangegeven noodlanding. Tot aan het bekend worden van dit mislukte aanvalsplan, vele jaren later, hebben Scheveningse en en Katwijkse getuigen zich afgevraagd waarom de Duitsers op het strand waren geland. Het had voor de Duitsers toch wel zwaarwegende consequenties omdat deze operatie deel uitmaakte van het plan om met de vele aangevoerde militairen met hoge snelheid door te steken naar Den Haag om daar zowel het vorstenhuis als het kabinet gevangen te nemen kunnen. Tegen de avond werd het door de Nederlandse strijdkrachten weer terugveroverd.[2] Bij de felle strijd vielen veel doden; een aantal militairen werden later onderscheiden met de Willems-Orde waaronder Majoor Jan Mallinckrodt.[3]

De bezetters bouwden het vliegveld verder af en namen het in gebruik als "Fliegerhorst Katwijk". Zij stationeerden er vanaf het najaar van 1940 tot in april 1942 bijna alleen maar eenmotorige jachtvliegtuigen.[1] De belangrijkste taak was de luchtverdediging van de kuststreek en het begeleiden van scheepskonvooien op de Noordzee. Tot 1943 werd Valkenburg in gebruik gehouden als hulpbasis, daarna maakten de Duitsers het vliegveld volledig onbruikbaar.

Van 30 april tot en met 7 mei 1945 vonden boven vliegveld Valkenburg voedseldroppings plaats door Lancasters van de RAF en B17G-toestellen van de USAF. In de operaties Manna en Chowhound werden in totaal in acht dagen 5500 voedselvluchten uitgevoerd. Hierbij werd 11.000 ton aan voedsel en goederen uitgeworpen, waarvan 252,3 ton boven Vliegkamp Valkenburg.[4][5]

Na de bevrijding kwamen 600 Canadezen van de Royal Engineers (RE 66) naar het vliegveld om dit te herstellen. Binnen een week was het vliegveld weer operationeel.

Marine Vliegkamp Valkenburg[bewerken]

Brequet Atlantic zet landing in op Valkenburg

In 1946 werd op Valkenburg de nr.1 Transport Vliegtuig Afdeling (TransVA) opgericht van de Luchtmacht. Op 15 oktober 1947 werd het vliegveld door de Luchtmacht overgedragen aan de Marine Luchtvaartdienst. Na deze overdracht kreeg het vliegveld de naam "Marine Vliegkamp Valkenburg", kortweg MVKV. Commandant van de vliegbasis werd Pieter Jacob Elias in 1949. Door de marine werden toen de squadrons 320 en 321 gestationeerd. Deze hadden opsporing en bestrijding van Russische onderzeeboten als taak. Hiervoor hadden ze achtereenvolgens de Lockheed Neptune, de Breguet Atlantic en tot slot 13 Lockheed P-3 Orions ter beschikking.

Sinds de sluiting van het militaire vliegveld Ypenburg bij Den Haag in 1991 fungeerde het Marine Vliegkamp als ceremoniële basis voor VIP-vluchten voor het Koninklijk Huis, het kabinet en buitenlandse staatshoofden. Vanwege het einde van de Koude Oorlog verviel de taak van de MLD-squadrons 320 en 321.

Sluiting[bewerken]

De squadrons 320 en 321 zijn opgeheven en de P-3C Orions zijn verkocht aan Duitsland en Portugal. De vliegbasis is sinds juli 2006 gesloten. Wel kunnen hobbyisten nog even gebruikmaken van een deel van het vliegveld voor zweef- en modelvliegtuigen.

Nieuwe bestemming[bewerken]

Het vliegkamp krijgt een nieuwe bestemming, een woon-, werk- en recreatiegebied, wat zich in 15 tot 20 jaar (vanaf 2012) zal ontwikkelen/realiseren.

Een van de hangars is verbouwd tot theater: De Theaterhangaar. Hier is op 30 oktober 2010 de musical Soldaat van Oranje in première gegaan. Deze is vanaf eind 2013 de langst lopende voorstelling met meer dan 1095 voorstellingen. De musical is verlengd tot en met mei 2017.

Archeologie en bebouwing[bewerken]

Archeologen zijn in begin 2010 gestuit op sporen uit de late steentijd. Het gehele vliegkamp is in kaart gebracht, waardoor dit het grootste onafgebroken archeologisch onderzoekgebied in Nederland betreft. Er wordt niet alleen onderzocht wat er in de grond zit, ook wat er mogelijk beschermd moet worden, voordat er bebouwing plaatsvindt.[6][7] De barakken, die voorheen een militaire functie hadden, zijn door gemeente Katwijk aangewezen als gemeentelijk monument. Hetzelfde geldt voor de antitankgracht. Op dit moment wordt bekeken welke andere functies de barakken kunnen krijgen, zodat ze voor de toekomst duurzaam bewaard blijven.

Overige activiteiten[bewerken]

De Aero Club Valkenburg (ACV) - Motorzweefvliegen, Zuid-Hollandse Vlieg Club (ZHVC) - Zweefvliegen, Leidsche Luchtvaart Club(LLC) - Modelvliegen, Model Vlieg Klub Valkenburg (MVKV) - Modelvliegen.

Op 4 april 2011 werd het terrein van het voormalige vliegveld gebruikt voor de presentatie van de zogenaamde Superbus door Wubbo Ockels.[8]

Op 15 januari 2012 werd het terrein gebruikt voor de We are many, we are SAAB meeting. Een evenement waarbij honderden Saab-enthousiasten met hun bolides samenkomen om hun automerk een warm hart toe te dragen. Tevens was Victor Muller (voormalig CEO van SAAB) aanwezig voor een korte toespraak.

Een deel van het vliegkamp werd tijdens de Nuclear Security Summit 2014 tijdelijk weer gebruikt als vliegbasis, voor onder meer Apache-gevechtshelikopter en politiehelikopters. Voor de bijeenkomst kwamen 58 wereldleiders naar Den Haag, waaronder de Amerikaanse president Barack Obama.[9]

Documentaire[bewerken]

Jaap Arnoldus en Peter Inthorn maakten de 20-delige documentaire 'Terg mij niet' over Vliegkamp Valkenburg. Deze is in 2010 op dvd gezet en in Katwijk bij verschillende boekhandels te koop. Daarbij zijn oude foto's en historisch filmmateriaal gebruikt en zijn interviews afgenomen met een 15-tal oud-MLD-collega's.

Galerij[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]