Vroege Vogels

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vroege Vogels
Presentator Menno Bentveld tijdens een radio-uitzending van Vroege Vogels
Presentator Menno Bentveld tijdens een radio-uitzending van Vroege Vogels
Type programma Documentaireprogramma
Uitzendingen
Tijdstip 07:00 - 10:00
Omroep VARA
Radiostation Radio 1
Periode 25 juni 1978 - ...
Portaal  Portaalicoon   Media

Vroege Vogels is een live-radioprogramma van de VARA over natuur en milieu, waarin het gesproken woord omlijst wordt door licht klassieke muziek en salonmuziek. Tussen 1989 en 1992 was er ook een televisieversie die door gebrek aan succes van de buis werd gehaald. Sinds 6 oktober 2007 bestaat er wederom een televisieversie van Vroege Vogels.

Het radioprogramma werd in 1978 voor het eerst uitgezonden en is een van de langst lopende en best beluisterde radioprogramma's van de publieke omroep. Het wordt elke zondagmorgen uitgezonden tussen 7 en 10 uur op Radio 1. De beginmuziek is een bewerking van Vivaldi's "Piccolo Concerto in C major" (RV 443).

Radio[bewerken]

Voorganger[bewerken]

Vroege Vogels werd op 25 juni 1978 de opvolger van het programma Weer of geen weer, dat van 1955 tot 1978 werd uitgezonden met Bert Garthoff als presentator. Hele generaties ontwaakten 's morgens met dit programma en zijn ermee grootgebracht. De roep van de VARA-haan - het symbool van de omroep - maakte toen nog deel uit van het ochtend-vogelkoor.

Locatie[bewerken]

Het programma werd tot februari 2013 uitgezonden vanuit het Capitool, het tuinhuis van de buitenplaats Schaep en Burgh, waarin het hoofdkantoor zetelt van de Vereniging Natuurmonumenten te 's-Graveland. Sindsdien wordt het uitgezonden vanuit de verbouwde boerderij Stadzigt die ook eigendom van Natuurmonumenten is. Dit ontvangstgebouw bij de entree van natuurgebied het Naardermeer heeft meer ruimte en betere faciliteiten voor het radioprogramma.

Presentatoren[bewerken]

De presentatie van Vroege Vogels kwam in de eerste jaren voor rekening van Wim Hoogendoorn; in 1982 nam Letty Kosterman het over. In 1985 kwam oud-cabaretier Ivo de Wijs erbij en sindsdien kent het programma duo-presentatie. De Wijs trakteerde de vroege vogels wekelijks op een gedicht en zorgde hier en daar voor een lichte toets. Kosterman presenteerde het programma iedere week tot en met 1993. Tijdens een tien uur durende marathonuitzending van het programma op 28 mei 2000 heeft zij eenmalig nog een paar uur meegedaan. Van 1993 tot medio 2006 waren de duo-presentatoren van Ivo de Wijs achtereenvolgens Inge Diepman, Margreet Reijntjes en Karin van den Boogaert. Op de zondag voor zijn 60e verjaardag zette De Wijs er op 10 juli 2005 na twintig jaar presenteren een punt achter. In de uitzendingen voorafgaand aan zijn laatste waren Kosterman, Diepman en Reijntjes ieder nog eenmaal zijn co-presentatrice. Het afscheid bestond ten slotte uit een feestelijke aflevering met tal van genodigden.

Frank van Pamelen nam het stokje van De Wijs over en na het vertrek van Van den Boogaert in september 2006 presenteerde hij het programma alleen. Op 23 november 2006 maakten Van Pamelen en de VARA bekend dat in goed overleg was besloten dat hij op 14 januari 2007 voor het laatst Vroege Vogels zou presenteren. "De VARA en ik kijken op een verschillende manier aan tegen de creatieve invulling van het programma en dat verschil van inzicht heeft tot dit besluit geleid", aldus Van Pamelen.

Vanaf 21 januari 2007 vormden Menno Bentveld en Andrea van Pol het nieuwe presentatieduo. In augustus 2010 stopte Van Pol met presenteren om meer actief te kunnen zijn op andere gebieden dan de natuur en het milieu alleen. Vanaf 29 augustus 2010 was Lisa Wade de nieuwe presentatrice van Vroege Vogels. Een half jaar later stopte ze echter al en maakte plaats voor Janine Abbring,[1] die vanaf eind maart 2011 tot en met 30 augustus 2015 samen met Menno Bentveld de presentatie verzorgde.[2] Milouska Meulens is met ingang van september 2015 haar opvolger. Zij was tot juli 2015 presentator van het Jeugdjournaal op de televisie.

