Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


29 september

Jackie Chan

Rob-B-Hood

Rob-B-Hood is een in 2006 in Hongkong uitgebrachte actiekomedie. De film is geproduceerd en geregisseerd door Benny Chan, die ook meeschreef aan het scenario. De hoofdrollen worden gespeeld door Jackie Chan, Louis Koo en Michael Hui. De film werd op 29 september 2006 alleen in Hongkong, China en Zuidoost-Azië uitgebracht en kreeg daar over het algemeen positieve recensies. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
28 september

Lenticellen op een vlierstengel in half juni

Stengel

Stengels van planten zorgen voor stevigheid en voor het transport van water, mineralen en assimilaten. Ook zorgen stengels voor de groei, zowel in de lengte als in de dikte. Plantenstengels bestaan uit leden en knopen. De knopen zijn vaak verdikt. Op de knopen van stengels zitten de bladeren. Bij houtachtige gewassen zijn de twijgen bedekt met een kurklaagje. Op het oppervlak van deze twijgen zitten lenticellen, vergelijkbaar met huidmondjes bij bladeren. Deze zorgen voor gasuitwisseling door de kurklaag heen. (Lees verder)

30 september

"De Koningin van de Nacht" verschijnt. Decor van Karl Friedrich Schinkel.

Die Zauberflöte

Die Zauberflöte (Nederlands: De toverfluit) (KV 620) is een 'Singspiel' in twee bedrijven van Wolfgang Amadeus Mozart naar een libretto van de vrije theaterproducent Emanuel Schikaneder. Het behoort tot de bekendste en vaakst opgevoerde opera's uit Mozarts repertoire. De première vond plaats op 30 september 1791 in Wenen, in het Theater auf der Wieden.

Het libretto is gebaseerd op talrijke bronnen, waarvan het sprookje Lulu oder die Zauberflöte van August Jacob Liebeskind, verschenen in de sprookjesbundel 'Dschinnistan' van de Duitse schrijver Christoph Wieland (1733-1813), de belangrijkste is. Die Zauberflöte is een van de weinige populaire sprookjesopera's die de status van meesterwerk hebben behaald. Het stuk kent talrijke interpretaties. (Lees verder)

27 september

Een T-Ford

T-Ford

De T-Ford (Ford model T) was een auto die op 27 september 1908 in productie werd genomen door Ford. Eerst werden de auto's nog stuk voor stuk in elkaar gezet; later voerde Henry Ford de lopende band in, volgens eigen zeggen geïnspireerd door de werkwijze in een slachterij in Chicago. Door de massaproductie was het een betaalbare auto. Een lopendebandwerker bij Ford kon destijds een T-Ford kopen voor vier maanden loon. In 1918 bestond de helft van alle auto's in de Verenigde Staten uit T-Fords. De productie van de T-Ford werd voortgezet tot 1927, en er werden in deze periode meer dan 15 miljoen van deze voertuigen verkocht. (Lees verder)

1 oktober

Brieflezende vrouw in het blauw van Vermeer

Johannes Vermeer

Johannes Vermeer (gedoopt te Delft, 31 oktober 1632 – begraven aldaar, 15 december 1675) is een van de beroemdste Nederlandse kunstschilders uit de Gouden Eeuw. Vermeer had een voorkeur voor tijdloze, ingetogen momenten. Hij blijft raadselachtig vanwege de onnavolgbare kleurstelling en het verbijsterende lichtgehalte. Vermeers schilderijen, meestal genrestukken en een paar historiestukken, allegorieën en stadsgezichten, onderscheiden zich door een subtiel kleurgebruik en een ideale compositie. Hij gebruikte soms dure pigmenten en had een grote voorkeur voor ultramarijn en loodtingeel. (Lees verder)

26 september

Promotieposter voor The Man Who Knew Too Much, met Peter Lorre als de bendeleider Abbott

Peter Lorre

Peter Lorre, geboren als László Löwenstein (26 juni 190423 maart 1964), was een Amerikaanse acteur van Oostenrijks-Hongaarse afkomst. Hij stond bekend om zijn lijzige stem, zijn Oostenrijks accent en zijn grote, ietwat uitpuilende ogen. Lorre werd vaak als sinistere buitenlander getypecast in thrillers, films noirs en diverse andere filmgenres.

In 1931 speelde hij de hoofdrol in de filmklassieker M – Eine Stadt sucht einen Mörder van Fritz Lang. In Groot-Brittannië speelde hij in zijn eerste Engelstalige film, The Man Who Knew Too Much (1934) van Alfred Hitchcock. Later vestigde Lorre zich in Hollywood en speelde belangrijke rollen in onder andere The Maltese Falcon (1941), Casablanca (1942), Arsenic and Old Lace (1944) en Disney's 20,000 Leagues Under the Sea (1954). (Lees verder)

2 oktober

Een aardhommel op een bloem.

