Willem-Alexander der Nederlanden
| Willem-Alexander | ||||
| 1967 | ||||
| Koning Willem-Alexander in 2015 | ||||
| Koning der Nederlanden | ||||
| Periode | 30 april 2013 – heden | |||
| Voorganger | Beatrix | |||
| Opvolger | Catharina-Amalia (beoogd) | |||
| Prins van Oranje | ||||
| Periode | 30 april 1980 – 30 april 2013 | |||
| Voorganger | Alexander | |||
| Opvolger | Catharina-Amalia | |||
| Vader | Claus van Amsberg | |||
| Moeder | Beatrix | |||
| Dynastie | Oranje-Nassau | |||
| Partner van | Máxima Zorreguieta | |||
| Kinderen | Catharina-Amalia (2003) Alexia (2005) Ariane (2007) |
|||
| Geboorteplaats | Utrecht | |||
| Handtekening |
||||
| Website | ||||
|
||||
Willem-Alexander Claus George Ferdinand, Koning der Nederlanden, Prins van Oranje-Nassau, Jonkheer van Amsberg (Utrecht, 27 april 1967) is sinds 30 april 2013 koning der Nederlanden. Hij is het oudste kind van prinses Beatrix der Nederlanden en prins Claus, Prins der Nederlanden, Jonkheer van Amsberg.
Inhoud
Biografie
Geboorte en doop
Kroonprinses Beatrix werd in de avond van 25 april 1967 opgenomen in het Academisch Ziekenhuis Utrecht. Twee dagen later kwam prins Willem-Alexander ter wereld. Op vijf plaatsen in het koninkrijk werden naar traditie 101 saluutschoten afgevuurd. Vanaf zijn geboorte was hij tweede in lijn voor de troonopvolging.
Zijn vader deed op 2 mei de geboorteaangifte in het stadhuis van Utrecht. "Wij noemen hem Alexander", aldus prins Claus over de roepnaam.
Zijn volledige voornamen zijn:
- Willem-Alexander, Willem is traditioneel de eerste naam van een Oranje-troonopvolger. De vader verklaarde bij de geboorteaangifte dat hij en zijn echtgenote Alexander een leuke naam vonden. Er zou geen historische betekenis zijn.[noot 1]
- Claus, naar de vader
- George
- Ferdinand, naar Ferdinand Graf von Bismarck-Schönhausen, Claus' beste vriend, die tevens getuige was bij zijn huwelijk
Op 2 september 1967 werd hij gedoopt als lid van de Nederlandse Hervormde Kerk. De doopdienst vond plaats in de Grote of Sint Jacobskerk in Den Haag en werd geleid door 'hofpredikant' dominee Henk Kater. De peetouders en doopgetuigen van de prins waren zijn grootvader prins Bernhard van Lippe-Biesterfeld, zijn grootmoeder Gösta Freiin von dem Bussche-Haddenhausen, prinses (inmiddels koningin) Margrethe van Denemarken, Ferdinand Graf von Bismarck-Schönhausen en de voormalige minister-president Jelle Zijlstra. Renée Elisabeth Bradbrooke Smith-Röell (1938), een vriendin van Beatrix, is eveneens een peetouder. Bij de doop werd de laatste vertegenwoordigd door haar grootmoeder Marie Adèle Erneste del Court van Krimpen-van Loon (1891-1983).[1][2][3]
Jeugd
Toen Beatrix in 1980 koningin werd, kreeg haar oudste zoon automatisch de titel Prins van Oranje. Toen de prins de leeftijd van achttien jaar bereikte, werd hem zitting verleend in de Raad van State.[noot 2]
Willem-Alexander woonde in zijn jeugd in Kasteel Drakensteyn in Lage Vuursche, gemeente Baarn. Hij ging er naar de Nieuwe Baarnse School en later naar Het Baarnsch Lyceum. De middelbare school vervolgde hij in 1981 bij het Vrijzinnig-Christelijk Lyceum in Den Haag. Vervolgens haalde hij een International Baccalaureate aan het Atlantic College in Llantwit Major, in Wales.
Daarna studeerde hij geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Leiden, waar ook zijn moeder en zijn grootmoeder hadden gestudeerd. In zijn studententijd kreeg hij in de Nederlandse media de bijnaam 'Prins Pils', wegens het enthousiasme waarmee hij zich in het studentenleven stortte. In 1993 behaalde Willem-Alexander zijn doctoraalexamen; zijn afstudeerscriptie ging over de Nederlandse reactie op het besluit van Frankrijk om binnen de NAVO een 'status aparte' in te nemen. De scriptie is door Willem-Alexander niet openbaar gemaakt en de Universiteitsbibliotheek Leiden nam destijds nimmer afstudeerscripties op in de openbare collectie.[4]
Voorbereiding op het koningschap
Na het behalen van zijn bul begon zijn voorbereiding op het koningschap. Willem-Alexander volgde meerdere cursussen; onder andere bij de Rijksluchtvaartschool, waar hij zijn vliegbrevet behaalde, en bij de Koninklijke Landmacht. Zijn dienstplicht vervulde hij van augustus 1985 tot januari 1987 bij de Koninklijke Marine, onder meer aan boord van Hr. Ms. Tromp en Hr. Ms. Abraham Crijnssen en in 1988 als wachtofficier aan boord van Hr. Ms. Van Kinsbergen. Tegelijkertijd begon hij zich meer in het openbare leven te profileren. Hij vervulde representatieve taken bij officiële evenementen en legde officiële bezoeken af aan gemeenten, provincies en maatschappelijke instellingen.
Jaarlijks verscheen hij als kroonprins ongeveer 110 keer bij officiële gelegenheden.[5] Na zijn stage bij de luchtmacht hield de prins zich aanvankelijk bezig met de rechterlijke macht, het binnenlands bestuur en vanaf 1997 met het Nederlandse bedrijfsleven. Daarnaast specialiseerde hij zich in het waterbeheer, een onderwerp dat zijn vader hem aan de hand deed. Hij zette zijn kennis onder meer in bij zijn bezoek aan Marokko in november 2005.
Sport
In 1986 reed hij onder de schuilnaam W.A. van Buren de Elfstedentocht uit.[6] Zijn kleding, een Playboy-broek en een Marlboro-jack, veroorzaakte in de media enige opschudding, omdat hij met de opzichtige logo's in feite reclame maakte. In 1992 liep hij met onder meer Gerrie Knetemann de marathon van New York uit.
Het gedrag van Willem-Alexander tijdens de Olympische Spelen van 1996 in Atlanta veroorzaakte opnieuw opschudding. Zo zong hij vanaf de tribune Wat zijn de Yanken stil mee en bestormde hij enthousiast in korte broek het hockeyveld, nadat de dames brons gewonnen hadden om vervolgens uitbundig "mee te hossen". De krant NRC Handelsblad noemde het gedrag "een kroonprins onwaardig". In een opiniepeiling gaf ruim 80% van de Nederlanders aan het gedrag van de prins te waarderen.
IOC
In 1998 werd Willem-Alexander lid van het Internationaal Olympisch Comité.[noot 3] Met de kroonprins was bij zijn aanstelling door het kabinet afgesproken dat hij zich binnen het IOC niet met politiek zou bezighouden en zich daarom zou onthouden van stemmingen die politiek gevoelig lagen. Tevens werd vastgelegd dat hij zijn IOC-functie zou neerleggen op het moment dat hij koning werd. Aanvankelijk was de Nederlandse politiek niet onverdeeld enthousiast over zijn lidmaatschap bij een door corruptie en schandalen geplaagde organisatie. Binnen het IOC heeft hij zich vooral ingezet voor het stimuleren van sport in Afrika. Willem-Alexander is een warm pleitbezorger voor het houden van de Olympische Zomerspelen in Nederland.
Vlak voordat hij koning werd, legde hij zijn taken als IOC-lid neer. Statutair betekende dit dat zijn ontslag bij de sessie van 6 tot en met 8 september 2013 in Buenos Aires goedgekeurd moest worden. Het ging vervolgens eind 2013 in. Willem-Alexander werd op 8 september in Buenos Aires tijdens de 125ste IOC-sessie benoemd tot erelid en ontving uit handen van IOC-voorzitter Jacques Rogge de Olympische Orde in goud.[7]
Persoonlijk leven
Verloving
Koningin Beatrix maakte op 30 maart 2001 tijdens een rechtstreekse televisie-uitzending de verloving bekend van de kroonprins met de Argentijnse Máxima Zorreguieta. Haar vader Jorge Zorreguieta bleek ten tijde van de militaire dictatuur (1976-1983) onder generaal Jorge Videla staatssecretaris te zijn geweest van Landbouw en Veeteelt. Minister-president Wim Kok schakelde minister van Staat Max van der Stoel in om haar vader te overtuigen de huwelijksvoltrekking niet bij te wonen, hetgeen hem lukte. Nadat Kok beloofde dat de aanwezigheid van Zorreguieta senior ook in de toekomst geen vanzelfsprekende zaak zou zijn, werd de toestemmingswet door het parlement aangenomen.
"Een beetje dom"
Vlak na de bekendmaking van de verloving zei Máxima dat haar kersverse verloofde "een beetje dom" geweest was, toen hij op 7 maart van dat jaar tijdens een persontmoeting in New York verwees naar een ingezonden brief in de Argentijnse krant La Nación. Kort daarvoor was de publicatie van een boek over Videla aangekondigd. De schrijvers hadden in de Nederlandse krant NRC Handelsblad aangegeven dat volgens hen de vader van Máxima een coördinerende rol had gespeeld bij het voorbereiden van de staatsgreep die het dictatoriale regime van Videla aan de macht zou brengen.[8] Het boek was gebaseerd op interviews. Willem-Alexander gaf aan dat de interviews nooit hadden plaatsgevonden en verwees naar de brief waarin dat zou staan. Hij suggereerde dat het schrijven afkomstig was uit een betrouwbare bron, hoewel hij tegelijkertijd aangaf niet te weten wie de brief geschreven had. Kort daarna bevestigde hij tegenover de tv-camera's van de NOS dat hij achter zijn woorden stond.[9]
Het schrijven bleek afkomstig van Videla, waardoor in Nederland de betrouwbaarheid ontkend werd. Ook bleek Videla niet te ontkennen dat de vraaggesprekken hadden plaatsgevonden. Hij betwistte slechts de juiste weergave van zijn uitspraken. Dat Videla de brief geschreven had, was duidelijk: zijn naam stond eronder.[10]
Tijdens een interview op de dag van de bekendmaking van zijn verloving met opnieuw de Nederlandse pers, vertelde Willem-Alexander dat zijn doorverwijzing "stom" was geweest en wachtte vervolgens op een reactie van zijn verloofde die naast hem zat. Máxima reageerde tot tweemaal toe met de opmerking: "je was een beetje dom".[11] Haar woorden leidden tot hilariteit. Sindsdien is 'een beetje dom' in het Nederlands een gevleugelde uitdrukking om aan te geven dat iemand een blunder begaan heeft.
Minister-president Wim Kok had op de dag van de uitspraak in New York Willem-Alexander terechtgewezen voor de tv-camera's van de NOS. Volgens Kok had de prins beter niet naar de brief kunnen verwijzen. Staatsrechtelijk gezien was de terechtwijzing een bijzonderheid in de Nederlandse parlementaire geschiedenis, aangezien de leden van het Koninklijk Huis onschendbaar zijn.[12]
Huwelijk
Het huwelijk van Willem-Alexander met Máxima werd op 2 februari 2002 in de Grote Zaal van de Beurs van Berlage voltrokken door burgemeester Job Cohen van Amsterdam.[noot 4]
De kerkelijke inzegening gebeurde in de Nieuwe Kerk door dominee Carel ter Linden, voormalig predikant van de Haagse Kloosterkerk en tevens de dominee bij wie Willem-Alexander in 1997 belijdenis had gedaan.[noot 5]
Tijdens de traditionele rijtoer door de stad werd door republikeinen en sympathisanten van de Dwaze Moeders gedemonstreerd op het Koningsplein. Ook werd een plastic zakje met witte latexverf tegen de Gouden Koets gegooid. Er werden enkele arrestaties verricht, maar grote ongeregeldheden bleven uit.
Willem-Alexander en Máxima hebben drie kinderen:
-
Catharina-Amalia (geboren in 2003)
-
Alexia (geboren in 2005)
-
Ariane (geboren in 2007)
Vakantieproject Mozambique
Willem-Alexander en Máxima kochten in 2007 na toestemming van het kabinet vier percelen in Mozambique voor de bouw van minimaal twee vakantiehuizen op het schiereiland Machangulo waar een luxe vakantieproject werd aangelegd.
De deelname stuitte op kritiek in de Nederlandse samenleving. Critici, onder wie veel leden van de Tweede Kamer en ook een deel van het kabinet, vonden het ongepast om een luxe vakantiehuis te laten bouwen in een zeer arm land als Mozambique. Volgens Willem-Alexander zou de bouw ervan zorgen voor werkgelegenheid en werden er als onderdeel van het project in de nabije omgeving voor de lokale bevolking waterputten geslagen en scholen gebouwd.
Willem-Alexander had ook aandelen in de organisatie Machangulo SA die fungeert als een vereniging van huiseigenaren en het project beheert. Die aandelen werden in 2008 ondergebracht in de in Nederland geregistreerde Stichting Administratiekantoor Machangulo. De bedoeling daarvan was dat het kroonprinselijk paar in het licht van de kritiek naar buiten toe de indruk wilde geven dat het meer afstand genomen had tot het project. Een jaar later werd de stichting ontbonden.[13]
In een interview op 17 april 2013 ter gelegenheid van zijn aanstaande inhuldiging als koning en dat via de Nederlandse televisie werd uitgezonden, gaf Willem-Alexander toe dat het vakantieproject zijn functioneren als toekomstig staatshoofd in de weg had gestaan en dat hij het vakantiehuis daarom had verkocht; hij gaf niet toe dat hij er indertijd fout aan had gedaan het te laten bouwen.
Villa Eikenhorst
Willem-Alexander woont met zijn gezin in Villa Eikenhorst op Landgoed de Horsten in Wassenaar, dat eigendom is geweest van koningin Juliana. Op termijn neemt hij zijn intrek in Paleis Huis ten Bosch in Den Haag.[14]
Hofdames van Willem-Alexander en Máxima
- Ottoline Antoinette (Lieke) Gaarlandt-van Voorst van Beest, hofdame van koningin Beatrix en daarna koning Willem-Alexander sinds 1993, vanaf 2001 speciaal belast met de begeleiding van prinses Máxima der Nederlanden
- M.L.A. (Bibi) barones van Zuylen van Nijevelt-den Beer Poortugael, hofdame van koningin Beatrix en daarna koning Willem-Alexander sinds 1 januari 2011; sinds 1 september 2014 grootmeesteres van de koning
- J.M. (Pien) van Karnebeek-Thijssen, hofdame van koningin Beatrix en daarna koning Willem-Alexander sinds 15 april 2013
- A.M. (Annemijn) Crince le Roy-van Munster van Heuven, hofdame van koning Willem-Alexander sinds 15 oktober 2013
Titels
Willem-Alexander is titularis van de volgende dynastieke, erfelijke of vorstelijke titels:
- Prins der Nederlanden (dragen ervan is onderbroken, zolang hij koning is)
- Prins van Oranje-Nassau.
Willem-Alexander draagt daarnaast het predicaat:
Willem-Alexander voert als koning de volgende titels:
- Koning der Nederlanden
- Markies van Veere en Vlissingen
- Graaf van Katzenelnbogen, Vianden, Diez, Spiegelberg, Buren, Leerdam en Culemborg
- Burggraaf van Antwerpen
- Baron van Breda, Diest, Beilstein, de stad Grave, het Land van Cuijk, IJsselstein, Cranendonck, Eindhoven, Liesveld, Herstal, Waasten, Arlay en Nozeroy
- Vrijheer van Ameland
- Heer van Borculo, Bredevoort, Lichtenvoorde, Loo, Geertruidenberg, Klundert, Zevenbergen, Hooge en Lage Zwaluwe, Naaldwijk, Polanen, Sint-Maartensdijk, Soest, Baarn, Ter Eem, Willemstad, Steenbergen, Montfort, St. Vith, Bütgenbach, Niervaart, Dasburg, Turnhout, Besançon.
De titel Prins van Oranje is met de abdicatie van koningin Beatrix doorgegeven aan prinses Catharina-Amalia.
Willem-Alexander regeert als koning Willem-Alexander.[15][noot 6]
Militaire functies
Op militair gebied had hij, na zijn recentste bevordering op 27 april 2005, tot aan zijn aantreden als koning de volgende rangen:
- Reserve-commandeur der Koninklijke Marine
- Reserve-brigadegeneraal der Infanterie van de Koninklijke Landmacht
- Reserve-commodore van de Koninklijke Luchtmacht
- Reserve-brigadegeneraal der Koninklijke Marechaussee
Tevens was hij adjudant in buitengewone dienst van de koningin.
Sinds 6 december 2001 is hij drager van het Officierskruis (officieel: Onderscheidingsteken voor eervolle langdurige Nederlandse effectieve dienst als officier, ook Jeneverkruis genoemd, omdat hij toen vijftien jaar als officier in dienst was van de koningin.
Per 30 april 2013 legde prins Willem-Alexander zijn taken neer als militair. De Grondwet verbiedt namelijk dat militairen deel uitmaken van de regering en als koning zal hij daarvan het hoofd zijn. Op de dag van zijn inhuldiging werd hem daarom eervol ontslag verleend. Hij kondigde aan dat hij, bij ceremonies, militaire uniformen kan blijven dragen, zonder rangonderscheidingstekens. De epauletten die de rang aangeven worden vervangen door het embleem van het Koninklijk distinctief. Het wapenbeeld daarvan bestaat uit het rijkszwaard, de rijksappel en de scepter.[16]
Functies als kroonprins
- Lid Internationaal Olympisch Comité
- Voorzitter Nederlandse Adviescommissie Water
- Voorzitter Adviesgroep Water en Sanitaire Voorzieningen van de Verenigde Naties. Sinds eind 2006, kort voor het vertrek van scheidend secretaris-generaal Kofi Annan. Hij was de opvolger van de voormalige Japanse premier Hashimoto Ryūtarō.
Erefuncties als kroonprins
- Beschermheer AMREF (Flying Doctors)
- Beschermheer Nederlandse Hartstichting
- Beschermheer Global Water Partnership
- Beschermheer United World College Nederland
- Beschermheer Stichting SAIL Amsterdam
- Beschermheer Koninklijk Nederlands Watersport Verbond
- Beschermheer Stichting Hermitage aan de Amstel
- Protector Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen
- Beschermheer Veteranen Comité
- Erevoorzitter Stichting Koning Willem I
- Regent Stichting Praemium Erasmianum[17]
- Beschermheer Oranje Fonds
Naar aanleiding van de troonswisseling legde Willem-Alexander vanaf 30 april 2013 de meeste van zijn officiële executieve functies neer. Als reden werd gegeven dat hij een "koning van iedereen" wil zijn, waarbij volgens hem geen executieve functies horen van een beperkt aantal organisaties. Willem-Alexander bleef als koning beschermheer van het Oranjefonds, omdat dit voor hem de belangrijkste organisatie is voor zijn maatschappelijke activiteiten, evenals voor die van Máxima.[18][19]
Functies als koning[20]
- Voorzitter van de Raad van State
- Bestuurder Stichting Archief van het Huis Oranje-Nassau
- Bestuurder Stichting Kroongoederen
- Bestuurder Stichting Koninklijke Geschenken
Erefuncties als koning
- Beschermheer Oranje Fonds
- Protector Koninklijke Hollandsche Maatschappij der Wetenschappen
- Regent Stichting Praemium Erasmianum
- Beschermheer Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen
- Beschermheer Koninklijke Vereniging Ridders der Militaire Willemsorde
- Beschermheer Maatschappij der Nederlandse Letterkunde
- Beschermheer Nederlands Bijbelgenootschap
- Beschermheer Nederlandsche Maatschappij voor Nijverheid en Handel ('de Maatschappij')
- Beschermheer Nederlandse Adelsvereniging
- Beschermheer Oorlogsgravenstichting
- Beschermheer Oud-Limburgse Schuttersfederatie
- Beschermheer Geschiedkundige Vereniging Oranje-Nassau
- Erelid IOC
Onderscheidingen
Als zoon van de voormalige regerende Nederlandse koningin werd Willem-Alexander automatisch ridder in de Orde van de Gouden Leeuw van Nassau. Op zijn achttiende verjaardag werd hij, volgens traditie, onderscheiden met de hoogste Nederlandse civiele onderscheiding, het grootkruis in de Orde van de Nederlandse Leeuw. Hij is onderscheiden met de jubileummedaille van koningin Juliana (1973) en de inhuldigingsmedaille van koningin Beatrix.
