Van Wassenaer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Wassenaer)
Ga naar: navigatie, zoeken

Van Wassenaer is het oudste adellijk geslacht in het graafschap Holland dat nog bloeit en dat voor het eerst vermeld wordt op 3 november 1200. Sinds 1814 behoren de leden ervan tot de Nederlandse adel van het koninkrijk.

Geschiedenis[bewerken]

De bewezen stamreeks begint met Filips van Wassenaer, ridder, die vermeld wordt tussen 1200 en 1223. Zijn kleinzoon Arent van Duvenvoirde noemde zich naar zijn in 1258 verworven kasteel en heerlijkheid Duivenvoorde. Pas zijn nazaat Johan van Duvenvoirde (†1645) nam weer de naam Van Wassenaer aan.

Bij diploma van Johann Wilhelm keurvorst van de Palts van 8 oktober 1711 werd Jacob van Wassenaer (1645-1714) verheven tot graaf des H.R.Rijks. Bij besluit van keizer Frans II van 12 december 1792 werd Willem Lodewijk van Wassenaer (1744-1833) verheven tot des H.R.Rijksgraaf.

Vanaf het Souverein Besluit van 28 augustus 1814 werden verschillende leden van het geslacht benoemd in ridderschappen. De tak Van Wassenaer-Starrenburg verkreeg daarbij de titel van graaf. In 1822 werd voor de laatste telg uit de tak Van Wassenaer-Obdam, namelijk Maria Cornelia van Wassenaer (1799-1850), de titel van gravin gehomologeerd. In 1822 werd voor de overige leden de titel van baron erkend.

Naam[bewerken]

De naam is misschien afgeleid van de halve (wassende) maan in het familiewapen, ontleend aan een Arabische banier die een telg van dit geslacht eens op een kruistocht zou hebben buitgemaakt.

Bezittingen[bewerken]

De landerijen van het geslacht Van Wassenaer omvatten onder meer het dorp Wassenaar, kasteel Twickel en het kasteel Duivenvoorde bij Voorschoten.

Verschillende takken[bewerken]

Tak Duvenvoirde[bewerken]

Wapen Huis en heerlijkheid Duivenvoorde. Breking door kleurwisseling.

Filips van Wassenaer, genaamd van Duvenvoirde (†1248), in 1226 erfelijk beleend met Duivenvoorde, gehuwd met F(lorentia) van Rijswijk Heer Arentsdochter

  • Arend I van Duvenvoirde (†1268), ridder, gehuwd met (Machteld) van Crayenhorst Heer Woutersdochter
    • Floris van Duvenvoirde (†1302), oudste zoon, bewoonde huis Duivenvoorde, was betrokken bij de moord op Wolfert van Borsselen. Hij was gehuwd met 1. een kleindochter van Dirk I van Brederode en 2. met Margriet (of Sophia) van der Woude Heer Jacobsdochter van het Huys te Warmont
      • 1ste: Arent II van Duvenvoirde (1303-ca. 1314), gehuwd met Jolente van Noordwijck
        • Arent III van Duvenvoirde (1343-†1385), ridder (1343), ambachtsheer van Noordwijkerhout (gekocht in 1367), raad van Willem de Verbeider, baljuw van Rijnland en Woerden (1347-1340), raad van Margaretha II van Henegouwen, lid van Hoeks verbond (1350), zat in ballingschap van 1351 tot 1357, gehuwd met Simone Sophie dochter van Jan Bugge, bewoonde het huis Duivevoorde bij Voorschoten
          • Arent IV (1382-1425), oudste zoon, ambachtsheer van Noordwijkerhout, baljuw van Delfland en Schieland (vanaf 1382), kwam in ongenade met andere Hoekse edelen (1393-1394), meesterridder Willem VI van Holland, ter dagvaart (1408-1412, 1416, 1418), gehuwd met Elburg dochter van Ogier van Cralinge en vrouwe van Starrenburg, bewoonde het huis Duivenvoorde bij Voorschoten
          • Dirk (1382-1426), ridder (1408), tweede zoon, was in ballingschap met andere Hoekse edelen van 1393-1396, baljuw Rijnland (1407-1409, balling in 1426, gehuwd 1. Heilwijf van Wijngaarden († 1398) en 2. met Maria van Zevender, bewoonde huis Duivestein in Voorburg; stichter van de zijtak Duivenstein die in de zestiende eeuw uitstierf
          • bastaardzoon: Klaas
      • 1ste: Machteld (†1349), abdis van Rijnsburg
      • 2de: Aleise, abdis van Leuwenhorst (uit 2e huwelijk)
    • Wouter van Duvenvoirde (†1302), werd samen met zijn broer Floris in mei 1301 in Veere doodgeslagen
  • Jan van Duvenvoirde (vermeld 1226-1248)
    • Filips (1291-1307), ridder (1305), oudste zoon, gehuwd met Elisabeth van Vianen
      • Jan I van Polanen (ca. 1285–1342), ridder, gehuwd met Catharina van Brederode. Hij is de stamvader van de tak Polanen
      • bastaardzoon: Willem (Snickerieme) van Duvevoorde (1311-†1353), ridder (1328), gelegitimeerd in 1328, gehuwd met Heilwich van Vianen, geen wettige kinderen, wel 12 bastaardkinderen

