Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


23 april
William Shakespeare

William Shakespeare (Stratford-upon-Avon, ± 23 april 1564 – aldaar, 23 april 1616) was een Engels toneelschrijver, dichter en acteur. Shakespeare wordt door velen beschouwd als de grootste schrijver die Engeland ooit heeft voortgebracht, niet alleen vanwege zijn literaire werken als zodanig, maar ook vanwege zijn enorme invloed op de Engelse taal, waarin nog steeds honderden woorden, uitdrukkingen en citaten aan hem zijn toe te schrijven. Shakespeare schreef 38 tragedies, historische stukken en komedies. Daarnaast schreef hij 154 sonnetten en een aantal langere gedichten. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
22 april
Muurschildering

De Minoïsche beschaving heerste in Knossos en op het eiland Kreta van ongeveer 3000 v.Chr. tot ongeveer 1400 v.Chr. en ging vooraf aan de Myceense en de klassieke Griekse beschaving. Vele Griekse mythen en legenden zijn op de Minoïsche beschaving terug te voeren, zoals de legende van de Minotaurus in het labyrint van Knossos. De benaming Minoïsch werd op basis daarvan door de archeoloog die in belangrijke mate tot de herontdekking van deze beschaving heeft bijgedragen (Arthur John Evans) voorgesteld. Hoe de Minoïsche bevolking zichzelf noemde is onbekend, maar wel is bekend dat zij in het Oude Egypte keftioe genoemd werd. Ook in de Bijbel komt een naam Kaftor voor, die op het eiland Kreta betrekking heeft. (Lees verder)

24 april
Het Paard van Troje door Giovanni Domenico Tiepolo

Het paard van Troje is een van de bekendste verhalen uit de Griekse mythologie, waarin verteld wordt hoe belegerende Grieken erin slaagden om Troje binnen te dringen door zich te verstoppen in een reusachtig houten paard, dat door de nietsvermoedende inwoners van Troje binnen de stadsmuren werd gehaald. Bij uitbreiding staat het voor een gewenste zaak die ergens wordt binnengehaald, maar waarin een ongewenste lading is verborgen. Kort gezegd: zijn eigen ondergang argeloos bewerkstelligen. Een bekend Nederlands voorbeeld is het Turfschip van Breda.

Omdat de Grieken er niet in slaagden Troje in te nemen, zochten ze hun toevlucht tot een list. Ze bouwden een reusachtig houten paard waarin soldaten zich verschansten. Dit paard werd 's avonds voor de poort achtergelaten en 's nachts door de Trojanen binnengehaald. Later die nacht kwamen de Griekse soldaten tevoorschijn en openden de poort voor hun kompanen. De verovering van Troje was een feit. Aan de historische correctheid van het paard van Troje wordt getwijfeld. Historici menen dat het paard een van de hersenspinsels is van de auteur die zijn dichterlijke vrijheid gebruikte. (Lees verder)

21 april
Bahá'í-wereldcentrum, Haifa, Israel

Het bahaigeloof [spreek uit: "bahai"] is een monotheïstische religie die op 21 april 1863 (dag van Ridván) is gesticht door Bahá'u'lláh in Perzië (het huidige Iran) en de geestelijke eenheid van de mensheid benadrukt. Wereldwijd zijn er naar schatting ongeveer zes miljoen bahais in meer dan tweehonderd landen en gebieden.

De bahá'í-leringen benadrukken de onderliggende eenheid van de grote wereldgodsdiensten. Religieuze geschiedenis wordt gezien als een ontvouwing van waarheid met behulp van een aantal goddelijke boodschappers, manifestaties van God genaamd, die elk een religie hebben gesticht afgestemd op de behoeften van hun tijd en het begripsvermogen van de mensen uit hun tijd. Onder deze boodschappers zijn Abraham, Krishna, Boeddha, Jezus en Mohammed de bekendste. Voor de Bahá'ís is de recentste en belangrijkste boodschapper Bahá'u'lláh. (Lees verder)

25 april
Tot briljant geslepen diamanten

Diamant (Oudgrieks: ἀδάμας of adamas, "onverslaanbaar") is een allotrope verschijningsvorm van koolstof die als delfstof aangetroffen wordt, maar ook in laboratoria gemaakt kan worden. In diamant hebben de koolstof-koolstofbindingen een viervlakstructuur waardoor de atomen in drie dimensies gebonden zijn; dit verklaart deels de hardheid waar het mineraal zijn naam aan dankt. Daarentegen heeft grafiet, de koolstofvorm die op aarde het meest voorkomt, een vlakke kristalstructuur waardoor het veel zachter is en schilferende laagjes vormt. Diamant is voor zover bekend het hardste materiaal dat in de natuur voorkomt en is dan ook het ijkpunt voor hardheid 10 op de hardheidsschaal van Mohs. Enkel een aantal industrieel vervaardigde materialen, ook opgebouwd uit zuivere koolstof, zijn harder. (Lees verder)

20 april
Vertical farm2.jpg

Verticale landbouw is een vorm van duurzame landbouw waarbij gebruik wordt gemaakt van in steden geplaatste hoogbouw, zogenaamde verticale boerderijen. Hoewel er verschillende concepten zijn, is er nog geen verticale boerderij gebouwd. Met verticale boerderijen moet in drukbevolkte steden zowel het voedselaanbod worden verhoogd als de ecologische voetafdruk van de landbouw verkleind. Met de verwachte bevolkingsgroei en de toenemende verstedelijking – meer dan de helft van de totale wereldbevolking van bijna 7 miljard mensen woont in steden – stijgt de behoefte aan voedsel. Oplossingen hiervoor worden gezocht in intensievere industriële landbouw. Er dreigt echter een tekort aan landbouwgrond en zoet water, maar ook aan kunstmest door de zogeheten fosforpiek. Klimaatverandering kan bestaande landbouwgrond onbruikbaar maken. Om aan binnen-landbouw te kunnen doen, zou gebruik moeten worden gemaakt van druppelirrigatie, aerocultuur en hydrocultuur. (Lees verder)

26 april

Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. Kernenergie komt in alle gevallen beschikbaar in de vorm van warmte, die in een kerncentrale op conventionele manier (via stoom, turbines en generatoren) in elektriciteit kan worden omgezet. (Lees verder)

19 april
Beeldencollage uit de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775–1783) was de oorlog tussen Groot-Brittannië en de koloniën die later de Verenigde Staten zouden worden. De oorlog was een onderdeel van de Amerikaanse Revolutie en resulteerde in de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten. (Lees verder)

27 april
Koningsdag

Koningsdag of Koninginnedag is een nationale feestdag in Nederland, Curaçao, Aruba en Sint Maarten. Sinds de abdicatie van koningin Beatrix en de inhuldiging van koning Willem-Alexander op 30 april 2013 wordt Koningsdag gevierd op zijn verjaardag, 27 april (voordien op 31 augustus (1891–1948) en 30 april (1949–2013)). De dag wordt gevierd met verschillende festiviteiten (ook gedurende de voorafgaande 'koninginnenacht' of 'koningsnacht') en een vrijmarkt. (Lees verder)

18 april
De massa-energierelatie in een formule

De massa-energierelatie is een verband tussen de natuurkundige grootheden massa en energie, dat in 1905 op theoretische gronden is afgeleid door Albert Einstein uit zijn speciale relativiteitstheorie. De formule die deze relatie weergeeft, E = mc² , is de bekendste formule uit de relativiteitstheorie. In deze formule staat E voor de hoeveelheid energie, m voor de massa en c voor de lichtsnelheid. (Lees verder)

28 april
Hoofdgebouw van de UST.

