Wet Huis voor klokkenluiders

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

De Wet Huis voor klokkenluiders is per 1 juli 2016 in werking getreden. De wet heeft tot doel de voorwaarden voor het melden van maatschappelijke misstanden binnen organisaties te verbeteren door onderzoek naar misstanden mogelijk te maken en melders van misstanden beter te beschermen. De onderwerpen die in de wet worden behandeld zijn onder meer de inrichting van het Huis voor klokkenluiders, de meldingsprocedure bij het Huis, de bescherming van de klokkenluider en de verplichting tot het invoeren van een interne klokkenluidersregeling.

De wet biedt wettelijk bescherming aan melders; daarvoor moeten zij naar de rechter.[1]

Voorstel tot wijziging[bewerken | bron bewerken]

Het oorspronkelijke initiatiefwetsvoorstel uit 2012 is door kritiek uit verschillende hoeken aangepast. Transparency International Nederland (TI-NL), een internationale niet-gouvernementele organisatie (NGO) die zich inzet tegen corruptie, heeft gelobbyd voor een betere bescherming van klokkenluiders en een verruiming van de wet voor wat betreft het werknemersbegrip: zelfstandigen, uitzendkrachten, stagiaires en gedetacheerde werknemers mogen volgens de huidige wet wel melden, maar zijn nog niet beschermd. Onlangs rondde de minister een internetconsultatie af om de bescherming uit te breiden, waarbij diverse deskundigen hebben gemeld dat het voorstel verbetering behoeft.

Advies over de melding[bewerken | bron bewerken]

Een werknemer mag op elk gewenst moment naar het Huis stappen voor advies over een vermoeden van een misstand. De wet bepaalt dat er sprake is van een vermoeden van een misstand wanneer het maatschappelijk belang in het geding is. Dat is het geval bij:

  • een schending van een wettelijk voorschrift;
  • een gevaar voor de volksgezondheid;
  • de veiligheid van personen;
  • de aantasting van het milieu of;
  • het goed functioneren van de openbare dienst of onderneming als gevolg van onbehoorlijk handelen of nalaten.

Interne procedure[bewerken | bron bewerken]

De wet bepaalt dat werkgevers die ten minste vijftig werknemers in dienst hebben, verplicht zijn om een interne meldingsprocedure vast te stellen. De interne procedure moet regels bevatten over de wijze waarop de werknemer een vermoeden van een misstand binnen de organisatie kan melden. In de interne procedure dient te worden opgenomen:

  1. op welke wijze met een interne melding moet worden omgegaan;
  2. wanneer er sprake is van een misstand (hierbij wordt de wettelijke definitie in acht genomen);
  3. bij welke aangewezen functionaris(sen) het vermoeden kan worden gemeld;
  4. de verplichting aan de kant van de werkgever om vertrouwelijk om te gaan met de melding;
  5. de mogelijkheid voor de werknemer om een adviseur in vertrouwen te raadplegen over een vermoeden van een misstand;
  6. de omstandigheden waaronder met het vermoeden van een misstand naar buiten kan worden getreden;
  7. de rechtsbescherming van de werknemer bij melding van een vermoeden van een misstand.

Rechtsbescherming[bewerken | bron bewerken]

Een onderdeel van de Wet Huis voor klokkenluiders is de rechtsbescherming biedt voor klokkenluiders. Een klokkenluider mag niet worden benadeeld ten gevolge van het te goeder trouwe en naar behoren melden van een vermoeden van een misstand bij de werkgever of bij een onderzoeksinstantie. Onder benadeling vallen onder ander ontslag, demoties, disciplinaire maatregelen, pesten en andere vormen van intimidatie van een werknemer.

Jurisprudentie[bewerken | bron bewerken]

De bescherming van melders in de publieke sector door de rechter is weerbarstig.[2] Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft een zestal criteria opgesteld voor rechtsbescherming van de melder. Uitspraken van het Hof zouden de basis moeten vormen voor de jurisprudentie in de landen van de Raad van Europa.[3] Uit ervaring tot op heden komt naar voren dat klokkenluiders door de rechter niet altijd als zodanig worden herkend. Omdat de term klokkenluider veel gevoelens oproept, wordt door Transparency International gepleit voor een meer neutrale term.

Onderzoeksrapporten Huis voor Klokkenluiders[bewerken | bron bewerken]

Op 1 mei 2019 verschenen de eerste onderzoeksrapporten van het Huis voor klokkenluiders. Deze gingen over de bejegening van melders door de werkgever. De eerste onderzoeken naar misstanden door het Huis moeten nog worden afgerond.