De tak Duvenvoirde is op een gegeven moment de hoofdtak van het geslacht Van Wassenaer geworden. Toen is men zich ook weer Van Wassenaer gaan noemen.

Van Polanen wapen (Breking door kleurwisseling)

Tak van Polanen[bewerken]

De tak Polanen voerde het Wassenaer-wapen (drie zilveren wassenaars op een rood veld), gebroken door kleurwisseling. Het Polanen-wapen voert drie zwarte wassenaars op zilver.

Tak Catwijck[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Deze tak ontstond na het huwelijk in 1668 van Jacob van Wassenaer, heer van Voorschoten, van Duivenvoorde en Veur (1649-1707) met Jacoba van Lyere, vrouwe van de beide Katwijken en 't Zandt (1652-1693), dochter van Maria van Reigersberg, vrouwe van de beide Katwijken. Aanvankelijk, gezien het bezit van Duivenvoorde, was dit nog de tak Duivenvoorde totdat die tak uitstierf en het kasteel overging in andere handen. De beide Katwijken (Katwijk aan Zee en Katwijk aan den Rijn) en 't Zandt waren heerlijkheden die in eigendom van deze tak waren. Tot heden voert een lid van het geslacht deze titels, gewoonlijk voert de titelvoerder als naam Van Wassenaer van Catwijck.

Deze (inmiddels oudste) tak leverde bestuurders op gemeentelijk, provinciaal en nationaal vlak.

Enkele telgen[bewerken]

Jacob van Wassenaer, heer van Voorschoten, van Duivenvoorde en Veur (1649-1707), dijkgraaf en baljuw, gezant, gedeputeerde ter Saten-Generaal

  • Willem van Wassenaer (1670-1719), luitenant-kolonel, gouverneur van Willemstad
    • Wilhem van Wassenaer, heer in Schore en Vlake en in Capelle-Biezelinge en Eversdijk, van Echteld (1712-1783), luitenant-admiraal van Holland en Zeeland, hoogheemraad, hoofdingeland; trouwde in 1751 met Johanna Wilda van Wijhe, vrouwe van Echteld (1720-1754)
      • Mr. Willem Frederik Hendrik van Wassenaer, heer van Echteld en Spanbroek en van de beide Katwijken, 't Zandt, Valkenburg en Ameide (1752-1799), gedeputeerde ter Saten-Generaal
        • Otto baron van Wassenaer, heer van de beide Katwijken, 't Zandt en Valkenburg (1795-1858), lid Provinciale Staten en Riddeerschap van Gelderland, commandeur Duitsche Orde; trouwde in 1819 met Jacqueline Cornélie barones van Balveren, vrouwe van Weurt en Hoekelom (1792-1858), hieruit de Tak Hoekelom

Tak Hoekelom[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Deze tak ontstond na het huwelijk van Otto baron van Wassenaer, heer van de beide Katwijken, 't Zandt en Valkenburg (1795-1858) in 1819 met Jacqueline Cornélie barones van Balveren, vrouwe van Weurt en Hoekelom (1792-1858), verbonden aan het adellijk huis Hoekelom. Deze tak leverde provinciale en gemeentelijke bestuurders.

Enkele telgen[bewerken]

Otto baron van Wassenaer, heer van de beide Katwijken, 't Zandt en Valkenburg (1795-1858), lid Provinciale Staten en Ridderschap van Gelderland, commandeur Duitsche Orde; trouwde in 1819 met Jacqueline Cornélie barones van Balveren, vrouwe van Weurt en Hoekelom (1792-1858)

  • Walraven Elias Johan baron van Wassenaer, heer van Hoekelom (1827-1905), lid Provinciale Staten van Gelderland

Tak Nederhemert[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

De tak Nederhemert ontstond na het huwelijk in 1896 van Ernst Willem baron van Wassenaer, heer van Nederhemert (1863-1954) met jkvr. Anne Maurice Adrienne van Kretschmar (1861-1920), vanaf 1910 vrouwe van Nederhemert en lid van de familie Van Kretschmar. De titel verbonden aan de heerlijkheid wordt nog tot nu gevoerd door nakomelingen van dit echtpaar, en het landgoed wordt nog steeds door deze tak beheerd, een tak die een provinciaal bestuurder en (agrarische) ondernemers leverde.

Enkele telgen[bewerken]

Ernst Willem baron van Wassenaer, heer van Nederhemert (1863-1954), lid van provinciale staten van Gelderland

  • Jacob Constant baron van Wassenaer, heer van Nederhemert (1899-1928)
    • Maurits Ernst Leopold baron van Wassenaer, heer van Nederhemert (1929-2009), ondernemer, eigenaar van proefdierenbedrijven, landbouwer heerlijkheid Nederhemert, grondlegger en eigenaar van de Eista Werf

Tak Sint Pancras[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Deze tak dankt haar naam aan de eigendom van de heerlijkheid Sint Pancras sinds 1782. Vele mannelijke leden traden in militaire dienst, of hadden (daarnaast of daarna) soms nog regionale en nationale bestuurlijke functies. De tak stierf in 1948 uit.

Enkele telgen[bewerken]

Jacob Emmery van Wassenaer, heer van Zuid-Waddingsveen (1674-1724), veertigraad, schepen, rekenmeester en burgemeester van Leiden, bewindhebber Oostindische Compagnie

  • Willem Hendrik van Wassenaer (1722-1769), hoogheemraad van Delfland
    • Jacob Nanning Arend baron van Wassenaer, heer van Sint Pancras (1760-1834), lid Vergadering van Notabelen en Tweede Kamer
      • Willem Hendrik Jacob baron van Wassenaer, heer van Sint Pancras (1796-1856), luitenant-kolonel
      • Willem Frederik Pieter Herman baron van Wassenaer van Sint Pancras , heer van Sint Pancras (1809-1882), luitenant-kolonel
        • Jacob Nanning Arend baron van Wassenaer van Sint Pancras, heer van Sint Pancras (1855-1901), kolonel
        • Maria Ariane barones van Wassenaer van Sint Pancras (1860-1948), laatste telg van deze tak

Tak Starrenburg[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

Starrenburg was naast Duivenvoorde een van de oudste bezittingen van het geslacht. Het werd aangebracht door het huwelijk van Arent van Duvenvoirde († voor 24 november 1429) in [1401] met Elburg van Cralingen, vrouwe van Starrenburg. Het bleef tot 1930 in dit geslacht, toen met de laatste telg deze tak uitstierf. Deze tak leverde bestuurders en ambassadeurs op tot op het hoogste niveau. In 1792 leidde dit zelfs tot verheffing tot des Heiligen Roomschen Rijksgraaf, in 1815 tot de grafelijke titel in het nieuwe Koninkrijk der Nederlanden. Deze grafelijke tak hernieuwde zich in 1846 toen twee zonen van een buitenechtelijk kind deze titelerkenning kregen, tot ontsteltenis en verbazing van zowel leden van het geslacht Van Wassenaer als van andere leden van de Nederlandse adel. Door huwelijk in 1851 kwam Oolde in deze tak. Het laatste lid van dit geslacht, Henriette Jacqueline Mathilde Worbert gravin van Wassenaer Starrenburg (1853-1930) trouwde zelfs in de hoogste Duitse adel, door haar huwelijk in 1875 met Lotharius Prinz zu Ysenburg und Büdingen (1851-1888), daarna met een lid van het Belgische hertogelijke geslacht D'Ursel. Naast bestuurders leverde deze tak ook militairen en hofdienaren.

