Voerendaal (plaats)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Voerendaal
Voelender
Dorp in Nederland Vlag van Nederland
Voerendaal (plaats)
Voerendaal (plaats)
Situering
Provincie Vlag Limburg Limburg
Gemeente Vlag Voerendaal Voerendaal
Coördinaten 50° 53′ NB, 5° 56′ OL
Algemeen
Inwoners (2014) 3075
Overig
Postcode 6367
Netnummer 045
Belangrijke verkeersaders A76, A79
Foto's
Plaatsnaambord
Plaatsnaambord
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Voerendaal (Limburgs: Voelender) is een dorp in het zuiden van de Nederlandse provincie Limburg en is de hoofdplaats van de gelijknamige gemeente. De kern telt ongeveer 3075 inwoners.

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp heeft een geschiedenis die teruggaat naar de 11e eeuw; het eerste geschrift waarin Voerendaal genoemd wordt is voor zover bekend een oorkonde van 20 juni 1065. In deze oorkonde staat een vermelding van de inwijding van de Sint-Laurentiuskerk door Paus Leo IX, die op 10 augustus 1049 zou hebben plaatsgevonden. De Sint-Laurentiuskerk bij het centrum is de enige door een paus ingewijde kerk van Nederland. Oudere documenten ontbreken, maar historici vermoeden dat het dorp nog vele eeuwen ouder moet zijn. Nabij de monumentale hoeve Ten Hove zijn vondsten gedaan van de resten van een Romeinse villa, de Villa Rustica Voerendaal-Ten Hove. Hiernaast zijn er nog vele andere resten aangetroffen van Romeinse bouwwerken.

Voerendaal was gedurende delen van de 11e eeuw en de 12e eeuw tot onbekende datum het centrum van het geloof binnen een uitgestrekt deel van de streek. Onder andere Kunrade, Ubachsberg en zelfs Heerlen behoorden destijds tot de parochie van Voerendaal. In Heerlen werd al gauw een nieuwe kerk gebouwd en de Sint-Pancratiusparochie opgericht, de andere dorpen volgden pas vele eeuwen later. Ook op bestuurlijk gebied behoren Ubachsberg en Kunrade al van oudsher tot Voerendaal en dat is ongewijzigd gebleven.

Op 10 maart 1745 werd de bekende Nederlandse auteur Johan Hendrik Swildens geboren in Voerendaal. Hij schreef onder andere het Vaderlandsch A-B boek voor de Nederlandsche jeugd (1781) en het Deugden-boekje (1813).

Naamsverklaring[bewerken]

De naam Voerendaal slaat waarschijnlijk op "dal aan de Voer". De Voer zou de benaming zijn geweest van een beek die vroeger door Voerendaal stroomde. Op een kaart uit 1789 wordt deze beek als de "Veurder Beek" vermeld[1] en halverwege de 19e eeuw als "de Sprong"[2]. Een andere theorie is dat de naam is afgeleid van Furenthela, een Romeinse nederzetting waarvan onder andere de opgraving van Villa Rustica getuigt.[3]

Het recentelijk gebouwde winkelcentrum met appartementen draagt de naam Furenthela als verwijzing naar deze nederzetting.

Furenthela

Ligging en vorming[bewerken]

Voerendaal ligt aan de rand van het Zuid-Limburgs Heuvelland, in de laagte van het Bekken van Heerlen. Het dorp is ontstaan aan de samenloop van Dammerscheiderbeek en de beek "de Sprong". Voerendaal is tegenwoordig volledig aaneengegroeid met buurdorp Kunrade; de grens tussen de twee plaatsen is thans nog nauwelijks zichtbaar. Grofweg omvat Voerendaal het gedeelte dat zich ten noorden van de Kunostraat en de Wachtendonkstraat bevindt (tussen raadhuis en Parkstraat). Voerendaal heeft met zijn 3100 inwoners minder inwoners dan Kunrade met 3700, ondanks het feit dat Kunrade van oorsprong een gehucht is van Voerendaal.

Voerendaal vormt samen met Kunrade de overgang van het verstedelijkte gebied van Heerlen aan de oostelijke zijde naar het landelijke gebied aan de andere zijden. Het jonge karakter van het dorp komt vooral doordat in de 20e eeuw veel gebouwd is, in het begin door de steenkoolwinning in het gebied, maar ook daarna. In de eerste jaren van de 21e eeuw is in de dorpskern tevens een volledig nieuw winkelcentrum gebouwd. Het dorp heeft vooral een woonfunctie. Midden in het dorp ligt een park met een tweetal visvijvers. Ten noorden van de woonplaats ligt ook een groot golfterrein.

Rondom Voerendaal zijn verschillende kastelen, kasteelboerderijen en herenhuizen te vinden, waarvan kasteel Cortenbach waarschijnlijk het belangrijkst was. Andere kastelen zijn Haeren, Puth, Rivieren en Terworm (al ligt dit laatste kasteel tegenwoordig op grondgebied van de gemeente Heerlen). Het Hoenshuis is ook een voormalig kasteel.

Kasteel Cortenbach

Voerendaal heeft een halte aan de spoorlijn Maastricht-Heerlen. Het station Voerendaal werd geopend in 1915 en is een van de twee stations binnen de gemeentegrenzen. Het voormalige stationsgebouw is nooit gesloopt.

Landschappelijk ligt Voerendaal in het zuidelijk deel van het Bekken van Heerlen aan de voet van het Plateau van Ubachsberg waar de Kunraderbreuk de grens vormt tussen het lage bekken en het hoge plateau. Ten zuiden van deze Kunraderbreuk en ten zuiden van Voerendaal ligt de Kunderberg.

Stationsgebouw
Vijverpark

Verenigingen[bewerken]

Zie ook[bewerken]