Werelderfgoed in Turkije

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Het Werelderfgoed in Turkije bestaat uit 19 erfgoedlocaties.

Het UNESCO werelderfgoed is samengesteld uit sites die van belang zijn voor het culturele of natuurlijke erfgoed van een land, zoals beschreven in de UNESCO World Heritage Convention, opgericht in 1972.[1] Turkije aanvaardde het verdrag op 16 maart 1983, waardoor haar historische sites in aanmerking kwamen voor opname op de lijst. In 2021 werd de negentiende inschrijving op de werelderfgoedlijst van monumenten in Turkije toegevoegd, de lijst bevatte dat jaar al zeventien culturele sites en twee gemengde sites.[2]

De eerste drie locaties in Turkije, de Grote Moskee en het ziekenhuis van Divriği, de historische gebieden van Istanbul en Göreme National Park en de rotssites van Cappadocië werden toegevoegd aan de lijst tijdens de 9e zitting van het Werelderfgoedcomité in 1985.[3] De nieuwste Turkse inscripties op de werelderfgoedlijst zijn Aphrodisias in 2017,[4], Göbekli Tepe in 2018 en de Tell van Arslantepe in 2021.

Werelderfgoederen[bewerken | brontekst bewerken]

Actuele Werelderfgoederen[bewerken | brontekst bewerken]

Onderstaande tabel bevat de volgende informatie per erfgoed:

Naam: zoals ingeschreven door het Werelderfgoedcomité[5]
Locatie: Provencie waar het erfgoed zich bevindt
UNESCO-data: type erfgoed en inschrijvingscriteria (i t/m vi zijn cultureel erfgoed, en vii t/m x zijn natuurerfgoed)
Opp.: oppervlakte in hectare
Jaar: Inschrijvingjaar in de werelderfgoedlijst
Beschrijving: beknopte beschrijving van het erfgoed en de redenen voor classificatie als bedreigd werelderfgoed, indien van toepassing
Naam Afbeelding Locatie UNESCO-data Oppervl.
(ha)
Jaar Beschrijving
Aphrodisias TurAydın

37° 43′ NB, 28° 43′ OL
Cultureel:TurAph

(ii)(iii)(iv)(vi)
152 2017 De site bestaat uit Aphrodisias en de nabijgelegen oude marmergroeven in de buurt, die rijkdom naar de oude Griekse stad hadden gebracht.[4]
Archeologische site van Ani TurKars Cultureel:TurArcAni

(ii)(iii)(iv)
251 2016 Gelegen nabij de Turks-Armeense grens bereikte de middeleeuwse stad Ani haar gouden eeuw in de 10e en 11e eeuw als de hoofdstad van Bagratuni Armenië, voordat het vanaf de 14e eeuw in verval raakte na een Mongoolse invasie en een grote aardbeving.[6]
Archeologische site van Troje TurÇanakkale

39° 57′ NB, 26° 14′ OL
Cultureel:TurArcTro

(ii)(iii)(vi)
158 1998 Daterend meer dan vier millennia geleden en dienend als een belangrijke invloed op Homerus' Ilias en Vergilius' Aeneis, werd Troje herontdekt door Heinrich Schliemann in de late 19e eeuw, en is sindsdien een van de meest bekende archeologische vindplaatsen ter wereld.[7]
Bursa en Cumalıkızık: de geboorte van het Ottomaanse rijk TurBursa

40° 11′ NB, 29° 4′ OL
Cultureel:TurBur

(i)(ii)(iv)(vi)
27 2014 Bursa, de eerste hoofdstad van het Ottomaanse Rijk in de 14e eeuw, werd met zijn innovatieve stadsplanning een belangrijke referentiebron voor toekomstige Ottomaanse steden. Het nabijgelegen dorp Cumalıkızık, een voorbeeld van het waqf-systeem, bood ondersteuning voor de ontwikkeling van de hoofdstad.[8]
Safranbolu TurKarabük

41° 16′ NB, 32° 41′ OL
Cultureel:TurCit

(ii)(iv)(v)
193 1994 Safranbolu, een kruispunt voor de karavaanhandel, bloeide vanaf de 13e eeuw. De architectuur had een grote invloed op de stedelijke ontwikkeling in het Ottomaanse rijk.[9]
Fort van Diyarbakır en de tuinen van Hevsel TurDiyarbakır

37° 54′ NB, 40° 14′ OL
Cultureel:TurDiy

(iv)
521 2015 Diyarbakır is een stad van grote betekenis geweest vanaf de Hellenistische periode tot aan het heden. De site bevat de 5.800 km lange stadsmuren van Diyarbakır, evenals de Hevsel-tuinen, die de stad voorzien van voedsel en water.[10]
Efeze Turİzmir

37° 56′ NB, 27° 22′ OL
Cultureel:TurEph

(iii)(iv)(vi)
663 2015 De oude Griekse stad Efeze was beroemd om een van de zeven wereldwonderen van de antieke wereld, de Tempel van Artemis, die nu in puin ligt. Nadat de stad in de 2e eeuw v.Chr. onder Romeinse controle kwam, bloeide de stad en liet het monumentale structuren achter zoals de Bibliotheek van Celsus. Het Huis van de maagd Maria en de Sint-Jansbasiliek werden vanaf de 5e eeuw belangrijke christelijke bedevaartsoorden.[11]
Göbekli Tepe TurŞanlıurfa

37° 13′ NB, 38° 55′ OL
Cultureel:TurGob

(i)(ii)(iv)
126 2018 Daterend uit de Prekeramisch Neolithisch tijdperk tussen het 10e en 9e millennium v.Chr., werd de site waarschijnlijk gebruikt door jager-verzamelaars voor rituele doeleinden.[12]
Nationaal park Göreme en de rotsen van Cappadocië TurNevşehir

38° 40′ NB, 34° 51′ OL
Gemengd:TurGor

(i)(iii)(v)(vii)
9884 1985 Het Göreme-vallei is beroemd om haar opvallende aardpijler rotsformaties. De regio Cappadocië heeft ook in de rots gehouwen woningen, dorpen, kerken, ondergrondse steden en geweldige voorbeelden van post-Iconoclastisch Byzantijnse kunst.[13]
Grote Moskee en Hospitaal van Divriği TurSivas

39° 22′ NB, 38° 7′ OL
Cultureel:TurGre

(i)(iv)
2016 1985 Het moskee-ziekenhuiscomplex in Divriği, opgericht in het begin van de 13e eeuw, is een uniek voorbeeld van islamitische architectuur en combineert verschillende en soms contrasterende ontwerpen.[14]
Hattusa: de Hettitische hoofdstad TurÇorum

40° 1′ NB, 34° 37′ OL
Cultureel:TurHat

(i)(ii)(iii)(iv)
26ĉ8 1986 De formele hoofdstad van het Hettitische rijk, met haar goed bewaarde stadspoorten, tempels, paleizen en het nabijgelegen rotsreservaat van Yazılıkaya. Het is een van de laatste overblijfselen van de eens dominante macht in Anatolië en noord-Syrië.[15]
Hiërapolis-Pamukkale TurDenizli

37° 55′ NB, 29° 7′ OL
Gemengd:TurHie

(iii)(iv)(vii)
1077 1988 De natuurlijke site van Pamukkale is beroemd om zijn visueel opvallende landschap, bestaande uit versteende watervallen, stalactieten en terrassen. De nabijgelegen stad Hierapolis, gesticht aan het einde van de 2e eeuw v.Chr., herbergt verschillende Grieks-Romeinse structuren, waaronder tempels, baden, een necropolis, evenals voorbeelden van Vroeg-christelijke architectuur.[16]
Historische gebieden van Istanboel TurIstanbul

41° 1′ NB, 28° 59′ OL
Cultureel:TurHis

(iii)(iv)(vii)
678 1985 Istanbul is de keizerlijke hoofdstad van het Byzantijnse rijk en het Ottomaanse rijk en is al meer dan twee millennia een belangrijk politiek, religieus en cultureel centrum. De skyline, met meesterwerken zoals de Hippodroom, Hagia Sophia, de Süleymaniye-moskee en de Topkapıpaleis, getuigt van de grote architecten door de eeuwen heen.[17]
Nemrut Dağ TurAdıyaman

38° 2′ NB, 38° 46′ OL
Cultureel:TurNem

(i)(iii)(iv)
11 1987 Nemrut Dağ is de locatie waar koning Antiochus I (69–34 v.Chr.) van het Koninkrijk Commagene zijn eigen tempelgraf bouwde, omringd door kolossale beelden en stelae, in een van de meest ambitieuze architecturale ondernemingen uit de Hellenistische periode.[18]
Neolithische site van Çatalhöyük TurKonya

37° 40′ NB, 32° 50′ OL
Cultureel:TurNeo

(iii)(iv)
37 2012 In gebruik genomen tussen ongeveer 7400 v.Chr. en 5200 v.Chr., is de site van Çatalhöyük een van de weinige voorbeelden van een goed bewaarde neolithische nederzetting, met haar egalitaire stedelijke lay-out, woningen met daktoegang, muurschilderingen en reliëfs die een proto-stedelijke manier van leven tonen.[19]
Pergamon en zijn veelgelaagde cultuurlandschap Turİzmir

39° 8′ NB, 27° 11′ OL
Cultureel:TurPer

(i)(ii)(iii)(iv)(vi)
333 2014 Opgericht in de 3e eeuw v.Chr. als de hoofdstad van de Hellenistische Attalid-dynastie, was Pergamon een van de belangrijkste steden van de antieke wereld. Na het legaat aan de Romeinen in 133 voor Christus, ondervond de stad verdere ontwikkeling en werd het bekend als een belangrijk therapeutisch centrum.[20]
Selimiyemoskee en zijn sociaal comple TurEdirne

41° 41′ NB, 26° 34′ OL
Cultureel:TurSel

(i)(iv)
3 2011 Het Selimiye-moskeecomplex in Edirne, gebouwd in de 16e eeuw, wordt door de architect Mimar Sinan beschouwd als zijn meesterwerk en vertegenwoordigt het de hoogste prestatie van Ottomaanse architectuur.[21]
Xanthos-Letoon TurAntalya en Muğla

36° 20′ NB, 29° 19′ OL
Cultureel:TurXan

(ii)(iii)
126 1988 De site bestaat uit twee aangrenzende nederzettingen. Xanthos, het centrum van de beschaving Lycië, heeft aanzienlijke architecturale invloeden uitgeoefend op andere steden in de regio, waarbij het Nereid Monument rechtstreeks de Mausoleum van Halicarnassus inspireerde in Karië. Letoon, een belangrijk religieus centrum in Lycië, herbergt de Letoon drietalig, die de sleutel vormde voor het ontcijferen van het lang uitgestorven Lycische taal.[22]
Tell van Arslantepe TurMalatya

38° 23′ NB, 38° 22′ OL
Cultureel:TurArs

(iii)
1622 2021 De Tell van Arslantepe is een kunstmatige heuvel en archeologische vindplaats in de vlakte en aan de buitenwijken van Malatya, 12 km ten zuidwesten van de rivier de Eufraat. De plaats werd naast Arslantepe ook in de recentere geschiedenis aangeduid als Melid. Archeologisch bewijsmateriaal uit de site getuigt van bewoning vanaf ten minste het 6e millennium v. Chr. tot de late Romeinse periode.

Voorlopige nominatielijst[bewerken | brontekst bewerken]

Behalve erfgoed dat is ingeschreven op de werelderfgoedlijst, kunnen lidstaten een voorlopige lijst opstellen met erfgoed waarvan nominatie wordt overwogen. De nominaties voor de werelderfgoedlijst worden alleen in aanmerking genomen als deze eerst zijn vermeld in deze voorlopige lijst.[23]

Naam Inzending datum Type Provincie Afbeelding
Antieke stad Aizanoi 13 april 2012 II,IV Kütahya
Akdamar-eiland 13 april 2015 I,II,III,IV,VI Van
Alahan-klooster 25 februari 2000 I,III,IV Mersin
Alanya 25 februari 2000 III,IV Antalya
Anatolische Seljuks madrassa 15 april 2014 II, IV (Heel Turkije)
Oude Stad van Anazarbus 15 april 2014 III,IV,VI Adana
Lycië 6 februari 2009 III,IV Antalya en Muğla
Oude Stad van Kaunos 15 april 2014 I,II,III,IV Muğla
Oude Stad van Kibyra 13 april 2016 III,IV Burdur
Oude Stad van Corycus 15 april 2014 II,III,IV Mersin
Oude Stad van Stratonicea 13 april 2015 II, IV Muğla
Archeologische site van Assos 15 april 2017 III, IV, VI Çanakkale
Archeologische site van Kültepe-Kaneş 14 april 2014 II,III Kayeri
Archeologische site van Laodicea 15 april 2013 II,III,IV Denizli
Archeologische site van Perge 6 februari 2009 II Antalya
Archeologische site van Sagalassos 6 februari 2009 II, III Burdur
Archeologische site van Zeugma 13 april 2012 II, III, IV Gaziantep
Basiliek Therma 2 mei 2018 IV Yozgat
Industrieel landschap van Ayvalık 15 april 2017 II,III,IV Balıkesir
Çanakkale- en Geliboluveldtochten uit het Eerste Wereldoorlog 15 april 2014 VI Çanakkale
Eflatun Pınar 15 april 2014 III,IV,VI Konya
Eshab-ı Kehf Kulliye 13 april 2015 III,IV Kahramanmaraş
Eşrefoğlu-moskee 15 april 2011 II,IV Konya
Foça-kasteel 15 april 2013 III,IV İzmir
Gordium 13 april 2012 II,IV,V Ankara
Termessos 25 februari 2000 Mixed Antalya
Hacı Bayram-moskee en haar omgeving 13 april 2016 IV, VI Ankara
Haji Bektash Veli complex in Hacıbektaş 13 april 2012 III, IV Nevşehir
Harran en Sanliurfa 25 februari 2000 I,II,III,IV Şanlıurfa
Grot van Sint-Petrus 15 april 2011 III,IV Hatay
Historische stad van Harput 2 mei 2018 III, IV, VI Elazığ
Historische stad van Mudurnu 13 april 2015 II, IV Bolu
Historische stad van Birgi 13 april 2012 II, IV İzmir
Niğde 13 april 2012 II Niğde
Paleis van İshak Paşa 25 februari 2000 I,III,IV Ağrı
İsmail Fakirullah tombe 13 april 2015 IV,VI Siirt
İznik 15 april 2014 II,III,V Bursa
Zoutmeer 15 april 2013 VII,VIII,X Ankara
Karain-grot 1 februari 1994 III-IV Antalya
Kekova 25 februari 2000 Mixed Antalya
Kızılırmak Delta 13 april 2016 X Samsun
Konya: de hoofdstad van de Seljuk-beschaving 25 februari 2000 I, II, IV Konya

Mahmut Bey-moskee 15 april 2014 II, IV Kastamonu
Mamure-kasteel 13 april 2012 IV,V Mersin
Mardin 25 februari 2000 II, III, IV Mardin
Niksar: de hoofdstad van de Danishmend-dynastie 2 mei 2018 III, IV, VI Tokat
Nuruosmaniye-moskee 13 april 2016 II, III, IV Istanbul
Mausoleum en heilige gebied van Hekatomnos 13 april 2012 I,III,IV Muğla
Middeleeuwse stad Beçin 13 april 2012 II Muğla
De berg Harşena en de rotsgraven van de Pontische koningen 13 april 2015 III,IV,VII Amasya
Bergachtig Frygië 13 april 2015 II,III,IV (West-Turkije)
Odunpazarı 13 april 2012 III,IV Eskişehir
Seljuk Karavanserai op de route van Denizli naar Dogubeyazit 25 februari 2000 II, III, IV (Heel Turkije)
Sivrihisar-moskee 13 april 2016 III, IV Eskişehir
St. Nicholaaskerk 25 februari 2000 III,IV Antalya
Pauluskerk 25 februari 2000 II,III,IV Mersin
Sultan Bayezid II Complex: een centrum voor medische behandeling 13 april 2016 II, IV, VI Edirne
Sümelaklooster 25 februari 2000 I,III, Trabzon
Oude Stad van Sardis 15 april 2013 I,II,III Manisa
Graf van Ahi Evren 15 april 2014 III,VI Kırşehir
Petrusburcht 13 april 2016 II, III, IV Muğla
Malabadi-brug 13 april 2016 II, IV, VI Diyarbakır
Uzunköprü-brug 13 april 2015 III;IV Edirne
Theater en aquaducten van de Oude Stad van Aspendos 13 april 2015 I,II,IV Antalya
De grafstenen van Ahlat de Urartiaanse en Ottomaanse citadel 25 februari 2000 I,III Bitlis
Handelsposten en vestingwerken op Genuese handelsroutes 15 april 2013 II,IV (7 forten nabij de Turkse kust)
Tushpa 13 april 2016 II, III, IV, VI Van
Yesemek steengroeven en beeldhouwkunst 13 april 2012 II,III Gaziantep
Vespasianus Titus-tunnel 15 april 2014 I,IV Hatay
Yıldız-paleis 13 april 2015 II,III,IV İstanbul
Yivliminare-moskee 13 april 2016 II, IV Antalya
Zeynel Abidin-moskee en Kerk van Sint-Jacob van Nisibis 15 april 2014 III,IV Mardin