Wikipedia:Educatieprogramma/ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalers/Spoorlijn van Saint-Étienne naar Andrézieux

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Historische spoorlijn
Saint-Étienne - Andrézieux
Educatieprogramma/ITV Hogeschool voor Tolken en Vertalers/Spoorlijn van Saint-Étienne naar Andrézieux op de kaart
Totale lengte18 km
Spoorwijdtenormaalspoor 1435 mm
Aangelegd doorCompagnie du chemin de fer de Saint-Étienne à la Loire
Geopend
30 juni 1827
Gesloten1858 heraangelegd met nieuw tracé en heropend
Huidige statusOud tracé opgebroken,
behalve bij de stations: La Fouillouse en Station Saint-Étienne-La Terrasse
Geëlektrificeerdniet
Aantal sporen1
Baanvaksnelheidpaardentractie: afdaling twee uur, stijging vier uur km/h

Historische spoorlijn tussen Saint-Étienne en Andrézieux in Frankrijk Binnenkomst van steenkool in de haven van Andrézieux omstreeks 1836. Land Frankrijk Haltes Saint-Étienne en Andrézieux Geschiedenis In gebruik 1827 – 1858 Technische bijzonderheden Lengte 18 km Spoorwijdte Normaalspoor (1,435 m) Elektrificatie Geen Maximale helling (gemiddeld) 8 ‰ Aantal rails Voorheen enkelsporig Beveiligingssysteem Tussen St-Germain-des-F. en Veauche : blokstelsel voor spoorlijnen met minder verkeer en voor dubbelspoor Tussen Veauche en St-Étienne : automatisch blokstelsel met lichtseinen Gebruik van de spoorlijn Eigenaar SNCF Réseau (de belangrijkste spoorinfrastructuurbeheerder van Frankrijk) Exploitant(en) SNCF (de Franse nationale spoorwegmaatschappij) Treindiensten Personenvervoer middellange afstand binnenland (TER en Intercités) en vrachtvervoer [tonen]Trajectschema (hier klik je om het schema tevoorschijn te halen of te verbergen)

De spoorlijn van Saint-Étienne naar Andrézieux is de eerste spoorweg ter wereld die buiten Groot-Brittannië werd aangelegd.[1] Via een koninklijk besluit werd in 1823 door koning Lodewijk XVII van Frankrijk aan Louis-Antoine Beaunier opdracht gegeven om de spoorlijn aan te leggen. Deze spoorlijn met een lengte van 18 kilometer werd op 30 juni 1827 geopend om het transport van steenkool afkomstig uit de mijnen van le Forez naar de rivier de Loire te waarborgen. Deze spoorlijn markeerde het begin van de groei van het spoorwegnet in Frankrijk.

Geschiedenis[bewerken]

De eerste spoorwegconcessie van Frankrijk[bewerken]

Omstreeks 1814-15, aan het einde van het eerste Franse Keizerrijk (Frans: Premier Empire) en het begin van het tijdperk van de Restauratie (Frans: Restauration), was het steenkoolbekken bij de Loirerivier het grootste van Frankrijk en Saint-Étienne een van de grootste steden. De bestaande verbindingen waren echter ontoereikend voor de behoeftes van de industrie en de mijnen.[2] Na hun studiereis in Engeland kwamen twee lokale ingenieurs, Louis de Gallois[3] en Louis-Antoine Beaunier[4], tot het besluit dat een spoorweg noodzakelijk was[2]. Op 5 mei 1821 diende Beaunier, in samenwerking met financiers die belangen hadden in de regio, een aanvraag in voor de concessie van een spoorlijn van Saint-Étienne naar Andrézieux met een lengte van bijna 23 kilometer. Bij koninklijk besluit van 26 februari 1823 werden de heren de Lur-Saluces et al. gemachtigd om, onder de naam ‘Compagnie du Chemin de Fer’, een spoorlijn aan te leggen van de Loire naar Pont-de-l'Âne, over de rivier de Furens (huidige naam Furan), door het steenkoolgebied van Saint-Étienne.[5] Het vervoer was beperkt tot goederen, met name steenkool. De kilometerbelasting bedroeg 0,0186 Franse francs voor elke hectoliter steenkool of 50 kilo aan goederen. De vergunning gold voor eeuwig.

De eerste spoorwegmaatschappij van Frankrijk[bewerken]

Het decreet van 21 juli 1824 gaf toestemming voor het oprichten van een naamloze vennootschap genaamd ‘Compagnie du chemin de fer de Saint-Étienne à la Loire’ (Spoorwegmaatschappij van de spoorweg tussen Saint-Étienne en de Loire). Dit decreet omvatte ook de goedkeuring van de statuten van deze vennootschap en de statuten ten behoeve van het uitvoeren en exploiteren van de spoorlijn. De vennootschap werd voor een duur van 99 jaar opgericht tenzij ze verlengd zou worden. Het aandelenkapitaal bedroeg een miljoen, dat bestond uit 200 aandelen van ieder 5000 Franse francs. Daar kwamen acht kosteloze aandelen bij voor Louis-Antoine Beaunier, die initiatiefnemer was van de projecten. Hij werd de directeur van de onderneming.

Ingebruikname[bewerken]

Kaart van de spoorlijn tussen Saint-Étienne en Andrézieux (1837).

De spoorlijn werd vanaf 1 mei in gebruik genomen voor proefritten en geopend op 30 juni 1827. De zogenaamde officiële opening op 1 oktober 1828 heeft nooit plaatsgevonden, overigens geen enkele feestelijke opening. Het was niet meer dan de datum van het eerste volledige boekjaar. De eerste spoorlijn was uitsluitend bedoeld voor goederen in wagons, die ook wel ‘door paarden voortgetrokken wagens’ genoemd werden. Op de terugweg vervoerden ze grind, zand en kalk. Hierbij moet worden opgemerkt dat er een enorm ongemak was vanwege het feit dat ter hoogte van Andrézieux er alleen stroomafwaarts over de Loire gevaren kan worden en slechts gedurende een paar weken in het jaar. Om die reden kwamen de boten, ‘rambertes’ genaamd, die de verbinding vanaf de spoorlijn stroomafwaarts verzorgden, niet terug. Wanneer ze het eindstation hadden bereikt, werden ze daarom voor een zeer lage prijs verkocht, wat de prijs van het vervoerde steenkool enorm opdreef.

De eerste reizigers[bewerken]

De spoorlijn werd op 1 maart 1832 opengesteld voor reizigers. Het voortbewegen gebeurde nog steeds met dierlijke trekkracht met een snelheid van 3 mijl per uur, dit bleef zo tot 1844. Dat was het moment waarop de maatschappij twee Schneider-stoomlocomotieven aanschafte (de Loire en de Furens). Tot 1845 zou er zowel met dierlijke trekkracht als stoom geopereerd worden, respectievelijk voor passagiers en goederen.

De sporen[bewerken]

Tussen Saint-Étienne-Pont-de-l'Âne en Andrézieux-Port lag een enkelspoor. Het spoor van deze eerste Franse lijn gebruikte een systeem waarbij de rails van gietijzer 1,20 meter lang waren en aan de uiteinden steunden op gietijzeren klossen die via draadnagels aan stenen blokken bevestigd waren. Deze draadnagels waren in eikenhouten pinnen (deuvels) geslagen.

Geleidelijke ontwikkeling van de spoorlijn[bewerken]

De spoorlijn van Andrézieux naar le Coteau[bewerken]

Kaart van de lijn Andrézieux - Le Coteau (bij Roanne) in 1833, met daarop ook de oversteek van de Loire over de Pont de Pierre, die door de gemeenteraad van Roanne werd verboden.

De spoorwegmaatschappij van de Loire van Mellet et Henry legde aan het begin van de jaren 1830 de spoorlijn van Andrézieux naar Le Coteau aan om steenkool uit Saint-Étienne te vervoeren. Le Coteau ligt immers meer stroomafwaarts aan de Loire rivier en is hierdoor beter bevaarbaar. De spoorlijn liep via het oosten om de steden Veauche, Montrond-les-Bains, Feurs en Balbigny heen door de vlakte van de Forez. Vanaf daar kon de trein via vier schuin oplopende vlakken uiteindelijk over het hoogste punt bij Neulise komen. De spoorlijn bereikte dan de vallei van Le Gand rivier onder Saint-Symphorien-de-Lay waar het spoor daarna opging in de lijn Roanne-Lyon, die in 1869 werd geopend. Bij ieder schuinoplopend vlak wachtte de stijgende wagons op dalende wagons die een contragewicht vormden. Deze wachttijden sloten niet goed aan bij vervoer van reizigers die zich vanaf augustus 1832 evenwel eerst op de laagvlakte ontwikkelde en vanaf 15 maart 1833 op het hele traject.

De heraanleg in de jaren 1850[bewerken]

Station en haven van le Coteau voor 1857

In 1857 werd de spoorlijn tussen Andrézieux - le Coteau aangepast voor de exploitatie met zwaardere en snellere treinen. Het stuk spoor dat diende om het hogere punt bij Neulise over te komen raakte in onbruik; het was de eerste spoorbaan in Frankrijk die gedeclasseerd werd. Vanaf Balbigny volgde het spoor de rivier tot le Coteau en doorkruiste daarbij zes tunnels. De brug over de Loire tussen le Coteau en Roanne werd geopend in 1858.

De 'Compagnie du chemin de fer de Saint-Étienne à la Loire' wordt in 1852 opgekocht door de 'Compagnie des chemins de fer de jonction du Rhône à la Loire'. De nieuwe maatschappij moet de oorspronkelijke spoorlijn tussen Saint-Étienne en Andrézieux grotendeels op een nieuw tracé.[6]

Externe links[bewerken]

  1. een andere paardenspoorlijn is in fasen geopend tussen Linz en Budweis vanaf 1825 en afgerond in 1832. Dit is eerder dan 1827. Rixke Rail’s ArchivesPferdeeisenbahn
  2. a b Pierre Dauzet, Le siècle des chemins de fer en France, 1821-1938, 1948 (pagina 17 en verder).
  3. Hoofdingenieur van de mijnen, directeur van de ijzermijnen van Saint-Étienne.
  4. Hoofdingenieur van de mijnen, directeur van de ‘École des mineurs’ (school voor mijnwerkers) van Saint-Étienne.
  5. « N° 14250 - Ordonnance du Roi relative à l'établissement d'un chemin de fer de la Loire au Pont de l'Ane sur la rivière de Furens, par le territoire Houiller de Saint-Étienne, département de la Loire », Bulletin des lois du Royaume de France, Paris, Imprimerie Royale, série VII, vol. 16, no 591,‎ 1823, p. 193 - 197 (op internet [archief])
  6. conventie van 27 december 1852