Weteringschans

Weteringschans
Weteringschans, 2018
Geografische informatie
Locatie	Amsterdam
Stadsdeel	Centrum
Begin	Kleine-Gartmanplantsoen
Eind	Frederiksplein
Lengte	1,1 km
Postcode	1017
Algemene informatie
Genoemd naar	Wetering (waterloop)
Naam sinds	1872
Openbaar vervoer	Tram 1 Tram 7 Tram 19
Portaal    Amsterdam

De Weteringschans is een straat in het centrum van Amsterdam die het Kleine-Gartmanplantsoen (nabij het Leidseplein) verbindt met het Frederiksplein. De straat werd in 1872 vernoemd naar de Weteringpoort en de Boerenwetering (zoals ook de Weteringbuurt en het Weteringplantsoen).

Halverwege wordt de Weteringschans gekruist door de Vijzelgracht. Hier liggen aan een rotonde het Eerste en het Tweede Weteringplantsoen. De rotonde heet het Weteringcircuit.

Gebouwen

Bekende gebouwen langs de Weteringschans zijn theater De Balie, de concertzaal Paradiso en het Barlaeus Gymnasium.

Aan de oever van de Singelgracht, op Weteringschans 12-24 staan vier 19e-eeuwse vrijstaande villa's. De villa op nr. 22 werd bewoond door Mathilde Willink en modeontwerper Frank Govers.

Bij de Museumbrug (brugnummer 82) tegenover het Rijksmuseum staan op de plaats van gesloopte 19e-eeuwse villa's twee moderne kantoorpanden bijgenaamd "Peper & Zout" van architect Frans van Gool.

Geschiedenis

De bouw van twee gashouders van De Hollandsche Gazfabriek aan de Schans, Cornelis Springer, 1847

De Weteringschans, die tot 1850 de Schans heette, werd aangelegd op de tussen 1820 en 1840 geslechte stadswallen. Het gedeelte van de Schans tussen Haarlemmerplein en Leidseplein werd in 1872 Marnixstraat genoemd en het gedeelte tussen Frederiksplein en Nieuwe Vaart werd de Sarphatistraat.

In 1868 werd de eerste ambachtschool van het land, in 1861 gesticht door de Maatschappij voor den Werkenden Stand, gevestigd aan de Weteringschans. Ook de Industrieschool voor Vrouwelijke Jeugd stond hier.

Op Weteringschans 30, bij de Weteringpoortbrug (Brug nr. 90), staat het in 1848 als tolhuis gebouwde Commiezenhuisje, dat tegenwoordig dienstdoet als behuizing voor een gemaal. Voordien was hier de Weteringpoort uit de 17e eeuw.

Op het aangrenzende Kleine-Gartmanplantsoen 6-11 was een Huis van Bewaring gevestigd, in 1850 gebouwd. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was het een beruchte gevangenis waar onder meer Anne Frank en haar familie hebben gezeten nadat ze waren verraden.

Op de plaats van de Grote Wetering, een in 1980/'81 ontruimde kraakpand hoek Spiegelgracht / Weteringschans 81-89, verrees een kantorencomplex.

In december 2022 kreeg het controversiële kantorenduo "Peper en Zout" van Frans van Gool, op Weteringschans 26 en 28, de status van gemeentelijk monument, zij het tegen de wil van de eigenaar.

Openbaar vervoer

De eerste tramlijn in Amsterdam reed in 1875 over de Weteringschans. Dit was de paardentramlijn Leidscheplein – Plantage, die via de Weteringschans en Sarphatistraat reed. Sinds de elektrificatie in 1903 rijden hier de tramlijnen 7 en 10. In 1953 werd het kruispunt met de Nieuwe Vijzelstraat vervangen door een rotonde waar toen nog tramlijn 24 kruiste. Lijn 10 verdween in 2018, toen lijnen 1 en 19 op de Weteringschans verschenen. In 2023 kwam daar lijn 24 bij. Halte Frederiksplein in oostelijke richting is daarbij in 2021 verplaatst naar het plein zelf, voor het gebouw van de Nederlandsche Bank. Samen met de Marnixstraat en de Sarphatistraat vormt de Weteringschans de Binnenring.

Afbeeldingen

• 
  Barlaeus Gymnasium
• 
  Museum Plaza
• 
  Weteringschans 10
• 
  Weteringschans 16
• 
  Weteringschans 24
• 
  Peper en Zout, Weteringschans 26-28
• Bioscoopjournaal uit augustus 1925. Verkeersregeling met een stopbord op de kruising Weteringschans en Vijzelgracht in Amsterdam.
• 
  Tram 1 rijdt vanuit de Weteringschans naar de halte op het Frederiksplein, 2023

Zie ook

• Lijst van rijksmonumenten in De Weteringschans

Bronnen, noten en/of referenties

Mediabestanden

Zie de categorie Weteringschans, Amsterdam van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.

· ·

Straten en wegen in het Stadsdeel Centrum van Amsterdam