Wapen van Wallonië
| Wapen van Wallonië | ||||
|---|---|---|---|---|
| Versies | ||||
 Officieel wapen van het Waals Gewest | ||||
| Details | ||||
| Ingevoerd | 1998 | |||
| Andere elementen | Kleuren: Rood Geel | |||
| ||||
Het wapen van Wallonië bestaat uit een rode (keel) klauwende Gallische haan op een gele achtergrond. In 1975 werd het Waals wapen formeel aangenomen als wapen van de recent opgerichte Franse Cultuurgemeenschap en later werd het overgenomen door het Waals Gewest in 1998.
Ontwerp
[bewerken | brontekst bewerken]De beschrijving van het wapen (met heraldische kleuren):
Een gallische haan van keel (= rood) op een veld van goud (= geel)
De Waalse haan staat klauwend afgebeeld, met het gezicht naar heraldisch rechts, dit is links voor de toeschouwer. Het wapen heeft geen leuze. Het geeft ook geen buitenversierselen.
Symboliek
[bewerken | brontekst bewerken]De rode Gallische haan op een geel veld. De haan vertegenwoordigt de Waalse aanhankelijkheid aan de Franse cultuur en hun Gallo-Romeinse oorsprong. De rood-gele kleuring wordt historisch geassocieerd met het prinsbisdom Luik, aangezien de vlag twee verticale strepen had en hun kleuren rood en geel waren. Deze inspireerde de kleuren voor het wapenschild van het Waals Gewest.[bron?]
Geschiedenis van het wapen
[bewerken | brontekst bewerken].jpg)
De haan was vermoedelijk vooral een symbool onder de Véromandues, een Keltisch-Gallisch volk van het oude Gallia Belgica. Later werd de haan gebruikt als embleem voor alle Gallische landen, waaronder Frankrijk. Dit vermoeden komt van een munt, ontdekt in hun leefgebied, waarop een haan te zien is, "in de aanval van beweging, staand op zijn klauwen, met zijn nek uitgestrekt, met zijn vleugels klapwiekend en kraaiend".[2][3][4][5]
Aan het einde van de 19e eeuw probeerde de Vlaamse Beweging de status van de Franse taal in de overwegend Nederlandstalige regio's van België aan te vechten. Dit leidde tot de opkomst van een alternatieve Waalse Beweging in de overwegend Franstalige gebieden, die bekend werd als Wallonië, hoewel de politieke invloed van de wallinganten minimaal bleef. De beweging streefde naar een gevoel van patriottisme en gedeelde identiteit onder Franstalige Belgen en vierde regionalisme, maar was niet tegen het idee van een unitair België. De opkomst van de beweging werd geaccentueerd door de politieke dominantie van de Katholieke Partij na de jaren 1880, die vooral populair was onder Vlaamse kiezers en werd tegengewerkt door Franstalige liberalen en socialisten.[2][3][6]
De haan won begin de jaren 1900 al (terug) populariteit in Frankrijk en later ook in Wallonië, Zeker nadat de Katholieke Partij in België haar meerderheid bij de algemene verkiezingen van 1912 verder had vergroot, maakte de Waalse Beweging een periode van expansie door. In juli 1912 werd een bijeenkomst van sympathisanten bijeengeroepen in een de Assemblée wallonne, die besloot de mogelijkheid te bestuderen om een vlag, wapen en volkslied aan te nemen om de Waalse identiteit te vieren. Een commissie onder voorzitterschap van Richard Dupierreux werd opgericht om mogelijke ontwerpen te bestuderen. Dit bleek zeer controversieel. Verschillende heraldische of regionale symbolen, zoals het perron, werden overwogen, maar verworpen ten gunste van een Gallische haan. Het rapport werd gepresenteerd tijdens de volgende vergadering van de vergadering, gehouden in Bergen op 16 maart 1913.[2][3][4][7]
