Wichelen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Wichelen
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Wichelen Wapen van Wichelen
(Details) (Details)
Wichelen (België (hoofdbetekenis))
Wichelen
Geografie
Gewest Vlag Vlaams Gewest Vlaanderen
Provincie Vlag Oost-Vlaanderen Oost-Vlaanderen
Arrondissement Dendermonde
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
22.87 km² (2017)
71,89%
15,28%
12,83%
Coördinaten 51° 0' NB, 3° 59' OL
Bevolking (bron: AD Statistiek)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
11.578 (01/01/2018)
49,06%
50,94%
506,35 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0-17 jaar
18-64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2018)
18,73%
61,87%
19,4%
Buitenlanders 2,62% (01/01/2018)
Politiek en bestuur
Burgemeester Kenneth Taylor
(Samen)
Bestuur Samen
Zetels
Samen
CD&V-PLUS
N-VA
sp.a
21
12
3
5
1
Economie
Gemiddeld inkomen 20.032 euro/inw. (2016)
Werkloosheidsgraad 4,49% (jan. 2019)
Overige informatie
Postcode
9260
9260
9260
Deelgemeente
Wichelen
Schellebelle
Serskamp
Zonenummer 052 - 09
NIS-code 42026
Politiezone Wetteren/Laarne/Wichelen
Hulpverleningszone Zuid-Oost
Website www.wichelen.be
Detailkaart
WichelenLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Dendermonde
in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal  Portaalicoon   België

Wichelen is een plaats en gemeente in de Denderstreek en het Scheldeland in de provincie Oost-Vlaanderen in België. De gemeente telt ruim 11.000 inwoners, die Wichelaars worden genoemd. Wichelen ligt aan de Schelde.

Centrum met Sint-Gertrudiskerk


Naam, oorsprong en geschiedenis[1]


Uit riviervondsten ter plaatse, bij vooral de monding van de Molenbeek, blijkt dat Wichelen van de Bronstijd [2][3] tot de Gallo-Romeinse periode [4][5] een belangrijke locatie was voor rituele deposities in de Schelde. Enkele honderden meters van deze monding bevinden zich restanten van de omwalling van de Motte Meirbos, vermoedelijk ooit een zogenaamde castrale motte[6].

De naam Wichelen komt mogelijk van de term "wic" of "wich" wat een wijkplaats voor schepen betekent. Even aannemelijk, mede gezien de eerste schrijfwijzen, is echter de herleiding naar de persoonsnaam "Wigilo".

Wichelen moet al bestaan hebben in 912 (zie Sint-Gertrudiskerk) maar het oudste document over Wichelen dateert van 14 april 972: In de huwelijksoorkonde van de Duitse keizer Otto II vallen Walcheren, "uuigle" en de Abdij van Nijvel onder de bruidsschat voor de Byzantijnse prinses Theophanu; de betreffende zin luidt: "uualacra, uuigle cum abbatia nivelle, quattuordecim milibus eo pertinentibus mansis" (waarbij "eo" kennelijk verwijst naar 14000 boerderijen van de drie genoemde plaatsen gezamenlijk) en behelst gebieden bij de noordwestelijke grens van het toenmalige Duitse keizerrijk, het vroegere Midden-Francië.

Door achtereenvolgens het Verdrag van Verdun (843), het Verdrag van Meerssen (870) en het Verdrag van Ribemont (880) - waarbij de Schelde er telkens de grens bleef vormen - lag het grondgebied van Wichelen aan de rand van de Brabantgouw, meer bepaald Rijks-Vlaanderen, dat in 1062-1063 onder Boudewijn V van Vlaanderen werd verenigd met Kroon-Vlaanderen in het Graafschap Vlaanderen.

In een oorkonde van Filips van de Elzas uit 1174 wordt "Rasse van Wighelen" genoemd. Wichelen was een van de eenentwintig " 's Graven propre dorpen" van het Land van Aalst (voorheen Markgraafschap Ename genoemd). In de 13e en 14e eeuw is achtereenvolgens sprake van "Wigelines", "Wichele", "Wichline", "Wijcheline"', "Wijgline"en "Winghelines". Tot 1614 bleef het onderdeel van het Graafschap Vlaanderen.

Uit 1342 is bekend dat Ridder Simoen Ser Thomas heer van Herdershem en voogd van Wichelen en Cherscamp was. Vanaf 1209 worden als opeenvolgende heren of voogden van Wichelen genoemd de families van Oudenaarde, van Vaarnewyck, van Herdersem, van Massemen, Uutenzwane en van Herzele; en vanaf ongeveer 1525 de familie Vilain, die hun naam later wijzigden in Vilain XIIII. Als laatste in verband met Wichelen wordt hiervan Lamoraal Vilain vermeld. Op 14 oktober 1614 werd de "Heerlijkheid van Wichelen en Cherskamp (Serskamp)" door Filips IV van Spanje als "engagère" (leenpand) afgestaan aan Jan Karel de Cordes; de naam van deze Antwerpse familie bleef gedurende anderhalve eeuw verbonden met Wichelen, waar ze twee zomerkastelen hadden.

Het verband met de Abdij van Nijvel is blijven bestaan vanaf de 10e eeuw tot de Franse overheersing: In 912 plaatste Odo, bisschop van Kamerijk (Cambrai), het altaar van Wichelen onder bevoegdheid van de Abdij van Nijvel, dit op verzoek van abdis Richeta en de dames en kanunniken van Nijvel. Vanaf de middeleeuwen tot de Franse tijd in België behoorde het grootste deel van de Tiende van Wichelen aan het kapittel van Nijvel, in 1491 werden de tienden van Wichelen verpacht voor de som van "25 pond groote" per jaar. De Sint-Gertrudiskerk (Nijvel) had in Wichelen een groot pachtgoed dat in 1461 verhuurd werd voor "45 pond groote" per jaar. In 1738 werd het nieuwe hoofdaltaar van de oude Sint-Gertrudiskerk op het Oud Dorp grotendeels bekostigd door het kapittel van Nijvel.

In 1706, tijdens de Spaanse Successieoorlog, vormde Wichelen enige tijd het hoofdkwartier van het Franse leger; de leiding daarvan berustte officieel bij Lodewijk, Hertog van Bourgondië maar praktisch ging deze na de Slag bij Ramillies (23 mei 1706) over van François de Neufville, 2e hertog van Villeroy, naar Lodewijk Jozef van Vendôme.

Kerk[bewerken]

De Sint-Gertrudiskerk (eveneens gewijd aan Gertrudis van Nijvel) bevindt zich op de Margote. De oude kerk die dateert uit de 12e Eeuw bevond zich in het "oude dorp " nabij het tegenwoordige kerkhof. Maar in 1870 werd omwille van praktische redenen het centrum van de gemeente verplaatst van het oude dorp naar de wijk Margote met een toen aangelegde steenweg. Hierdoor werd de oude Romaanse kerk uit de 12e Eeuw vervangen door een nieuw heiligdom in de Margote. Sint-Gertrudis bleef als patroonheilige behouden. De nieuwe kerk en pastorie werden ontworpen door Edmund Serrure sr.

Men kan er nu nog de mooie schepen-en kerkmeestersbank, een paar oude biechtstoelen, de preekstoel, de grafsteen van de familie de Cordes en vooral de fraaie doopvont (einde zestiende eeuw) bewonderen, alle afkomstig uit het oude kerkgebouw.

Kernen[bewerken]

De gemeente bestaat naast Wichelen zelf nog uit de deelgemeenten Schellebelle en Serskamp. Wichelen en Schellebelle liggen aan de Schelde; Serskamp ligt iets meer zuidwaarts. Vroeger behoorde ook Schoonaarde tot Wichelen, maar in 1873 werd het, bij Koninklijk Besluit, afgesplitst van Wichelen. Dit gebeurde vooral op aandringen van de inwoners van de wijk Eegenen, die opzagen tegen de verre verplaatsingen naar de hoofdkerk in Wichelen.

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Alle historische gegevens hebben betrekking op de huidige gemeente, inclusief deelgemeenten, zoals ontstaan na de fusie van 1 januari 1977.

  • Bronnen:NIS, Opm:1806 tot en met 1981=volkstellingen; 1990 en later= inwonertal op 1 januari

Bezienswaardigheden[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie ook de lijst van onroerend erfgoed in Wichelen

Verkeer[bewerken]

Er zijn drie treinstations op het grondgebied Wichelen: station Wichelen in het centrum op de lijn Dendermonde-Gent, station Serskamp op de lijn Brussel-Gent en station Schellebelle op zowel de lijn Dendermonde-Gent als Brussel-Gent.

Geografie[bewerken]

Het snijpunt van de 51e breedtegraad en 4 graden Oosterlengte bevindt zich in Wichelen. In het laagste gebied van de gemeente bevinden zich de Bergenmeersen. Op het hoogste punt van Wichelen, tussen de Meirbos [7] en het huidige kruispunt Dreef- en Brugstraat bevond zich het Galgeveld.

Op de grens van Wichelen en Schellebelle mondt de Molenbeek uit in de Schelde.

De toponiemen Margote (huidige hoofdstraat in het centrum) en Meirbos of Meerbos verwijzen naar een ondiep meer dat zich ooit op de grens van Wichelen en Serskamp bevond.

Het dialect van het oorspronkelijke Wichelen verschilt vrij sterk van dat van Schellebelle en Serskamp doordat het veel Brabantse invloeden vertoont, het is een overgangsdialect.

Sport[bewerken]

In Wichelen spelen de voetbalclubs KVV Schelde Serskamp-Schellebelle en SK Wichelen. In Wichelen heeft men talloze petanquepleinen

Bestuur en Politiek[bewerken]

Baljuws[bewerken]

Meiers[bewerken]

Burgemeesters[bewerken]

[1], [8]

Vorige:[bewerken]

2013-2019[bewerken]

Burgemeester is Kenneth Taylor van SAMEN. De partij heeft de meerderheid met 12 op 21 zetels. Taylor en SAMEN zetten het bestuur verder in 2019-2024 met 13 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[9] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[10] 14-10-2012[11] 14-10-2018
Stemmen / Zetels % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21 % 21
CVP1/CD&V Plus2/CD&V3 35,171 8 39,811 10 50,571 12 55,441 15 57,251 14 - 16,282 3 10,913 2
CD&V+N-VA - - - - - 33,32 8 - -
N-VA - - - - - - 21,49 5 14,57 3
VU - 14,85 3 8,51 1 - - - - -
PVV1/VLD2 19,361 4 15,911 3 21,291 4 20,522 4 21,242 4 - - -
SP1/sp.a2 25,531 5 24,11 5 19,631 4 13,081 2 - 10,32 1 7,142 1 -
AGALEV - - - 5,98 0 - - - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - - 4,991 0 7,641 1 12,422 2 5,672 0 8,412 1
GEMBEL 19,93 4 5,33 0 - - - - - -
VISIE - - - - 13,87 2 - - -
SAMEN - - - - - 38,43 10 45,9 12 54,26 13
WLD Apart - - - - - 5,53 0 - -
Respect - - - - - - 3,53 0 -
anders - - - - - - - 11,86 2
Totaal stemmen 7337 7865 8094 8193 8445 8588 8681 8399
Opkomst % 96,97 96,16 96,04 96,82 94,75 95,0
Blanco en ongeldig % 1,73 2,91 3,26 2,84 3,03 3,41 3,63 3,8

De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt. De grootste partij is in kleur.

Bekende inwoners[bewerken]

Trivia[bewerken]

  • Een spotnaam voor de Wichelaars is "Wichelse Schooiers".
  • Schooiersbier is een bier dat voor het eerst gebrouwen werd naar aanleiding van het 825-jarig bestaan van de gemeente Wichelen (daarbij uitgaande van 1174 als oudste jaartal).
  • In juli 2018 leed de gemeente onder een ernstige knijtenplaag ten gevolge van droogte, waardoor het gemeentelijk rampenplan werd afgekondigd.[13]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]