Wikipedia:Uitgelicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Overzicht beheerpagina's
Overzicht navigatie

Elke dag van het jaar wordt op de hoofdpagina een lezenswaardig artikel uit de Nederlandstalige Wikipedia samengevat onder de noemer uitgelicht. Hiertoe zijn 366 sjablonen beschikbaar. Na een jaar wordt de cyclus automatisch herhaald, voor zover tussentijds geen andere artikelen worden geselecteerd en samengevat. De uitgelichtjes zijn bedoeld om bezoekers via deze manier naar artikelen te laten navigeren.

Op Wikipedia:Uitgelicht/Richtlijnen staat een voorstel voor richtlijnen voor de uit te lichten artikelen.

  • Het artikel wordt om 24.00 uur 's nachts (MET/MEZT, dus Belgische/Nederlandse tijd) automatisch vervangen, indien de pagina Sjabloon:Uitgelicht_<dag>_<maand> bestaat.
  • Elke maand heeft een eigen subpagina met een overzicht van de uitgelichte artikelen uit die maand. Dit maakt het ook eenvoudig om een artikel van de dag aan te maken en/of te bewerken.
  • Uitgelichtjes van vóór 8 september 2005 kun je hier terugvinden.
  • Hieronder staat een overzicht van alle maanden en van de 10 voorbije en 10 toekomstige artikelen.

PS. Als de wijzigingen van de sjablonen niet meteen zichtbaar zijn op deze pagina: ververs pagina


Uitgelicht (maand):
januari februari maart april mei juni juli augustus september oktober november december


17 april
Yosemite Valley

Yosemite National Park is een Amerikaans nationaal park in de Sierra Nevada, in het oosten van de staat Californië. Het werd in 1890 opgericht als een van de eerste nationale parken. Yosemite is bekend om de Yosemite Valley, een glaciaal dal omringd door granieten rotsen zoals Half Dome en El Capitan. Verder omvat het park het zeldzame reuzensequoiabos Mariposa Grove en tal van bergrivieren en watervallen. Yosemite is voor bijna 95% beschermd als wildernisgebied en herbergt een grote biodiversiteit. Sinds 1984 is het natuurgebied erkend als werelderfgoed. (Lees verder)

 
Voorbije 10 dagen Komende 10 dagen
16 april
Deel van de campus waar de schietpartijen plaatsvonden

De schietpartij op Virginia Tech was een bloedbad op de Virginia Polytechnic Institute and State University in de Amerikaanse stad Blacksburg, dat plaatsvond op 16 april 2007. Bij de schietpartij vielen 33 doden, onder wie de schutter. Volgens ooggetuigen was er een enorme chaos, meerdere personen sprongen uit de ramen om aan de kogels te kunnen ontsnappen. Een andere ooggetuige meldde dat er veel slachtoffers vielen in een lokaal waar Duits werd gegeven. De ooggetuige zei dat de dader duidelijk zocht naar iemand alvorens hij een grote hoeveelheid kogels afvuurde. De meeste leerlingen in die klas zouden het niet overleefd hebben. De dader pleegde zelfmoord nadat hij hoorde dat de politie er aan kwam. Dit alles duurde slechts 9 minuten. (Lees verder)

18 april
De massa-energierelatie in een formule

De massa-energierelatie is een verband tussen de natuurkundige grootheden massa en energie, dat in 1905 op theoretische gronden is afgeleid door Albert Einstein uit zijn speciale relativiteitstheorie. De formule die deze relatie weergeeft, E = mc² , is de bekendste formule uit de relativiteitstheorie. In deze formule staat E voor de hoeveelheid energie, m voor de massa en c voor de lichtsnelheid. (Lees verder)

15 april

Corrie ten Boom (Amsterdam, 15 april 1892 – Orange (Californië), 15 april 1983) was een Nederlandse horlogemaakster, evangeliste, auteur en verzetsstrijdster tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Corrie ten Boom groeide op in een orthodox-protestants gezin in Haarlem. Het gezin Ten Boom was lid van de Nederlandse Hervormde Kerk. (Lees verder)

19 april
Beeldencollage uit de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog

De Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog (1775–1783) was de oorlog tussen Groot-Brittannië en de koloniën die later de Verenigde Staten zouden worden. De oorlog was een onderdeel van de Amerikaanse Revolutie en resulteerde in de onafhankelijkheid van de Verenigde Staten. (Lees verder)

14 april
Logo van het HGP

Het menselijk genoomproject, afgekort HGP (van human genome project), is een programma om de structuur van het menselijke DNA tot op het niveau van de individuele basenparen in kaart te brengen, en alle menselijke genen te identificeren en te lokaliseren. Bij de aanvang ervan in 1988 leek dit nog haast een utopie; de gebruikte technieken schreden echter zo snel voort dat het nog ruim voor de geplande einddatum grotendeels af was. In andere genoomprojecten wordt ook het genoom van dieren ontrafeld. (Lees verder)

20 april
Ehsan Jami (2008).

Ehsan Jami (Mashhad, 20 april 1985) is een Iraans-Nederlands politicus en publicist. Hij is oprichter van het voormalige Centraal Comité voor Ex-moslims en van 7 maart 2006 tot 6 november 2007 namens de Partij van de Arbeid lid van de gemeenteraad van Leidschendam-Voorburg. Van 6 november 2007 tot 2010 vervulde hij zijn rol in de gemeenteraad als onafhankelijk lid fractie Jami. Vanaf 17 juni 2010 tot 29 augustus 2011 ondersteunde Ehsan Jami Hero Brinkman als fractiemedewerker bij zijn werkzaamheden. (Lees verder)

13 april

James Ensor (13 april 1860 – 19 november 1949) was een Belgische kunstschilder van het symbolisme. Hij wordt algemeen erkend als de belangrijkste vernieuwer van de moderne kunst in België, een dissonante individualist die zich niet gemakkelijk liet onderbrengen in een of andere kunstrichting. Minder bekend is dat hij ook muziek componeerde. (Lees verder)

21 april
Bahá'í-wereldcentrum, Haifa, Israel

Het bahaigeloof [spreek uit: "bahai"] is een monotheïstische religie die op 21 april 1863 (dag van Ridván) is gesticht door Bahá'u'lláh in Perzië (het huidige Iran) en de geestelijke eenheid van de mensheid benadrukt. Wereldwijd zijn er naar schatting ongeveer zes miljoen bahais in meer dan tweehonderd landen en gebieden.

De bahá'í-leringen benadrukken de onderliggende eenheid van de grote wereldgodsdiensten. Religieuze geschiedenis wordt gezien als een ontvouwing van waarheid met behulp van een aantal goddelijke boodschappers, manifestaties van God genaamd, die elk een religie hebben gesticht afgestemd op de behoeften van hun tijd en het begripsvermogen van de mensen uit hun tijd. Onder deze boodschappers zijn Abraham, Krishna, Boeddha, Jezus en Mohammed de bekendste. Voor de Bahá'ís is de recentste en belangrijkste boodschapper Bahá'u'lláh. (Lees verder)

12 april
Joeri Aleksejevitsj Gagarin

Joeri Gagarin (1934–1968) was een Russisch kosmonaut, de Russische naam voor ruimtevaarder. Op 12 april 1961 werd Joeri Gagarin de eerste mens die een ruimtereis maakte, aan boord van de Vostok 1.

In eerste instantie werd German Titov geselecteerd voor de eerste bemande ruimtevlucht. Maar omdat de Russische autoriteiten vonden dat zijn naam (German) te Duits klonk werd Gagarin geselecteerd voor de lancering. Het Kosmonautentrainingscentrum Joeri Gagarin in Sterrenstad bij Moskou is naar hem vernoemd. (Lees verder)

22 april
Vertical farm2.jpg

Verticale landbouw is een vorm van duurzame landbouw waarbij gebruik wordt gemaakt van in steden geplaatste hoogbouw, zogenaamde verticale boerderijen. Hoewel er verschillende concepten zijn, is er nog geen verticale boerderij gebouwd. Met verticale boerderijen moet in drukbevolkte steden zowel het voedselaanbod worden verhoogd als de ecologische voetafdruk van de landbouw verkleind. Met de verwachte bevolkingsgroei en de toenemende verstedelijking – meer dan de helft van de totale wereldbevolking van bijna 7 miljard mensen woont in steden – stijgt de behoefte aan voedsel. Oplossingen hiervoor worden gezocht in intensievere industriële landbouw. Er dreigt echter een tekort aan landbouwgrond en zoet water, maar ook aan kunstmest door de zogeheten fosforpiek. Klimaatverandering kan bestaande landbouwgrond onbruikbaar maken. Om aan binnen-landbouw te kunnen doen, zou gebruik moeten worden gemaakt van druppelirrigatie, aerocultuur en hydrocultuur. (Lees verder)