De University of Santo Tomas (UST) of volledig Pontifical and Royal University of Santo Tomas – Catholic University of the Philippines is een rooms-katholieke universiteit in Manilla.

De universiteit werd op 28 april 1611 opgericht als het Colegio de Nuestra Señora del Santísimo Rosario. Later werd de naam veranderd in Colegio de Santo Tomas, naar de Dominicaanse theoloog Thomas van Aquino. (Lees verder)

17 april
Yosemite Valley

Yosemite National Park is een nationaal park in de Sierra Nevada, in het oosten van de Amerikaanse staat Californië. Het werd in 1890 opgericht als een van de eerste nationale parken. Yosemite is bekend om de Yosemite Valley, een glaciaal dal omringd door granieten rotsen zoals Half Dome en El Capitan. Verder omvat het park het zeldzame reuzensequoiabos Mariposa Grove en tal van bergrivieren en watervallen. Yosemite is voor bijna 95% beschermd als wildernisgebied en herbergt een grote biodiversiteit. Sinds 1984 is het natuurgebied erkend als werelderfgoed. (Lees verder)

29 april
Spotprent uit het Humoristisch Album van 1861

Het batig slot was de winst die voortkwam uit het cultuurstelsel in Nederlands-Indië en ten goede kwam aan de Nederlandse schatkist. Het cultuurstelsel werd in 1830 door gouverneur-generaal Johannes van den Bosch ingevoerd met het idee dat Nederlands-Indië een wingewest was: Wat toch baat het bezit eener afgelegen kolonie ... indien zij aan de nationale welvaart geene geëvenredigde uitbreiding verschaft?. Aanvankelijk was het cultuurstelsel in Nederland algemeen aanvaard, maar vanaf de jaren veertig kwam er kritiek op onder meer de herendiensten en de gedwongen arbeid. Het belang van het stelsel was echter voor de Nederlandse begroting juist in deze periode waarin een mogelijk staatsbankroet voorkomen werd te groot, zodat de batig slot-politiek nog decennia van kracht bleef. Door dalende koffieprijzen en de dure Atjeh-oorlog kwam er in 1877 een einde aan het batig slot. De daarna optredende tekorten kwamen geheel op de Indische begroting terecht. Van Deventer pleitte er in 1899 in het artikel "Een Eereschuld" in De Gids voor om de sinds de invoering van de Indische comptabiliteitswet in 1867 genoten batige saldo's van bij elkaar 187 miljoen gulden terug te betalen aan Indië. Hoewel dit stuk grote indruk maakte, is het nooit zover gekomen. (Lees verder)

16 april
Deel van de campus waar de schietpartijen plaatsvonden

De schietpartij op Virginia Tech was een bloedbad op de Virginia Polytechnic Institute and State University in de Amerikaanse stad Blacksburg, dat plaatsvond op 16 april 2007. Bij de schietpartij vielen 33 doden, onder wie de schutter. Volgens ooggetuigen was er een enorme chaos, meerdere personen sprongen uit de ramen om aan de kogels te kunnen ontsnappen. Een andere ooggetuige meldde dat er veel slachtoffers vielen in een lokaal waar Duits werd gegeven. De ooggetuige zei dat de dader duidelijk zocht naar iemand alvorens hij een grote hoeveelheid kogels afvuurde. De meeste leerlingen in die klas zouden het niet overleefd hebben. De dader pleegde zelfmoord nadat hij hoorde dat de politie er aan kwam. Dit alles duurde slechts 9 minuten. (Lees verder)