Hommels

Hommels (Bombus) zijn een geslacht van sociale insecten die behoren tot de familie bijen (Apidae). Er zijn wereldwijd ongeveer 250 soorten hommels die van nature voorkomen in Europa, Noord-Afrika, Azië, Noord-Amerika en Zuid-Amerika. Verschillende Europese hommelsoorten zijn door de mens geïntroduceerd in Nieuw-Zeeland en Tasmanië. In België en Nederland komen ongeveer dertig verschillende soorten voor, waarvan enkele zeldzaam zijn. (Lees verder)

25 september

Gemiddelde temperatuur 1880-2016. Het gemiddelde van de periode 1951-1980 is als referentie genomen

Opwarming van de Aarde

Onder opwarming van de Aarde, in België ook klimaatopwarming genoemd, wordt de stijging van de wereldtemperatuur sinds de 19e eeuw verstaan. De gemiddelde temperatuur van de aardse atmosfeer op grondhoogte is in de periode 1880 tot 2012 met ongeveer 0,85 °C (0,65-1,06 °C) gestegen. Deze opwarming gaat gepaard met andere mondiale klimaatveranderingen.

Onder klimaatwetenschappers is het onomstreden dat gedurende de laatste decennia van de 20e eeuw de gemiddelde temperatuur op Aarde is toegenomen. (Lees verder)

3 oktober

Reconstructie van een ruiter met zijn paard. Wapenrusting van de hippika gymnasia.

Museum Het Valkhof

Museum Het Valkhof is een museum in Nijmegen, in de Nederlandse provincie Gelderland. Dit museum bestaat sinds 1998 en is ontstaan uit het samengaan van het Museum Kam (1922) voor archeologie en de Commanderie van St. Jan voor oude en moderne kunst. De collectie van het museum omvat Romeinse archeologie en moderne kunst. Museum Het Valkhof ligt aan het Kelfkensbos, aan de rand van het park Valkhof. Ooit lag hier een Romeins legerkamp. Later liet keizer Karel de Grote er een paleis bouwen. (Lees verder)

24 september

Kaart van Atlantis door Patroclus Kampanakis

Atlantis

Atlantis (Oudgrieks Ἀτλαντίς, "dochter van Atlas") is een hypothetisch eilandenrijk waarvan de historiciteit uiterst twijfelachtig is. Atlantis werd voor het eerst vermeld in Plato's dialogen Timaeus en Critias. Door een catastrofe zou het rijk plotseling zijn verdwenen. De Atlantische Oceaan dankt zijn naam aan deze legende. (Lees verder)

4 oktober

Plaats van de ramp, gezien in westelijke richting

Bijlmerramp

De Bijlmerramp is de benaming voor de vliegramp waarbij op zondag 4 oktober 1992 een Boeing 747-vrachtvliegtuig, vlucht 1862 van de Israëlische luchtvaartmaatschappij El Al, neerstortte op de flats Groeneveen en Klein-Kruitberg in de Amsterdamse Bijlmermeer.

De ramp kostte 43 mensen het leven, onder wie de driekoppige bemanning en de enige passagier van het vliegtuig. (Lees verder)

23 september

Evolutie van de gewervelden

Evolutie

In de biologie is evolutie het proces van verandering in alle vormen van leven van generatie op generatie. Het vakgebied dat studie maakt van de manier waarop evolutie optreedt, is de evolutiebiologie. Door middel van genen erft een organisme van zijn ouders kenmerken – erfelijke eigenschappen. Veranderingen in genen (zogenaamde mutaties) kunnen als gevolg hebben dat nieuwe eigenschappen ontstaan bij de nakomelingen van een organisme. Als een nieuwe eigenschap een organisme voordeel biedt, zal dit organisme een grotere kans op nageslacht hebben. Dit proces heet natuurlijke selectie en heeft als gevolg dat eigenschappen die voordeel bieden, vaker voor gaan komen. Over veel generaties kan een populatie zoveel nieuwe eigenschappen ontwikkelen dat het een nieuwe soort wordt. (Lees verder)

5 oktober

Steve Jobs in 2005.

Steve Jobs

Steve Jobs was een Amerikaanse ondernemer en uitvinder. Hij is vooral bekend vanwege zijn werkzaamheden als topman bij Apple Inc., dat hij samen met Steve Wozniak en Ronald Wayne oprichtte. Ook algemener was hij betrokken bij ontwikkelingen in de consumentenelektronica en Jobs wordt beschouwd als pionier van de computerindustrie. Voorbeelden van deze ontwikkelingen zijn Apple Lisa, OS X en Apple Macintosh. Zijn kenmerkende kledingstijl bestond uit een spijkerbroek en een zwarte coltrui. Over Jobs' leven zijn verschillende boeken, documentaires en films verschenen. (Lees verder)

22 september

Amerikaanse zeearend

Roofvogels

Met roofvogels worden meestal twee (niet nauw aan elkaar verwante) orden van vogels bedoeld: de Accipitriformes en de Falconiformes. Het zijn over het algemeen vleesetende vogels die op een prooi jagen. Ze vangen deze prooi op de grond, in de lucht of in het water. Sommige soorten eten kadavers.