11 april
Viering van de Vrede van Utrecht

De Vrede van Utrecht is een reeks van verdragen waarvan het eerste op 11 april 1713 in Utrecht werd gesloten. Hiermee kwam een einde aan de Spaanse Successieoorlog en Queen Anne's war en daarmee aan anderhalve eeuw van twisten en godsdienstoorlogen. Het succes was mede te danken aan de gelijkwaardige behandeling van overwinnaar en overwonnene en het grote belang dat werd gehecht aan het behoud van het machtsevenwicht. Het verdrag markeerde ook het einde van de Republiek als grootmacht, geïllustreerd door de woorden van de Franse onderhandelaar Melchior de Polignac: Nous traiterons sur vous, chez vous, sans vous (We onderhandelen over u, bij u, zonder u).

De anderhalf jaar durende onderhandelingen werden omlijst door kunst- en cultuuruitingen. (Lees verder)

23 april
William Shakespeare

William Shakespeare (Stratford-upon-Avon, ± 23 april 1564 – aldaar, 23 april 1616) was een Engels toneelschrijver, dichter en acteur. Shakespeare wordt door velen beschouwd als de grootste schrijver die Engeland ooit heeft voortgebracht, niet alleen vanwege zijn literaire werken als zodanig, maar ook vanwege zijn enorme invloed op de Engelse taal, waarin nog steeds honderden woorden, uitdrukkingen en citaten aan hem zijn toe te schrijven. Shakespeare schreef 38 tragedies, historische stukken en komedies. Daarnaast schreef hij 154 sonnetten en een aantal langere gedichten. (Lees verder)

10 april
Zicht op natuurreservaat Bourgoyen-Ossemeersen

De Bourgoyen-Ossemeersen is een stedelijk natuurreservaat in Gent. Het gebied ligt grotendeels in de deelgemeente Mariakerke en is 230 hectare groot. Het bestaat uit vochtige graslanden met sloten en grachten. Het is een zeer belangrijk overwinteringsgebied voor vogels. Over de jaren heen heeft de stad Gent de gronden van privé-eigenaars afgekocht, zodat nu gezegd kan worden dat het vogelreservaat zo goed als stadseigendom is.

Er zijn drie wandelpaden en centraal ligt de historische hoeve Valkenhuis. Geluidshinder, voornamelijk door de nabijgelegen R4, noopte tot een globaal actieplan: het natuurgebied kreeg de afgelopen jaren in verschillende projectstappen een nieuwe infrastructuur met geluidsschermen. (Lees verder)

24 april
Het Paard van Troje door Giovanni Domenico Tiepolo

Het paard van Troje is een van de bekendste verhalen uit de Griekse mythologie, waarin verteld wordt hoe belegerende Grieken erin slaagden om Troje binnen te dringen door zich te verstoppen in een reusachtig houten paard, dat door de nietsvermoedende inwoners van Troje binnen de stadsmuren werd gehaald. Bij uitbreiding staat het voor een gewenste zaak die ergens wordt binnengehaald, maar waarin een ongewenste lading is verborgen. Kort gezegd: zijn eigen ondergang argeloos bewerkstelligen. Een bekend Nederlands voorbeeld is het Turfschip van Breda.

Omdat de Grieken er niet in slaagden Troje in te nemen, zochten ze hun toevlucht tot een list. Ze bouwden een reusachtig houten paard waarin soldaten zich verschansten. Dit paard werd 's avonds voor de poort achtergelaten en 's nachts door de Trojanen binnengehaald. Later die nacht kwamen de Griekse soldaten tevoorschijn en openden de poort voor hun kompanen. De verovering van Troje was een feit. Aan de historische correctheid van het paard van Troje wordt getwijfeld. Historici menen dat het paard een van de hersenspinsels is van de auteur die zijn dichterlijke vrijheid gebruikte. (Lees verder)