Enkele telgen[bewerken]

Pieter van Wassenaer, heer van Starrenburg, Ruyven en Spanbroek (1616-1669), gouverneur van Willemstad, hoogheemraad van Delfland

  • Willem van Wassenaer, heer van Starrenburg, Ruyven, Maasland en Maassluis (1649-1723), hoogheemraad van Schieland, gezant naar Frankrijk
    • Wilhelm Lodewijk van Wassenaer, heer van Starrenburg, Ruyven, Maasland en Maassluis (1675-1720), hoogheemraad van Delfland, baljuw van ‘s-Gravenhage
      • Pieter van Wassenaer, heer van Starrenburg, Maasland, Maassluis en van Hoogwoud en Aartswoud (1712-1761), baljuw van Brielle
        • Willem Lodewijk graaf van Wassenaer, heer van Starrenburg, Ruyven, Maasland en Maassluis (1744-1833), baljuw van Holland, hoogheemraad en daarna dijkgraaf van Rijnland, gezant naar Rusland en Oostenrijk, lid Eerste Kamer der Staten-Generaal; had een verbintenis met Johanna Margaretha Cannette alias Mareuille alias de Vorbert, waaruit:
          • Lodewijk Jan Worbert graaf van Wassenaer Starrenburg, heer van Starrenburg, Ruyven, Maasland en Maassluis (1778-1836), in 1778 door zijn vader erkend, in 1834 bij Koninklijk Besluit gewettigd, luitenant-kolonel
            • Willem Lodewijk Worbert graaf van Wassenaer Starrenburg, heer van Starrenburg, Ruyven, Maasland en Maassluis (1813-1857), ordonnansofficier van koning Willem II; trouwde in 1851 met Maria Catharina Frederika gravin van Rechteren Limpurg, vrouwe van Oolde (1825-1906)
              • Willem Lodewijk Worbert graaf van Wassenaer Starrenburg, heer van Starrenburg, Ruyven, Maasland en Maassluis (1852-1913)
              • Henriette Jacqueline Mathilde Worbert gravin van Wassenaer Starrenburg, vrouwe van Starrenburg, Ruyven, Maasland en Maassluis (1853-1930); laatste telg van deze tak
              • Auguste Caroline Isabelle Worbert gravin van Wassenaer Starrenburg, vrouwe van Oolde (1854-1919)
            • Mattheus Johannes Worbert graaf van Wassenaer Starrenburg, heer van Hoogwoud en Aartswoud (1814-1853), luitenant, ordonnansofficier van koning Willem II

Tak Obdam[bewerken]

Wapen Van Duvenvoorde / Van Wassenaer Obdam

Jacob van Wassenaer Obdam, heer van Kernheim, Obdam, Hensbroek, Spanbroek, Opmeer, Zuidwijk en van Wassenaar (1610-1665), 17e-eeuwse vlootvoogd

Overige telgen[bewerken]

Literatuur[bewerken]

  • Heren van Stand - 800 jaar familiegeschiedenis Van Wassenaer. Stichting Hollandse Historische Reeks, 2001
  • J.C. Kort en R.C. Hol, Wassenaer, de oudste. Het archief van de familie Van Wassenaer van Duvenvoorde in Hollands archiefperspectief. Inventaris van het archief van de familie Van Wassenaer van Duvenvoorde, 1226-1996. Hilversum, Verloren, 2002.
  • Nederland's Adelsboek 97 (2012), p. 131-188.

Externe link[bewerken]