Het door Dupierreux voorgestelde ontwerp toonde een "moedige haan" (coq hardi) met zijn kop omhoog gekanteld en zijn poot omhoog. Hanen waren in geen enkel deel van het huidige Wallonië als heraldisch symbool verschenen. Het kleine dorpje Limelette in de provincie Brabant was de enige plaats waar het embleem werd gebruikt. Daarentegen werd de Gallische haan (coq gaulois) in Frankrijk al lange tijd gebruikt als nationaal symbool. Hoewel het al eeuwenlang bekend was, kreeg het tijdens de Derde Franse Republiek (1871-1940) hernieuwde populariteit. Veel wallinganten waren destijds liberalen die inspiratie zochten in de politieke idealen van de Franse Revolutie en daarom instinctief francofiel waren. De "stoute haan" die voor de vlag werd gebruikt, nam een andere houding aan dan de Gallische haan, die meestal werd afgebeeld terwijl hij kraaide met zijn kop omhoog en beide voeten omlaag.[2][3][7]
Een aquarel van de "stoute haan" (of de Waalse haan) werd gemaakt door de Belgische kunstenaar Pierre Paulus en bevindt zich momenteel in de collecties van het Museum van het Waalse Leven. In die tijd werden ook diverse andere ontwerpen gedurende meerdere decennia veelvuldig gebruikt. Hoewel er aanzienlijke onenigheid bestond over de keuze van het embleem en de kleuren, werd de vlag formeel aangenomen door Waalse activisten tijdens een bijeenkomst in het gemeentelijk museum van Elsene, op 20 april 1913. In september 1928, ter gelegenheid van de Fêtes, werd het stadhuis van Namen officieel voor het eerst versierd met de Waalse kleuren.[3][8][9][7]
Hoewel de haan (en de vlag) aanvankelijk populair was onder de wallinganten, raakte deze in onbruik tijdens de Tweede Wereldoorlog. De "stoere haan" die over de Franse vlag was gelegd, werd gebruikt door groepen zoals Wallonie libre en het rattachisme. Omdat het rattachisme zelfs binnen de Waalse Beweging een minderheidsstandpunt was, leidde dit tot verdenking van het ontwerp als te "Frans" onder meer mainstream politieke sympathisanten, met name binnen de PSC. Uiteindelijk werd de Waalse vlag geleidelijk aan gezien als een regionaal symbool, aangezien federalisme in de jaren zestig en zeventig een belangrijke kwestie werd in de Belgische politiek.[2][3][4][6][7]
Aanneming
[bewerken | brontekst bewerken]In 1975 werd het Waals wapen formeel aangenomen als wapen van de recent opgerichte Franse Cultuurgemeenschap (Communauté culturelle française), die werd opgericht door de staatshervorming van 1970. Het wordt sinds 1991 nog steeds gebruikt door de opvolger, de Franse Gemeenschap (Communauté française).[2][3][7][10][11]
Op 15 juli 1998 nam het Waals Parlement hetzelfde ontwerp van het wapen aan als wapenschild van het Waalse Gewest.[3][1]
Burgemeesterssjerp
[bewerken | brontekst bewerken]
In het Waals Gewest is het dragen van de burgemeesterssjerp geregeld bij het Besluit van de Waalse Regering (Arrêté du Gouvernement Wallon) van 15 september 2016, dat het officiële onderscheidingskenmerk van burgemeesters en schepenen vastlegt. De sjerp van de burgemeester (in het Waals Gewest) heeft gouden fransjes en bestaat uit drie horizontale banen: zwart, geel en rood, de Belgische driekleur. Op de sjerp is het Waals wapenschild verplicht te zien om te kunnen aantonen van welk gewest de burgemeester is, gemeentewapens kunnen optioneel ook worden toegevoegd.[12][13]
Schepenen dragen een sjerp met zilveren fransjes en hebben een rood-gele kleur, de kleuren van de Waalse vlag; deze zijn verschillend om de verschillende gewesten aan te tonen. De sjerp van de schepenen hebben net zoals de burgemeesterssjerp het Waalse wapenschild erop met ook (optioneel) het wapen van de gemeente.