9 april
Wegen in de lucht

Een klaring of clearance is in de luchtvaart een boodschap van de luchtverkeersleiding aan een piloot, waarbij een vlucht een deel van zijn geplande vliegroute wordt toegewezen. De piloot of gezagvoerder mag op eigen verantwoordelijkheid dit toegewezen deel van het eigen vliegplan afleggen, met inachtneming van de geldende regels en procedures. Hij doet dit onder medeverantwoordelijkheid van de luchtverkeersleider die instaat voor de klaring die hij geeft. De klaring kan nadere informatie en instructies bevatten. (Lees verder)

25 april
Tot briljant geslepen diamanten

Diamant (Oudgrieks: ἀδάμας of adamas, "onverslaanbaar") is een allotrope verschijningsvorm van koolstof die als delfstof aangetroffen wordt, maar ook in laboratoria gemaakt kan worden. In diamant hebben de koolstof-koolstofbindingen een viervlakstructuur waardoor de atomen in drie dimensies gebonden zijn; dit verklaart deels de hardheid waar het mineraal zijn naam aan dankt. Daarentegen heeft grafiet, de koolstofvorm die op aarde het meest voorkomt, een vlakke kristalstructuur waardoor het veel zachter is en schilferende laagjes vormt. Diamant is voor zover bekend het hardste materiaal dat in de natuur voorkomt en is dan ook het ijkpunt voor hardheid 10 op de hardheidsschaal van Mohs. Enkel een aantal industrieel vervaardigde materialen, ook opgebouwd uit zuivere koolstof, zijn harder. (Lees verder)

8 april
Een supergeleider zweeft in een magneetveld als gevolg van het Meissner-effect.

Supergeleiding (vroeger ook wel suprageleiding genoemd) is het verschijnsel dat de elektrische weerstand van sommige materialen beneden een bepaalde (meestal zeer lage) temperatuur opeens helemaal verdwijnt. Het verschijnsel is op 8 april 1911 in Leiden ontdekt door Heike Kamerlingh Onnes. In de jaren tachtig en negentig van de twintigste eeuw vond men ook supergeleiding bij veel hogere temperaturen in keramische materialen, zoals de YBCO's.

Supergeleidende materialen worden vooral toegepast waar het gunstig is om absoluut geen elektrische verliezen te hebben of in apparaten die krachtige magnetische velden gebruiken, zoals een MRI-scanner of een tokamak. (Lees verder)

26 april

Kernenergie is energie opgewekt door kernreacties, de reacties waarbij atoomkernen zijn betrokken. Kernenergie komt in alle gevallen beschikbaar in de vorm van warmte, die in een kerncentrale op conventionele manier (via stoom, turbines en generatoren) in elektriciteit kan worden omgezet. (Lees verder)

7 april
Karelsuniversiteit Praag

De Karelsuniversiteit Praag (Tsjechisch: Univerzita Karlova v Praze) is een universiteit in Praag, Tsjechië. Het is een van de oudste universiteiten van Europa en van de wereld. De universiteit werd in 1348 opgericht door keizer Karel IV. De eerste studierichtingen waren theologie, medicijnen, rechten en kunst. Tegenwoordig kent de universiteit 17 faculteiten, waarvan er twee in Hradec Králové en een in Pilsen. Het hoofdgebouw is gevestigd in de Oude Stad van Praag, in het district Praag 1. (Lees verder)

27 april
Koningsdag

Koningsdag of Koninginnedag is een nationale feestdag in Nederland, Curaçao, Aruba en Sint Maarten. Sinds de abdicatie van koningin Beatrix en de inhuldiging van koning Willem-Alexander op 30 april 2013 wordt Koningsdag gevierd op zijn verjaardag, 27 april (voordien op 31 augustus (1891–1948) en 30 april (1949–2013)). De dag wordt gevierd met verschillende festiviteiten (ook gedurende de voorafgaande 'koninginnenacht' of 'koningsnacht') en een vrijmarkt. (Lees verder)

Alle dagen

januari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
februari 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29
maart 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
april 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
mei 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
juni 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
juli 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
augustus 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
september 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
oktober 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31
november 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30
december 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13 - 14 - 15 - 16 - 17 - 18 - 19 - 20 - 21 - 22 - 23 - 24 - 25 - 26 - 27 - 28 - 29 - 30 - 31

Zie ook