Vrij Nederland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vrij Nederland
Vrij Nederland.jpg
Oplage 22.937 (2015)
Eerste editie 31 augustus 1940
Land(en) Vlag van Nederland Nederland
Vlag van België België
Hoofdredacteur vacant
Uitgeverij(en) WPG Uitgevers
ISSN 0165-666X
Website
Portaal  Portaalicoon   Media

Vrij Nederland is een Nederlands opinieweekblad van linkse signatuur.

Ontstaan en bezettingsjaren[bewerken]

Voorpagina van de eerste editie, 31 augustus 1940

Vrij Nederland is ontstaan als verzetskrant tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog. De eerste uitgave verscheen op 31 augustus 1940. De naam was geïnspireerd op de radiozender Radio Vrij Nederland[1].

Oprichters[bewerken]

De krant werd opgericht door protestantse jongeren, onder wie Kees Troost[2], Frans Hofker, Anne Kooistra en Wim Speelman.

Arrestaties[bewerken]

In 1941 vond er een arrestatiegolf plaats onder de redactieleden. Toen de oprichters door de Duitsers werden opgepakt werd aanvankelijk Édouard de Nève (pseudoniem van Jean Lenglet) aangezocht als redacteur. De Nève, die al tot over zijn oren in het illegale werk zat, werd echter na een half jaar eveneens gearresteerd. Hij overleefde de oorlog, doordat zijn dossier zoekraakte in de chaos van Dolle Dinsdag.

Hierop zette Henk van Randwijk hun werk voort, met onder andere Jan H. de Groot, Henk P. Hos en Wim Speelman. Vanaf december 1941 verscheen Vrij Nederland gedrukt. Deze eerste exemplaren werden gedrukt door Drukkerij Hoekstra in het Friese plaatsje Koudum. De groep ontkwam tot twee maal toe ternauwernood aan arrestatie.

In 1943 verliet een groep redacteuren onder wie Wim Speelman Vrij Nederland, omdat ze de onder Van Randwijk ingezette koers te veel pro-Sovjet-Unie vonden. Zij begonnen de verzetskrant Trouw.

Gelijknamige initiatieven[bewerken]

Onafhankelijk van de "Amsterdamse" Vrij Nederland verscheen tussen 3 augustus 1940 en februari 1946[3] in Londen het weekblad Vrij Nederland[4].

In 1940 werd ook het Comité voor Vrij Nederland opgericht. die het blad Mededelingen van het comité voor Vrij Nederland uitgaven. Oprichters waren Anne Anton Bosschart, Rudolf Pieter s'Jacob en Cornelis van der Vegte. Zij werden in december 1940 gearresteerd en op 29 september 1941 gefusilleerd.

Na de bevrijding[bewerken]

Minister Korthals Altes toont een exemplaar van Vrij Nederland in de Tweede Kamer (1983)

Na de oorlog ging Vrij Nederland onder Van Randwijk verder als weekblad. Van Randwijk ageerde tegen de politionele acties in Indonesië. Hierdoor daalde het aantal abonnees sterk. In 1950 dreigde Vrij Nederland failliet te gaan. Het werd overgenomen door De Arbeiderspers. Van Randwijk moest aftreden als hoofdredacteur en verliet het blad in februari 1950. In september 1952 beëindigde hij zijn medewerking aan Vrij Nederland volledig, onder meer wegens een niet geplaatst artikel van hem over de pacifistische Derde Weg-beweging. De tijdschriftenpoot van De Arbeiderspers werd in 1965 verzelfstandigd tot Weekbladpers.

Jaren negentig[bewerken]

Vanaf de jaren negentig veranderde Vrij Nederland onder invloed van de concurrentiestrijd en het onverwachte overlijden van hoofdredacteur Joop van Tijn (1938-1997) geleidelijk aan van een krant in een tijdschrift.

Eenentwintigste Eeuw[bewerken]

In 2004 ontbrandde een felle strijd om de macht op de redactie van Vrij Nederland rond de reorganisatie- en ontslagplannen van uitgever Hendrik-Jan Schoo en zijn hoofdredacteur en levenspartner Xandra Schutte. [5] Schutte werd in 2005 vervangen door Emille Fallaux [6]. Later opgevolgd door hoofdredacteur Frits van Exter en de huidige (interim) hoofdredacteur Robert van de Griend.

Maandblad[bewerken]

Medio december 2015 werd bekendgemaakt dat Vrij Nederland in de loop van 2016 de overstap naar een maandblad gaat maken.[7] Hierdoor zullen wederom vele banen verdwijnen bij Vrij Nederland.

Hoofdredacteuren[bewerken]

Oplagecijfers[bewerken]

Totaal betaalde gerichte oplage volgens HOI, Instituut voor Media Auditing en Jan van de Plasse: Kroniek van de Nederlandse dagblad- en opiniepers, Amsterdam 2005, ISBN 90-75727-77-1.

  • 1945: 109.000
  • 1947: 32.000
  • 1951: 35.000
  • 1955: 19.000
  • 1960: 23.000
  • 1965: 36.950
  • 1970: 81.378
  • 1975: 109.381
  • 1978: 117.165
  • 1980: 111.857
  • 1985: 97.132
  • 1990: 76.947
  • 1991: 92.303
  • 1995: 92.134
  • 1996: 90.597
  • 1997: 88.933
  • 1998: 79.718
  • 1999: 65.514
  • 2000: 55.947
  • 2001: 53.669 (-4,1%)
  • 2002: 53.413 (-0,5%)
  • 2003: 52.868 (-1,0%)
  • 2004: 50.124 (-5,2%)
  • 2005: 49.244 (-1,8%)
  • 2006: 47.082 (-4,4%)
  • 2007: 46.671 (-0,9%)
  • 2008: 44.115 (-5,5%)
  • 2009: 44.860 (+1,7%)
  • 2010: 48.353 (+7,8%)
  • 2011: 45.534 (-5,8%)
  • 2012: 40.872 (-10,2%)
  • 2013: 35.649 (-12,8%)
  • 2014: 31.623 (-11,3%)
  • 2015: 22.937 (-27,5%)

Literatuur[bewerken]

  • John Jansen van Galen: De gouden jaren van het linkse levensgevoel. Het verhaal van Vrij Nederland. Amsterdam, Balans, 2016. ISBN 9789460030970
  • Jan van de Plasse: Kroniek van de Nederlandse dagblad- en opiniepers. Amsterdam, Otto Cramwinkcel Uitgever, 2005. ISBN 9075727771

Externe links[bewerken]