Columnisten[bewerken]

Vanaf eerste paasdag 1980 verzorgde Midas Dekkers vrijwel iedere week een gesproken column. De relatie tussen mens en dier leidde daarin via vaak onnavolgbare dwaalsporen tot verrassende observaties. Op 11 februari 2007 las hij zijn 1250e en laatste column voor en motiveerde hij zijn vertrek op de voor hem kenmerkende wijze: "Elke column die ik heb uitgesproken, heb ik in een laatje gelegd. En nu is het laatje vol." Veel van zijn columns verschenen in druk. Na zijn vertrek trad een carrousel van columnisten aan die wekelijks bij toerbeurt te horen zijn.

Redactie[bewerken]

De redactie bestaat sinds 2014 uit de eindredacteuren Joost Huijsing (radio), Altan Erdogan (tv) en Sasja van Meel (internet).

Inhoudelijke ontwikkeling[bewerken]

In de loop van de jaren is Vroege Vogels met de tijdgeest mee geëvolueerd, maar behield wel haar eigen journalistieke lijn.

De stamvader Weer of geen weer, gepresenteerd door Bert Garthoff, hield zich nog volledig bezig met "de Natuur" in de geest van Jac. P. Thijsse, eigentijds ondersteund door bioloog Fop I. Brouwer over "alles wat leeft en groeit en ons altijd weer boeit". Het "milieu" (toen nog milieuhygiëne) en het "dierenwelzijn" bestonden toen nog niet als aandachtsgebied.

In de decennia daarna zijn er steeds maatschappelijke ontwikkelingen geweest die de publieke aandacht voor natuur en milieu op de een of andere manier hebben beïnvloed. Zoals bijvoorbeeld de jaren van de flowerpower; kernrampen zoals die van Tsjernobyl; de euforie over de opgang van de digitale technologie en de Nieuwe Economie en de daarmee samenhangende beurscrashes, de privatisering en uitbesteding van overheidsactiviteiten; de toenemende terreurdreiging en niet te vergeten de wereldwijde klimaatverandering als buitengewoon actueel nieuwsonderwerp. Maar steeds, en zelfs in toenemende mate, is de mens doorgegaan met het spotten en tellen van vogels, insecten en planten, het beschermen van natuurgebieden en het bevorderen van passende, milieusparende maatregelen. Vroege Vogels heeft daaraan op eigen wijze bijgedragen.

Televisie[bewerken]

Tussen 1989 en 1992 was er al een eerdere televisieversie van Vroege Vogels. Door verschillende oorzaken werd dit niet het succes dat men ervan verwacht had. Na vier seizoenen stopte men met de uitzendingen. Maar vanaf 6 oktober 2007 verscheen Vroege Vogels opnieuw op het beeldscherm. De verwachting was dat toen wel de juiste voorwaarden geschapen konden worden en dat de tijd er rijp voor was. Het programma wordt sindsdien vanaf locatie uitgezonden en reportages vanuit de natuur vormen een belangrijk onderdeel. De uitzendingen duren 30 minuten en de presentatie is in handen van Menno Bentveld en tot de zomer van 2015 Janine Abbring. In september 2015 is zij opgevolgd door Milouska Meulens.

Internet[bewerken]

Het programma heeft een uitgebreide website met nieuws over natuur en milieu. Men kan er oude uitzendingen en geluidsfragmenten beluisteren en videomateriaal bekijken en downloaden. Men kan er blogs lezen en vragen stellen en archieven raadplegen en men vindt er tips voor evenementen en dagtrips in de natuur. Ook kan men zich er abonneren op de nieuwsbrief van Vroege Vogels, getiteld Natuur in Beeld.

De website kan ook sneller dan radio en tv inspelen op de actualiteit en brandende kwesties. Als graadmeter voor de publieke belangstelling kan vanuit de website voeding worden gegeven aan de redactie van de programma's.

Nevenactiviteiten[bewerken]

Vroege Vogels stond in 2002 aan de wieg van het fenologieproject De Natuurkalender en werkt daarin samen met Wageningen University (voorheen Landbouwhogeschool). Luisteraars kunnen door de week op een antwoordapparaat hun waarnemingen inspreken van eerstelingen en van voor het seizoen opvallende verschijnselen. Een samenvatting van de meldingen is op zondagmorgen te horen in de uitzending, en op gezette tijden worden bevindingen en resultaten gepubliceerd.

Ook wordt soms opgeroepen tot deelname aan publieksgerichte acties, zoals "Koe in de wei" of tot de inzameling van niet meer gebruikte mobiele telefoons. Verder worden er lustrum- en themabijeenkomsten in verband met de natuur georganiseerd en er wordt nagedacht over de uitgave van een eigen tijdschrift.

Externe links[bewerken]