30 april
Vreugdevuur in Zweden

Walpurgisnacht is een van oorsprong West-Europees voor-christelijk feest, dat wordt gevierd in de nacht van 30 april op 1 mei. Het is genaamd naar de heilige Walburga wier translatie op 1 mei werd herdacht. Walpurgisnacht heeft betekenis voor heidenen en wicca's. Het volksgeloof wilde dat in deze nacht de boze geesten vrij spel hadden. Vieringen rond walpurgisnacht komen voor in Duitsland, Zweden en Finland. Walpurgisnacht is vooral door Goethes Faust II (1832), sterk gemythologiseerd. Vanwege deze uiteenlopende tradities, heeft het feest ook diverse betekenissen en functies. De oorsprong gaat in ieder geval terug op feesten die zich richten op vruchtbaarheid en op de dunne scheidslijn tussen leven en dood. (Lees verder)

15 april

Corrie ten Boom (Amsterdam, 15 april 1892 – Orange (Californië), 15 april 1983) was een Nederlandse horlogemaakster, evangeliste, auteur en verzetsstrijdster tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Corrie ten Boom groeide op in een orthodox-protestants gezin in Haarlem. Het gezin Ten Boom was lid van de Nederlandse Hervormde Kerk. (Lees verder)

1 mei
Het Chicago Board of Trade Building (2010)

Het Chicago Board of Trade Building is een wolkenkrabber in de Amerikaanse stad Chicago die in 1929 en 1930 werd gebouwd en in 1930 officieel geopend. Het is eigendom van het derivatenbeursbedrijf CME Group, dat is voortgekomen uit een fusie tussen de Chicago Mercantile Exchange (CME) en de Chicago Board of Trade (CBOT). Op de locatie van het gebouw, aan 141 W. Jackson Boulevard ter hoogte van LaSalle Street, stond voorheen de oude vestiging van de Chicago Board of Trade, die tot 1895 het hoogste bouwwerk van Chicago was. (Lees verder)

14 april
Logo van het HGP

Het menselijkgenoomproject, afgekort HGP (van human genome project), is een programma om de structuur van het menselijke DNA tot op het niveau van de individuele basenparen in kaart te brengen en alle menselijke genen te identificeren en te lokaliseren. Bij de aanvang ervan in 1988 leek dit nog haast een utopie; de gebruikte technieken schreden echter zo snel voort dat het nog ruim voor de geplande einddatum grotendeels af was. In andere genoomprojecten wordt ook het genoom van dieren ontrafeld. (Lees verder)

2 mei
Intertropische convergentiezone

De intertropische convergentiezone (ITCZ) is de zone met stijgende luchtbewegingen in de buurt van de evenaar. Deze zone wordt ook wel de paardenbreedten genoemd. De ITCZ verplaatst zich gedurende het jaar onder invloed van de zonnestand, naijlend met zo'n drie maanden. De lucht is hier het warmst door opwarming van de zon. De zone is zeer onstabiel, de ene keer erg nat en dan weer erg droog. Deze warmte resulteert in tropische golven; stijgende, vochtige lucht, lage luchtdruk, buien en krachtige onweerswolken. Deze kunnen uitgroeien van tropische storing naar tropische depressie, tropische storm of zelfs tropische cycloon. De ITCZ staat echter ook bekend om zijn rustige perioden. Dan kan de wind soms dagen of weken zeer zwakjes waaien, of zelfs helemaal gaan liggen. (Lees verder)

13 april

James Ensor (13 april 1860 – 19 november 1949) was een Belgische kunstschilder van het symbolisme. Hij wordt algemeen erkend als de belangrijkste vernieuwer van de moderne kunst in België, een dissonante individualist die zich niet gemakkelijk liet onderbrengen in een of andere kunstrichting. Minder bekend is dat hij ook muziek componeerde. (Lees verder)

3 mei
Universiteit van Athene

De Universiteit van Athene (Grieks: Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών, officieel Nationale en Kapodistrische universiteit van Athene) is de oudste universiteit van Griekenland. De universiteit werd opgericht op 3 mei 1837, en is sindsdien altijd open geweest. Het is tevens het op een na grootste instituut voor hoger onderwijs in Griekenland. De grootste is de Aristoteles-universiteit van Thessaloniki. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook