West-Vlaanderen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Voor de zelfstandige provincie West-Vlaanderen in de achttiende eeuw, zie: West-Vlaanderen (1713).
West-Vlaanderen
Provincie van België Vlag van België
Vlag van de provincie West-Vlaanderen Wapen van West-Vlaanderen.svg
(Details) (Details)
Locatie van de provincie West-Vlaanderen
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Hoofdstad Brugge
Oppervlakte 3.144 km²
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
1.175.508 (01/01/2014)
49,42%
50,58%
373,89 inw./km²
Buitenlanders 2,48% (01/01/2013)
Politiek
Gouverneur Carl Decaluwe
Economie
Gemiddeld inkomen 16.527 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,53% (jan. 2009)
Overige informatie
NIS-code 30000
ISO 3166 BE-VWV
Website www.west-vlaanderen.be
Portaal  Portaalicoon   België
Noordwestelijk zicht op Brugge vanuit het Belfort.
Twee Groetende AVL-Mannen van Joep van Lieshout te Knokke
Zicht op het Europacentrum te Oostende
Ieper na de Eerste Wereldoorlog in 1919
Trapgevels in de Dweersstraat te Brugge

West-Vlaanderen is een van de tien provincies van België en tegelijk een van de vijf provincies van het Vlaams Gewest. Het is de meest westelijk gelegen provincie van Vlaanderen en België en is de enige Belgische provincie die aan de Noordzee ligt. De provincie heeft een oppervlakte van 3.144 km² en telt ca. 1.176.508 inwoners (1 januari 2014). De hoofdstad van West-Vlaanderen is Brugge. Andere grote steden zijn Kortrijk, Oostende en Roeselare.

Toponymie[bewerken]

Het toponiem West-Vlaanderen bestaat uit twee delen, namelijk west en Vlaanderen.

Een pagus is een gouw. Het was een soort (klein) graafschap, iets kleiner dan een arrondissement, maar groter dan een kanton. De Latijnse toenaam Flandrensis verwijst naar het kenmerkende schorre en slib van de streek. Pagus Flandrensis was een kustgebied met grote getijdengeulen en groene schorren waarin schapenboeren leefden, al dan niet op terpen.[1] Het gebied strekte zich uit rond Brugge tussen IJzer en Zwin en ontwikkelde zich in de volgende eeuwen tot het belangrijke Graafschap Vlaanderen.

Geschiedenis[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook Geschiedenis van Vlaanderen en West-Vlaanderen (1713) voor de hoofdartikels over dit lemma

Onder de Franse bezetting werd het graafschap Vlaanderen opgeheven en werden uit het gebied twee Franse departementen gevormd. Het westelijke deel van Vlaanderen werd het Leiedepartement (département de la Lys). Na de geallieerde bevrijding van 1815 werd dit departement de Nederlandse provincie West-Vlaanderen en vervolgens in 1830 na de Belgische afscheiding de Belgische provincie met deze naam. Na de vastlegging van de taalgrens in 1962 verloor de provincie de huidige Henegouwse gemeenten Komen en Moeskroen.

Geografie[bewerken]

West-Vlaanderen is de enige Belgische provincie die aan de kust gelegen is. Het westelijke en noordelijke deel van de provincie bestaan hoofdzakelijk uit de vlakke Polders, in het westen doorsneden door de rivier de IJzer, die in Nieuwpoort in de Noordzee uitmondt. Het binnenland is minder vlak, en in het zuiden bevindt zich het West-Vlaams Heuvelland, met als hoogste top de Kemmelberg (156 m). Het zuidoosten van de provincie wordt doorsneden door de rivier de Leie, die verder naar Oost-Vlaanderen stroomt. In het uiterste zuidoosten wordt de provinciegrens door de Schelde gevormd.

West-Vlaanderen is de enige Vlaamse provincie die aan twee buurlanden grenst, zowel aan Frankrijk als aan Nederland.

Qua oppervlakte is de provincie de grootste in het Vlaams Gewest en de op vier na grootste in België.

Stedelijke gebieden beslaan 22,8% van de kadastrale oppervlakte, land- en tuinbouwgebied zo'n 68%. Dit laatste zorgt dan ook voor een relatief open en landelijk karakter, voornamelijk in de Westhoek. De provincie wordt niet gedomineerd door één grote stad, maar kent een stedenpatroon dat relatief evenwichtig over de vier regionale steden Brugge, Kortrijk, Oostende en Roeselare is verspreid, met de kleinere steden, zoals Ieper, Waregem en Veurne, ertussenin. Vooral Brugge in het noorden en Kortrijk in het zuiden gelden als belangrijkste aantrekkingspolen. Het zuiden van de provincie staat echter ook onder toenemende invloed van de metropool Rijsel, maar de staatsgrens en het taalverschil remmen deze vooralsnog wat af.

Administratieve indeling[bewerken]

Arrondissementen[bewerken]

Administratieve arrondissementen[bewerken]
Gerechtelijke arrondissementen[bewerken]

Tot 31 maart 2014 telde West-Vlaanderen 4 gerechtelijke arrondissementen. Op 1 april 2014 werden de gerechtelijke arrondissementen herschikt en is West-Vlaanderen één gerechtelijk arrondissement.

Kantons[bewerken]

(*) Deze kantons zijn zetel van een gerechtelijk kanton.

Gemeenten[bewerken]

Gemeenten met een stadstitel hebben "(stad)" achter de naam

1. Alveringem
2. Anzegem
3. Ardooie
4. Avelgem
5. Beernem
6. Blankenberge (stad)
7. Bredene
8. Brugge (stad)
9. Damme (stad)
10. De Haan
11. De Panne
12. Deerlijk
13. Dentergem
14. Diksmuide (stad)
15. Gistel (stad)
16. Harelbeke (stad)
17. Heuvelland
18. Hooglede
19. Houthulst
20. Ichtegem
21. Ieper (stad)
22. Ingelmunster
23. Izegem (stad)
24. Jabbeke
25. Knokke-Heist
26. Koekelare
27. Koksijde
28. Kortemark
29. Kortrijk (stad)
30. Kuurne
31. Langemark-Poelkapelle
32. Ledegem

33. Lendelede
34. Lichtervelde
35. Lo-Reninge (stad)
36. Menen (stad)
37. Mesen (stad)
38. Meulebeke
39. Middelkerke
40. Moorslede
41. Nieuwpoort (stad)
42. Oostende (stad)
43. Oostkamp
44. Oostrozebeke
45. Oudenburg (stad)
46. Pittem
47. Poperinge (stad)
48. Roeselare (stad)
49. Ruiselede
50. Spiere-Helkijn
51. Staden
52. Tielt (stad)
53. Torhout (stad)
54. Veurne (stad)
55. Vleteren
56. Waregem (stad)
57. Wervik (stad)
58. Wevelgem
59. Wielsbeke
60. Wingene
61. Zedelgem
62. Zonnebeke
63. Zuienkerke
64. Zwevegem

West-VlaanderenGemeenten.png

Aangrenzende provincies[bewerken]

   Aangrenzende provincies   
 Noordzee      Zeeland 
   Brosen windrose nl.svg  Oost-Vlaanderen 
    Frans-Vlaanderen   Henegouwen 

Demografie[bewerken]

Evolutie van het inwonertal[bewerken]

De bevolking van de provincie is sedert de onafhankelijkheid van België bijna verdubbeld, en blijft daarmee duidelijk onder het nationale gemiddelde. Deze stijging is vrij regelmatig verlopen met als uitzonderingen de periode 1846-1866 met een nulgroei ten gevolge van de hongersnood te wijten aan de Internationale Aardappelcrisis en het decennium van de Eerste Wereldoorlog, toen de bevolking op korte termijn met ongeveer 70.000 was teruggelopen om in het volgende decennium al terug het vooroorlogse peil te overtreffen. Vanaf 1960 is de groei minder sterk, zoals ook in de rest van het land het geval is. De kleine terugval tussen 1960 en 1970 is het gevolg van het verlies van de gemeenten Moeskroen en Komen-Waasten aan de provincie Henegouwen naar aanleiding van het vastleggen van de taalgrens in 1963.

Inwoneraantal x 1000

  • Bron:NIS - Opm:1806 t/m 1970=volkstellingen; vanaf 1980= inwoneraantal op 1 januari

Bevolkingsdichtheid[bewerken]

De gemiddelde bevolkingsdichtheid voor de provincie bedraagt 375 inwoners per km², wat ongeveer gelijk is aan het nationaal gemiddelde (367 inw./km²), maar beduidend minder dan het gemiddelde voor Vlaanderen (477 inw./km². Enkele gemeenten uit de Westhoek behoren met minder dan 100 inw./km² tot de dunstbevolktste van het land. Lo-Reninge met 52 inw./km² is de Vlaamse gemeente met de laagste bevolkingsdichtheid.

De hoogste concentraties zijn te vinden in het economisch sterke zuidoosten van de provincie (regio Kortrijk-Roeselare) en bij de centrumsteden Brugge en Oostende.

Provincie West-Vlaanderen: bevolkingsdichtheid per gemeente - 2015

Cultuur[bewerken]

Taal[bewerken]

De officiële taal is het Nederlands. Tegen de taalgrens liggen echter de faciliteitengemeenten Spiere-Helkijn en Mesen, waar Franstaligen ook in hun eigen taal geholpen kunnen worden.

Dialect[bewerken]

In de provincie wordt het typisch West-Vlaams dialect algemeen als omgangstaal gebruikt. Het West-Vlaams is de meest gebruikte streektaal van België.[2]

Media[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van West-Vlaamse lokale omroepen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

De Rooms-katholieke parochies in de provincie vallen onder het bisdom Brugge. De patroonheilige van de provincie is Sint-Donaas.

Mobiliteit[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Het openbaar vervoer in de provincie West-Vlaanderen is vooral naar en vanuit de steden Brugge en Kortrijk georganiseerd. Zowel het busvervoer in de provincie en de steden als de kusttram worden geëxploiteerd door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn. Het spoorwegvervoer wordt daarentegen op federaal niveau door de Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen georganiseerd.

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen Brugge, Diksmuide, Oostende,
Roeselare, Tielt, Kortrijk, Ieper en Veurne
64 -
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur Districtscollege
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad Districtsraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring West-Vlaanderen Brugge
Kortrijk-Ieper
Oostende-Veurne-Diksmuide
Roeselare-Tielt
7 26 64 -
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-

Gouverneurs[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Lijst van gouverneurs van West-Vlaanderen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Deputatie[bewerken]

Het dagelijks bestuur is in handen van de deputatie. Die telt 6 leden en wordt voorgezeten door de provinciegouverneur, sinds 2012 Carl Decaluwe. De provincie werd bestuurd door een coalitie van CD&V / N-VA en sp.a voor de periode 2007-2012. Voor 2013-2018 is dit een coalitie tussen CD&V, sp.a en Open Vld.

Provincieraad[bewerken]

De provincieraad van West-Vlaanderen telt 84 zetels tot eind 2012. Vanaf 2013 telt hij er nog maar 72.

Provinciedistricten[bewerken]

Door het provinciedecreet van 2011[3] werd vanaf de provincieraadsverkiezingen 2012 de provincie opgedeeld in 4 kiesarrondissementen en 7 provinciedistricten:

Kiesarrondissementen Provinciedistrict Zetels
Brugge Brugge 17
Kortrijk-Ieper Ieper 7
Kortrijk 17
Oostende-Veurne-Diksmuide Oostende 9
Veurne-Diksmuide 7
Roeselare-Tielt Roeselare 9
Tielt 6
TOTAAL 72

Zetelverdeling 2013-2018[bewerken]

Voorzitter provincieraad[bewerken]

Verkiezingsuitslagen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Kieskring West-Vlaanderen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Provincieraadsverkiezingen sinds 1961[bewerken]

Partij of kartel 1961[4] 1965 1968 1971 1974 1977 1978 1981 1985 1987 1991 1994 2000 2006[5] 2012
% Stemmen   |   Zetels % 80 % 80 % 80 % 80 % 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % 90 % 84 % 84 % 89 % 73
CVP1 / CD&V2 / CD&V-N-VA3 56,211 49 49,801 43 43,151 38 42,891 38 43,871 44 46,271 45 46,321 46 35,931 36 37,451 38 34,551 36 32,781 35 36,871 40 33,631 33 37,643 36 27,602 21
Socialist1 / BSP2 / SP3 / sp.a-Spirit4 29,341 26 23,322 20 25,822 22 23,712 19 21,902 19 23,402 23 21,632 21 20,373 24 24,323 25 25,703 24 21,093 21 19,373 20 18,843 18 20,044 18 15,80 12
Liberale1 / PVV2 / VLD3 / VLD-Vivant / Open VLD5 9,951 5 13,402 9 13,152 8 13,222 8 14,822 12 12,872 9 15,952 14 20,852 17 16,192 14 17,412 17 18,912 19 17,893 15 20,563 20 16,764 14 13,405 10
AMADA1 / PVDA2 / PVDA+3 - - - - - 0,331 0 - - 0,502 0 0,542 0 0,322 0 0,502 0 0,302 0 0,523 0 1,303 0
Vlaams Blok - - - - - - 0,70 0 - 1,17 0 1,35 0 6,63 3 6,95 3 10,69 5 21,00 19 9,30 6
Agalev1 / Groen!2 / Groen3 - - - - - - - 2,231 5 0,673 0 7,651 5 9,571 5 7,841 4 7,891 4 6,762 2 7,503 4
N-VA - - - - - - - - - - - - - - 25,30 20
Piratenpartij - - - - - - - - - - - - - - 1,10 0
Volksunie1 / VU2 / VU&ID3 3,841 0 12,212 8 17,392 12 19,282 15 18,232 15 16,252 13 13,092 9 16,782 8 13,072 11 12,352 8 9,782 7 6,682 2 6,713 4 - -
Vivant - - - - - - - - - - - - 0,89 0 - -
ROSSEM - - - - - - - - - - - 0,25 0 - - -
W.O.W. - - - - - - - - - - - 2,27 0 - - -
Communist1 / KPB2 - 1,091 0 0,501 0 0,491 0 - 0,882 0 1,212 0 1,052 0 0,432 0 0,352 0 - - - - -
KP-PC - - - - 1,00 0 - - - - - - - - - -
Anderen(*) 0,65 0,17 - 0,41 0,19 - - 2,79 0,26 - 0,86 1,10 0,37 0,70 0,10
Opkomst (**) (**) (**) (**) (**) (**) (**) (**) (**) 94,42 93,96 93,73 93,35 (**) (**)
Blanco/ongeldig 6,45 8,16 8,29 9,65 9,64 7,20 9,62 8,94 8,45 7,71 8,71 9,78 7,07 (**) (**)

(*)1961: LIBERAL DISSID (0,53%), ONAFH / INDEP (0,12%) / 1965: Anderen (0,17%) / 1971: Anderen (0,41%) / 1974: Anderen (0,19%) / 1981: Anderen (2,79%) / 1985: VL (0,26%) / 1991: SENIOR (0,32%), OTANB (0,32%), B.E.B. (0,22%) / 1994: DEMO (0,39%), GEBE (0,24%), VVP (0,19%), LIEFDE (0,18%), AOV (0,1%) / 2000: V.N.P. (0,27%), Z.O.O.Z. (0,1%) / 2006: Anderen (0,70%) / 2012: VCD (0,1%) /

(**) Geen gegevens beschikbaar

Federale verkiezingen[bewerken]

Tot en met 1991 werden de federale en regionale verkiezingen gehouden op niveau van kiesarrondissementen, voor de provincie West-Vlaanderen waren dit Brugge, Kortrijk, Roeselare, Tielt, Veurne, Diksmuide en Oostende. Vanaf 1995 werd sterker gebundeld: naast Kiesarrondissement Brugge ook Kortrijk-Ieper, Roeselare-Tielt en Oostende-Veurne-Diksmuide. Vanaf 2003 werden de Federale en regionale verkiezingen gehouden op niveau van de provincie. Daartoe werden provinciale kieskringen ingericht, voor de provincie West-Vlaanderen is dit de kieskring West-Vlaanderen. De volgende tabel geeft een totaaloverzicht voor de ganse provincie.