Het besluit werd ingevoerd om uniformiteit te brengen in de ambtskledij van lokale mandatarissen binnen het Waals Gewest en om nadrukt te leggen op de Waalse identiteit binnen het Belgische koninkrijk. De regelgeving geldt voor alle lokale mandatarissen in Wallonië en wordt beheerd door de Waalse Regering.[12]
De hervorming van 2016 verving oudere bepalingen waarin de sjerp van schepenen nog de zwart-gele kleuren vertoonde, de kleuren van Brabant, het wapen van Brabant was eveneens het wapen van België. Maar de kleuren zwart-geel waren sterk geassocieerd met Vlaanderen omdat deze de kleuren waren van de Vlaamse vlag en wapenschild en de Vlaamse leeuw. Door de introductie van het Waals wapenschild op de sjerpen en de rood-gele kleurkeuze in plaats van de zwart-gele wilde de Waalse Regering de eigen culturele en institutionele identiteit duidelijker tot uitdrukking brengen.[12]
De regels voor de Waalse burgemeesterssjerp zijn vastgelegd in het Algemeen Reglement van de Gemeentelijke Overheden van 2016, 9 jaar later dan de Vlaamse wetgeving over de burgemeesterssjerp.[14][15]
Belgische wapens met Waalse haan
[bewerken | brontekst bewerken]Belgische provincies
[bewerken | brontekst bewerken]Wapen van Belgische provincies met de Waalse haan
Belgische gemeenten
[bewerken | brontekst bewerken]Wapen van Belgische gemeenten met de Waalse haan
Wapen van Engis
Zie ook
[bewerken | brontekst bewerken]Bronnen
[bewerken | brontekst bewerken]- 1 2 https://connaitrelawallonie.wallonie.be/fr/histoire-et-symboles/symboles/un-embleme-le-coq-hardi
- 1 2 3 4 5 6 https://www.wallonie-en-ligne.net/Encyclopedie/Thematiques/Notices/DrapeauW.htm
- 1 2 3 4 5 6 7 8 https://connaitrelawallonie.wallonie.be/fr/histoire-et-symboles/symboles/un-embleme-le-coq-hardi
- 1 2 3 https://www.rtbf.be/article/l-incroyable-histoire-derriere-le-drapeau-wallon-10639334
- ↑ https://www.crwflags.com/fotw/flags/be-wal.html#des
- 1 2 https://www.knack.be/nieuws/cultuur/boeken/een-politieke-geschiedenis-van-belgie-het-verhaal-van-de-leeuw-en-de-haan/
- 1 2 3 4 5 https://connaitrelawallonie.wallonie.be/fr/histoire-et-symboles/symboles/le-drapeau-wallon
- ↑ https://www.hln.be/binnenland/de-waalse-haan-is-honderd-jaar-oud~aaa446e2/
- ↑ https://www.fetesdewallonie.be/nl/organisations-du-ccw/memoire/lever-des-couleurs/
- ↑ https://www.parlement-wallonie.be/media/doc/pdf/embleme/extr_moniteur_fete_embl.pdf
- ↑ https://www.nieuwsblad.be/binnenland/hoe-wallonie-pas-heel-laat-een-officieel-symbool-koos-het-was-kiezen-tussen-een-haan-een-eekhoorn-of-een-everzwijn/56967351.html
- 1 2 3 https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2016/03/01/wallonie_vervangtzwart-gelesjerpendoorietswaals-johannemontay-1-2587804/
- ↑ https://kw.be/nieuws/economie/bedrijven/nieuw-college-nieuwe-sjerpen-producent-waelkens-verwerkt-tien-kilometer-stof-tegen-2-december/
- ↑ https://www.vlaanderen.be/lokaal-bestuur/mandatarissen/ambtskledij
- ↑ https://www.tijd.be/politiek-economie/belgie/vlaanderen/vlaams-belgisch-compromis-over-burgemeesterssjerp/10166675.html
· 
· 
.svg){kind=small}
· · 