Wagnergroep

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Wagnergroep
vlag Wagner Group
Oprichting 2014 - heden
Land Vlag van Rusland RUS
Onderdeel van Ministerie van defensie
Aantal ca. 14.000
Garnizoen Sint-Petersburg, Rusland
Commandanten Jevgeni Prigozjin

De Wagnergroep (Russisch: Группа Вагнера, Gruppa Vagnera), ook bekend als PMC Wagner, ChVK Wagner, of CHVK Vagner (Russisch: ЧВК Вагнера, ChVK Vagnera, Частная Военная Компания Вагнера, Tsjastnaja Vojennaja Kompanija Vagnera) is een Russische paramilitaire organisatie van de ondernemer Jevgeni Prigozjin. De organisatie wordt omschreven als een privémilitie of een de facto privéleger van de Russische president Vladimir Poetin, dat in opdracht van het Russische Ministerie van Defensie opereert.

Naam[bewerken | brontekst bewerken]

De oorsprong van de naam "Wagnergroep" is onbekend.[1] Er wordt gezegd dat de naam van de groep afkomstig is van Oetkins eigen gevechtsnaam "Wagner", naar verluidt naar de Duitse componist Richard Wagner, die hij zou hebben gekozen vanwege zijn passie voor het Derde Rijk (Wagner was de favoriete componist van Adolf Hitler).

Geschiedenis[bewerken | brontekst bewerken]

Dmitri Oetkin, een veteraan van de eerste en tweede Tsjetsjeense oorlogen, zou naar verluidt de groep hebben opgericht. Van 2008 tot 2013 was Oetkin luitenant-kolonel en brigadecommandant van een speciale eenheid van de Russische militaire inlichtingendienst (GROe).[2] Nadat hij het leger had verlaten, werkte hij in 2013 voor de Moran Security Group, een privébedrijf opgericht door Russische militaire veteranen, dat wereldwijd betrokken was bij veiligheids- en trainingsmissies en gespecialiseerd was in beveiliging tegen piraterij. In hetzelfde jaar waren managers van de Moran Security Group betrokken bij het opzetten van het in Hong Kong gevestigde Slavonic Corps,[3] dat huurlingen contracteerde om in Syrië "olievelden en pijpleidingen te beschermen" tijdens de Syrische burgeroorlog.[4]

Verder was de Wagnergroep betrokken[5] bij gevechten in Libië tijdens de Tweede Libische Burgeroorlog,[6] in de Centraal-Afrikaanse Republiek[7] (beveiliging van goud- en diamantwinning), Mali[8] en de Russische invasie van Oekraïne in 2022.

De Wagnergroep verscheen voor het eerst in Oekraïne in 2014, waar het deelnam aan de annexatie van de Krim. De groep was in 2014 ook actief in de regio Loehansk in de oorlog in Oost-Oekraïne en vocht mee aan de zijde van de door Rusland gesteunde separatisten.

Jevgeni Prigozjin[bewerken | brontekst bewerken]

Zie Jevgeni Prigozjin voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Vanaf het begin van de activiteiten van de Wagnergroep werden deze in verband gebracht met de ondernemer Prigozjin. Prigozjin bezat een netwerk van bedrijven, onder andere van de in 2016 opgerichte oliefirma Evro polis. De eerste inzet van de Wagnergroep in Syrië zou de verovering van oliebronnen in door de IS beheerste gebieden ten doel hebben, waarbij Evro polis een deel van de exploitatie toegesproken werd.[9]

In december 2021 betitelde de Europese Raad Prigozjin als financier van de Wagnergroep in het kader van een veroordeling van mensenrechtenschendingen door de groep. Een officieel protest van Prigozjin werd nietig verklaard.[10]

In september 2022, acht jaar na de oprichting van de Wagnergroep, maakte Prigozin zich publiekelijk bekend als de eigenaar van de organisatie. Hij zei trots te zijn dat zijn huurlingenorganisatie de belangen van zijn land in Oekraïne had weten te verdedigen. Waarom hij deze verklaring gaf, bleef onbekend. Vanwege de grove schendingen van mensenrechten was de organisatie gebaat bij anonimiteit. Prigozjin had in de afgelopen jaren mediabedrijven aangeklaagd die hem tot dan toe in verband hadden gebracht met de militie.[11]

Rol in de Russisch-Oekraïense Oorlog[bewerken | brontekst bewerken]

Na de oorspronkelijke inzet op de Krim werd de Wagnergroep in 2022 ingezet om in de oblast Donetsk het Oekraïense leger te bestrijden.

Maandenlang maakte de groep deel uit van de Russische troepen bij het stadje Bachmoet. Door analisten wordt aan de gevechtskracht niet te veel waarde gehecht. Volgens militaire experts komt dit door de losse cohesie van de troepen en het karakter van wat een huurlingenleger is: mensen die gemotiveerd zijn door de betalingen die zij ontvangen, niet vanwege een diepere intrinsieke motivatie om de bezetter te verslaan.[12]

Internationale reacties[bewerken | brontekst bewerken]

Het Europees Parlement heeft op 22 november 2022 alle landen van de Europese Unie opgeroepen om de Wagnergroep op de lijst van terroristische groepen te plaatsen.[13] Anders dan in de Verenigde Staten bestaat er binnen de Europese Unie nog geen zwarte lijst van landen die terrorisme steunen. Als reactie stuurde Prigozjin het Europees Parlement een met kunstbloed besmeerde moker in een vioolkist.

Volgens berichten in de media zou ook de Verenigde Staten plannen hebben de groep als terroristische organisatie te brandmerken.[14]

Referenties[bewerken | brontekst bewerken]

Zie de categorie Wagner Group van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.