Vrijmetselarij in België onder het Frans bewind
De vrijmetselarij in België kende gedurende de Franse Tijd (1794-1815) een bloeiperiode. Aan het eind van de regering van keizer Jozef II (1741-1790) die hieraan voorafging, was in de Oostenrijkse Nederlanden slechts loge Les Vrais Amis de l'Union te Brussel overgebleven.
Nadat de Oostenrijkse Nederlanden in 1794 definitief waren ingelijfd door Frankrijk, kreeg onder invloed van het Grand Orient de France (de Franse koepelorganisatie van vrijmetselaarsloges, opgericht in 1773) de vrijmetselarij een nieuwe stimulans. De eerste nieuwe loge was Les Amis Philantropes te Brussel (1798), van oorsprong een veldloge behorende bij een Franse infanteriebrigade, waar burgers zich bij aansloten. Ook elders ontstonden overal nieuwe loges.
Eind 1813 kenden de negen Verenigde Departementen van de Zuidelijke Nederlanden ruim dertig loges, allen onder de jurisdictie van het Grand Orient de France (G.O.d.F.).
Lijst van loges in 1813
[bewerken | brontekst bewerken]| Naam | Zetel | Constitutie/ Installatie | Opheffing | Opmerking |
|---|---|---|---|---|
| Departement Dijle | ||||
| Les Amis Philanthropes | Brussel | 1798 | ||
| La Candeur | Brussel | 1804 | ||
| L'Espérance | Brussel | 1805 | 1856 | |
| L'Heureuse Rencontre | Brussel | 1773 | ||
| La Paix | Brussel | 1802 | ||
| La Parfaite Amitié | Brussel | 1807 | ||
| Les Vrais Amis de l'Union | Brussel | 1782 | Erkend door het G.O.d.F. in 1802. | |
| La Constance | Leuven | 1782(?) | Opgericht in Parijs. Geconstitueerd door het G.O.d.F. in 1808. | |
| Les Disciples de Salomon | Leuven | 1802 | ||
| Les Amis Discrets | Nijvel | 1807 | ||
| Departement Jemappes | ||||
| La Concorde | Bergen | 1721(?) | 1838 | Zou in 1721 zijn opgericht als La Parfaite Union. Verdwenen in 1786, opnieuw erkend door het G.O.d.F. in 1800. |
| Les Vrais Philantropes | Boussu | 1808 | 1814 | |
| Les Amis de la Vertu | Charleroi | 1809 | ||
| Les Fréres Réunis | Doornik | 1769 | Opgericht als Les Amis Réunis, hernoemd in 1770 naar Les Fréres Réunis. Verdwenen in 1786, maar bleef doorgaan als La Confrérie de Saint-Sébastien. Opnieuw erkend door het G.O.d.F. in 1804. | |
| La Constance Éprouvée | Doornik | ? | ||
| Leiedepartement | ||||
| L'Amitié | Brugge | 1805 | 1810 | |
| La Réunion des Amis du Nord | Brugge | 1803 | 1837 | |
| L'Amitié | Kortrijk | 1803 | ||
| Les Trois Niveaux | Oostende | 1784 | Verdwenen in 1786, opnieuw erkend door het G.O.d.F. in 1801. | |
| Departement Nedermaas | ||||
| La Constance | Maastricht | ? | ||
| La Parfaite Réunion | Maastricht | 1807 | 1816 | |
| La Liberté Constante | Roermond | 1806 | ||
| Departement Ourthe | ||||
| Les Amis de la Parfaite Intelligence | Hoei | 1809 | ||
| L'Étoile de l'Amitié | Luik | 1749 | Opgericht in 1749 als la Nymphe de Chaudfontaine. Erkend door het G.O.d.F. in 1809 veranderde de loge haar naam in l'Étoile de Chaudfontaine. Verhuisd in 1813 naar Luik en hernoemd naar L'Étoile de l'Amitié. | |
| La Parfaite Égalité | Luik | 1776/77 | 1813 | In 1808 opnieuw opgericht. |
| La Parfaite Intelligence | Luik | 1775/76 | In 1795 opgeheven, maar in 1805 opnieuw opgericht. | |
| L'Indivisible | Spa | 1799 | ||
| Les Philadelphes | Verviers | 1809 | ||
| Departement Samber en Maas | ||||
| La Bonne Amitié | Namen | 1770 | Opgericht in 1770 als La Parfaite Union onder de Grand Lodge of Scotland. Erkend in 1777 als La Bonne Amitié. Verdwenen in 1786, opnieuw erkend door het G.O.d.F. in 1808. | |
| Scheldedepartement | ||||
| La Félicité Bienfaisante | Gent | 1765/67 | Voortgekomen uit La Bienfaisante (1765) en La Félicité (1767), beide verdwenen in 1786. Erkend door het G.O.d.F. in 1805. | |
| La Saint-Napoléon du Nord | Gent | 1809 | 1814 | |
| Le Septentrion | Gent | 1811 | ||
| Les Vrais Amis | Gent | 1807 | Opnieuw opgericht onder het Grootoosten van België in 1960. | |
| L'Accord Parfait | Lokeren | 1813 | ||
| L'Aurore | Oudenaarde | 1809 | ||
| Les Amis Français | Vlissingen | 1812 | 1814 | Na 1807 werd Vlissingen bij dit departement gevoegd. |
| Departement Twee Neten | ||||
| Les Amis du Commerce | Antwerpen | 1804 | 1850 | |
| Les Élèves de Thémis | Antwerpen | 1807 | lo | |
| La Concorde Universelle | Antwerpen | ? | ||
| La Concorde | Mechelen | 1809 | ||
| Woudendepartement | ||||
| Les Enfants de la Concorde Fortifiée | Luxemburg | 1803 | Oudste nog bestaande loge In Luxemburg. | |
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]- Literatuur
- (fr) Collectief (1983). Un siècle de franc-maçonnerie dans nos régions, 1740-1840. Edition Galerie CGER, Brussel.
- Hasquin, H. (1993). België onder het Frans Bewind 1792-1815. Gemeentekrediet, Brussel, "R. Desmed, De Vrijmetselarij". ISBN 9789050661140.
- (fr) Lemaire, Jacques (2000). La franc-maçonnerie en Belgique, les loges symboliques. Edimaf - Editions maçonniques de France. ISBN 9782903846640.