D'Ablaing van Giessenburg · Van Aerssen Beijeren · Alberda † · Van Alderwerelt † · Van Asbeck · D'Aulnis de Bourouill · Van Aylva · Van Balveren · Barbaix de Bonnines † · Baud · De Beijer † · Bentinck · De Bieberstein Rogalla Zawadsky · De Billehé de Valensart † · Van Boecop † · Van Boetzelaer · Van de Bogaerde · Du Bois † · Von dem Bongart · Van der Borch · Van Borssele · De Bounam de Ryckholt † · Van Brakell · Brantsen · Van Breinen I † · Van Breugel · Van Broeckhuysen † · Du Bus · Calkoen · Van der Capellen · De Casembroot † · Chassé † · Clifford † · Van Coeverden · Collot d'Escury · De Constant Rebecque · Coppin † · De Crassier · Creutz · Daelman · Dedel · Van Dedem · Van Delen † · Von Derfelden · Dibbets · Diert · Van Doorn I · Van Dopff † · Van Dorth tot Medler · Van der Duyn † · Van Eck · Van Erp · Fagel † · Van der Feltz · Forstner van Dambenoy † · Van Fridagh · Gansneb genaamd Tengnagel † · Van Geen · De Geer · Gericke · Von Geusau · Gevers · De Girard de Mielet van Coehoorn † · Van der Goes † · Van Goltstein † · De Graillet † · Groeninx van Zoelen · De Gijselaar † · Hacfort † · Van Haeften I † · Van Haersolte · Van Hall † · Van Hangest d'Yvoy · Van Hardenbroek · Van Haren † · Van Harinxma thoe Slooten · Van Heeckeren I · Van Heeckeren II (d'Anthès) · Van Heemstra · Van Heerdt · Van Heilmann van Stoutenburg † · Van der Heim † · Van Hemert tot Dingshof · Van Herzeele † · De Heusch · Van der Heyden · Van Hövell · Van Hogendorp · Hogguer † · Van Hugenpoth † · Huyssen van Kattendijke · Van Imhoff · Von Innhausen und Kniphausen † · D'Isendoorn à Blois † · Van Isselmuden · Van Ittersum · Van Keppel † · De Keverberg † · Kierck † · Van Knobelsdorff · De Kock · Krayenhoff · Van Laer † · De Lamberts de Cortenbach † · Lampsins † · Van Lamsweerde · Van Lawick · Lewe · De Liedel † · De Loë · Van Lynden · De Macar · Mackay · Von Maltzahn † · Van Massow † · De Meer d'Osen † · Melvill van Carnbee · De Mey † · Michiels · Mollerus · Mulert · Van Nagell · Nahuys · De Negri † · Nepveu † · Van Neukirchen genaamd Nyvenheim † · De Normal d'Audenhove † · Van Oldeneel tot Oldenzeel · D'Olne † · Van Omphal † · Van Pabst † · Van Pallandt · Van Panhuys · De Pélichy † · De Perponcher Sedlnitsky † · Van Plettenberg † · De Plevits · Du Pont † · De Posson † · Prissé · Von Quadt † · Quarles · Von Rade † · Van Raders · De Raet † · Van Randwijck · Van Reede · Rengers · Van Rhemen † · Von Riedesel d'Eisenbach † · Röell · Roest van Alkemade · De Rosen † · De Roye van Wichen / De Roy van Zuijdewijn † · Van Rijckevorsel · Von Saint-Remy † · De Salis † · Sandberg · Schimmelpenninck van der Oye · Thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg · De Senarclens de Grancy † · Sirtema van Grovestins · Six · Slicher † · Van Slingelandt · Sloet · De Smeth · Snouckaert van Schauburg · Van Spaen † · Speyart van Woerden · Steengracht · Straalman † · Stratenus · Van Styrum · Sweerts de Landas · Van Sytzama Taets van Amerongen · Van Tengnagell † · Testa · De Thier † · Van Till · Tindal † · Des Tombes † · Torck † · Du Tour † · Travers † · De Trevey de Charmail † · Van Tuyll van Serooskerken · Van Utenhove · Van Verschuer · Verstolk · Van Voerst † · Van Voorst tot Voorst · De Vos van Steenwijk · Van Vredenburch † · De Warzée d'Hermalle † · Van Wassenaer · De Watteville · De Weichs de Wenne · Van Westerholt † · Van Westreenen van Tielandt † · Van Wevelinchoven de Sittert † · Van Wickevoort Crommelin † · Von Wydenbruck · De Wijkerslooth · De Wymar † · Van Wijnbergen · Wittert · Van Zuylen van Nievelt † · Van Zuylen van Nijevelt
Geslachten die tot de adel van het Koninkrijk der Nederlanden behoren of hebben behoord. Lijst volgens opgave van de Hoge Raad van Adel. †: Geslacht uitgestorven of titel vervallen.