Roofvogels zijn niet de enige vogels die gewervelde dieren eten, dat doen bijvoorbeeld ook meeuwen, uilen, kraaien en klauwieren. Roofvogels hebben klauwen met scherpe nagels, met drie tenen vooruit en één teen achteruit, en een grote kromme snavel. Niet iedere roofvogel is een uitgesproken vleeseter; er bestaat ook een roofvogel die o.a. leeft van dode vis en de pulp uit de vruchten van de (wilde) oliepalm: de palmgier (Gypohierax angolensis). (Lees verder)

6 oktober

Oostvaardersplassen

Oostvaardersplassen

De Oostvaardersplassen vormen een natuurgebied van zo'n 5600 ha tussen Almere en Lelystad in de Nederlandse provincie Flevoland. Het gebied is ontstaan na de drooglegging van de Flevopolders en dus relatief jong. De Oostvaardersplassen zijn van internationaal belang als moerasgebied en overwinteringsgebied voor vogels. Het gebied is ruwweg in twee gedeelten te onderscheiden: een nat (ca. 3600 ha) en een droog (ca. 2000 ha) gedeelte. Het droge gedeelte wordt gezien als een geschikte habitat voor grote grazers. Het gebied is beperkt toegankelijk voor bezoekers en geniet wettelijke bescherming. Het is vrijwel geheel aangewezen als Vogelrichtlijngebied en Staatsnatuurmonument. (Lees verder)

21 september

IJzeren Poort

IJzeren Poort

De IJzeren Poort is een kloofdal in de Donau, dat in ruime zin een traject van 134 km lengte omvat en in enge zin alleen de laatste barrière in dit traject is. Het ligt even voorbij de Roemeense stad Orşova. Sinds begin jaren zeventig bevindt zich hier een stuwdam.

De kloof ligt tussen Roemenië in het noorden en Servië in het zuiden. De rivier scheidt op deze plaats de zuidelijke Karpaten van de noordwestelijke uitlopers van de Balkan. (Lees verder)

7 oktober

Vlag van de Duitse Democratische Republiek

Duitse Democratische Republiek

De Duitse Democratische Republiek was een communistische staat in Europa. Op 7 oktober 1949 nam de door communisten gedomineerde Provisorische Volkskammer in Oost-Berlijn de grondwet van de nieuwe staat aan. De Sozialistische Einheitspartei Deutschlands (SED) zou hierdoor ruim 40 jaar de eigenlijke machthebber zijn in de DDR. (Lees verder)

20 september

Hydrothermale bronnen

Abiogenese

Abiogenese is het natuurlijke proces waarbij leven is ontstaan uit niet-levende materie, zoals eenvoudige organische verbindingen. Hoewel de details van dit proces nog onbekend zijn, stelt de heersende wetenschappelijke hypothese dat de overgang van niet-levende naar levende systemen geen afzonderlijke gebeurtenis was, maar een evolutionair proces van toenemende complexiteit dat samenging met moleculaire zelfreplicatie, zelforganisatie, autokatalyse en de ontwikkeling van celmembranen. Hoewel het voorkomen van abiogenese onomstreden is onder wetenschappers, zijn de precieze mechanismen die eraan ten grondslag lagen nog niet geheel ontrafeld. Desondanks zijn er vele hypothesen voorgelegd die steunen op een groeiend arsenaal van empirisch bewijs. (Lees verder)

8 oktober

De Nieuwstraat in Kerkrade ofwel de Neustraße in Herzogenrath

Nieuwstraat

De Nieuwstraat in Kerkrade ofwel de Neustraße in Herzogenrath scheidt deze nauw verbonden steden en vormt tevens de rijksgrens tussen Nederland en Duitsland.

In deze straat vonden tijdens de Tweede Wereldoorlog smokkelactiviteiten plaats. Vooral kinderen speelden aan beide kanten van de afscheiding met elkaar, ze gooiden bijvoorbeeld ballen naar elkaar over de afscheiding heen. Langzaam ontdekten de autoriteiten dat veel van deze ballen eigenlijk ballonnen of sokken waren, gevuld met smokkelwaar (meestal koffiebonen). De douanebeambten weigerden het bevel om op kinderen te schieten op te volgen, waardoor de smokkel een populaire activiteit voor de kinderen werd. (Lees verder)

19 september

Ötzi-gedenksteen op het Hauslabjoch

Ötzi

Ötzi is de naam die is gegeven aan de ijsmummie van een man uit de Kopertijd. Twee Duitse amateurbergbeklimmers vonden hem op 19 september 1991 in de Italiaanse Ötztaler Alpen. Hij is de oudste menselijke mummie die in Europa is gevonden. Bestudering van Ötzi, in het bijzonder zijn voeding, kleding, uitrusting en bewapening, heeft kennis opgeleverd over het leven in de nieuwe steentijd, 5300 jaar geleden. Vooral de koperen bijl die hij bij zich droeg is opmerkelijk. (Lees verder)

9 oktober

John Lennon in 1969

John Lennon

John Lennon (Liverpool, 9 oktober 1940 – New York, 8 december 1980) was een Engels popmusicus, vredesactivist en oprichter van de Liverpoolse groep The Quarrymen, die later bekend werd als The Beatles. Samen met Paul McCartney, George Harrison en Ringo Starr had Lennon met deze groep een belangrijke rol in de popmuziek. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook