Wijzerplaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wijzerplaat met 3 groepen cijfers
St. Peterskirche in Zürich
Wijzerplaat van een multimeter. Let op de spiegel, links van de letters V,A.

Een wijzerplaat is onderdeel van een meetinstrument, waarop met wijzers een waarde kan worden aangegeven. Een wijzerplaat kan onderdeel zijn van een hoogtemeter in een vliegtuig en van een multimeter, maar de bekendste toepassing is de wijzerplaat van een uurwerk.

Rondom de wijzerplaat staan streepjes met cijfers erbij. Om een waarde nauwkeurig te kunnen aflezen, zit er soms een spiegel achter de wijzerplaat. Men moet dan zodanig kijken dat de wijzer en zijn spiegelbeeld samenvallen. Hiermee vermijdt men parallax bij het aflezen.

Uurwerken hebben haast altijd een wijzerplaat met een uurwijzer die in 12 uur rondgaat, twee keer per dag, een minuutwijzer die in een uur rondgaat en soms een secondewijzer die in een minuut rondgaat. De uurwijzer is korter en vaak meer gedecoreerd. De secondewijzer is vaak dunner en heeft een afwijkende kleur

Bij uurwerken kan de uitvoering van de wijzerplaat zeer verschillen. Vaak ontbreken de streepjes of de cijfers. Soms zijn er geen cijfers of zijn alleen de waarden 3, 6, 9 en 12 vermeld. Soms staan er twee ringen met cijfers (1-12 en 13-24) langs de rand en soms zijn ook de minuten met cijfers aangeduid (0 - 5 - 10 - 15 t/m 55). Bij klassieke uurwerken zijn Romeinse cijfers populair.

Bij vrijwel alle uurwerken met Romeinse cijfers wordt de 4 niet aangeduid als IV maar als IIII. Een verklaring hiervoor is de symmetrie: er ontstaan drie 3 groepen van 4 cijfers: I II III IIII - V VI VII VIII - IX X XI XII. Er zijn ook andere verklaringen. Hierbij moet worden opgemerkt dat de regels voor het schrijven van Romeinse cijfers in de oudheid niet zo streng waren als tegenwoordig.

De grootste wijzerplaat van Europa heeft de St. Peterskirche in Zürich met een diameter van 8,7 meter.

De bekendste wijzerplaat is waarschijnlijk die van Big Ben. Hier wordt de 4 als IV aangeduid.