Kamerverkiezingen sinds 1968[bewerken]
Partij of kartel 1968[4] 1971 1974 1977 1978 1981 1985 1987 1991 1995 1999 2003 2007[6] 2010[7] 2014[8]
% Stemmen   |   Zetels % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 23 % 17 % 17 % 16 % 16 % 16 % 16
CVP-PSC1 / CVP2 / CD&V3 / CD&V-N-VA4 42,051 10 41,062 10 42,002 10 45,222 11 45,052 11 33,632 9 36,942 10 33,852 9 31,302 10 31,292 6 28,172 5 26,843 5 34,204 6 23,013 4 21,743 4
BSP-PSB1 / BSP2 / SP3 / sp.a-Spirit4 / sp.a5 27,291 6 25,722 6 23,621 6 24,782 6 22,172 5 21,423 5 24,423 6 25,623 6 20,253 7 23,273 4 19,153 4 24,914 4 16,394 2 15,135 3 17,635 3
PVV-PLP1 / PVV2 / VLD3 / Open Vld4 12,721 3 12,812 3 14,281 3 12,692 3 16,332 4 21,432 5 17,422 4 18,512 5 19,362 6 21,463 4 21,413 4 21,723 4 16,584 3 13,534 2 13,794 2
AMADA1 / PVDA2 / PVDA-PTB3 / PVDA-AE4 / PVDA+5 - - - 0,321 0 0,831 0 0,842 0 0,472 0 0,553 0 0,363 0 0,364 0 0,394 0 0,272 0 0,575 0 0,835 0 1,665 0
Agalev1 / Groen!2 / Groen3 - - - - 0,283 0 2,721 0 5,601 0 7,211 0 7,981 0 5,851 1 9,381 1 3,221 0 5,822 1 6,313 1 7,883 1
Vlaams Blok1 / Vlaams Belang2 - - - - 1,211 0 1,041 0 1,101 0 1,351 0 5,561 0 8,081 1 11,131 2 14,091 2 14,432 2 9,072 1 4,732 0
ROSSEM - - - - - - - - 5,33 0 - - - - - 0,35 0
N-VA - - - - - - - - - - - 6,97 1 - 23,98 4 28,50 6
Lijst Dedecker1 / LDD2 - - - - - - - - - - - - 11,251 2 7,672 1 3,521 0
Vivant - - - - - - - - - - 1,78 0 0,86 0 - - -
Volksunie1 / VU2 / VU&ID3 17,421 4 19,601 4 18,392 4 15,882 3 12,552 3 16,742 4 12,412 3 12,022 3 9,352 0 7,022 1 8,163 1 - - - -
BANAAN - - - - - - - - - 1,08 0 - - - - -
Communist1 / KP2 / KPB-PCB3 / KPB4 0,521 0 0,362 0 1,163 0 0,973 0 1,454 0 1,294 0 0,464 0 0,363 0 - - - - - - -
RAL1 / SAP2 - - - 0,141 0 0,141 0 - 0,172 0 0,432 0 - - - - - - -
RAD - - - - - 0,50 0 - - - - - - - - -
Anderen(*) - 0,45 0,55 - - 0,33 0,92 - 0,47 1,23 0,33 1,13 0,76 0,18 0,21
Opkomst 91,08 92,21 91,26 96,03 96,14 96,00 94,36 94,35 93,98 92,70 92,74 93,76 93,04 91,22 91,32
Blanco/ongeldig 7,91 9,43 9,50 8,02 9,61 9,10 8,79 7,77 8,03 8,40 7,03 5,66 5,12 6,04 5,36

(*)1971: DPU (0,26%), Rode Leeuw (0,19%) / 1974: VFP-PFU (0,38%), A74 (0,17%) / 1981: BNP (0,33%) / 1985: GROEN (0,59%), ZOMAAR (0,23%), VVP (0,1%) / 1991: O.a.t.n.b. (0,33%), B.E.B. (0,14%) / 1995: VVP (0,2%), W.O.W. (0,85%), N.W.P. (0,18%) / 1999: PNPb (0,33%) / 2003: VITAL (0,17%), Lib.Appèl (0,46%), Veilig Blauw (0,3%), Omnium (0,2%) / 2007: CAP (0,30%), B.U.B. (0,24%), VITAL (0,22%) / 2010: LSP (0,18%) / 2014: B.U.B. (0,21%) /

Justitie[bewerken]

Assisenhof[bewerken]

Per provincie wordt er een assisenhof georganiseerd. Het is een rechtscollege dat belast is met het vonnissen van misdaden, politieke delicten en drukpersdelicten (uitgezonderd diegene in verband met xenofobie en racisme). Een hof van assisen bestaat uit twee afzonderlijke organen, namelijk 'het hof', dat bestaat uit een voorzitter, raadsheer in het Hof van Beroep, en uit twee assessoren (bijzitters), rechters in de rechtbank van eerste aanleg en de jury. Deze volksjury van twaalf gezworenen wordt bij elk proces opnieuw samengesteld. Tegen de uitspraak of het arrest van een assisenhof kan men niet in beroep gaan. Wel kan men in geval van procedurefouten in cassatie gaan bij het Hof van Cassatie. Procureur-generaal is Anita Harrewyn van het gerechtelijk gebied Gent.

Structuur[bewerken]

Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen Supranationaal Nationaal Gerechtelijk gebied Provincies Arrondissementen Kantons
Gebied Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Gent Vlag West-Vlaanderen West-Vlaanderen Ieper, Veurne, Brugge
en Kortrijk
20
Sociaal recht Hof van Justitie Hof van Cassatie Arbeidshof Arbeidsrechtbank
Handelsrecht Hof van Beroep Rechtbank van Koophandel Vredegerecht
Burgerlijk recht Rechtbank van eerste aanleg Vredegerecht / Politierechtbank
Strafrecht Hof van Beroep Assisenhof

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Wikipedia-logo-v2.svg Zie de West-Vlaamse uitgave van Wikipedia.