Voorts werd hij bij staatsbezoeken onderscheiden met grootkruizen in Belgische, Duitse, Deense, Zweedse, Noorse, Thaise en Japanse ridderorden.
Kwartierstaat
Wetenswaardigheden
- In 1999 liet de Rijksvoorlichtingsdienst weten dat Willem-Alexander was genezen van een milde vorm van sarcoïdose, die in 1991 bij hem was ontdekt.[21]
- Willem-Alexander heeft als piloot vrijwilligerswerk gedaan voor de African Medical Research and Education Foundation en Kenya Wildlife Service in 1989 respectievelijk 1991.
- Willem-Alexander en Máxima zijn eigenaars van de voormalige ranch La Estancia Pilpilcura met 1500 hectare grond in Patagonië, aangekocht voor een miljoen euro.[22]
- Willem-Alexander en Máxima houden al jaren vakantie in het skioord Villa La Angostura, dat op 80 kilometer afstand ligt van de stad Bariloche.[23] In Villa La Angostura heeft de broer van Máxima, Martín Zorreguieta, een restaurant.
- Het eerste officiële optreden van Willem-Alexander als koning, buiten zijn inhuldiging, was zijn aanwezigheid op 4 mei 2013 bij de Nationale Dodenherdenking op de Dam in Amsterdam.[24]
- Het koninklijk paar heeft een vakantiehuis in Griekenland en een in het Italiaanse Tavarnelle Val di Pesa.
- Het eerste officiële buitenlands bezoek, als koning, was op 24 mei 2013 aan Luxemburg.
Zie ook
Literatuur
- Hoedeman, Jan en Remco Meijer (2010) Willem IV, van prins tot koning, Amsterdam/Antwerpen
Voetnoten
Bronvermeldingen
|
| Zie de categorie Willem-Alexander of the Netherlands van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp. |
| Voorganger: Beatrix |
Koning van Nederland 2013 - heden |
|
| Voorganger: Alexander |
Prins van Oranje 1980 – 2013 |
Opvolger: Catharina-Amalia |
| Regerende vorsten van de wereld |
|---|
|
François Hollande (Andorra) · Joan Enric Vives i Sicília (Andorra) · Hamad (Bahrein) · Filip (België) · Jigme Khesar Namgyal Wangchuk (Bhutan) · Hassanal Bolkiah (Brunei) · Norodom Sihamoni (Cambodja) · Elizabeth II (Commonwealth realms) · Margaretha II (Denemarken) · Akihito (Japan) · Abdoellah II (Jordanië) · Sabah (Koeweit) · Letsie III (Lesotho) · Hans Adam II (Liechtenstein) · Hendrik (Luxemburg) · Abdul Halim (Maleisië) · Mohammed VI (Marokko) · Albert II (Monaco) · Willem-Alexander (Nederland) · Harald V (Noorwegen) · Qaboes (Oman) · Tamim (Qatar) · Salman (Saoedi-Arabië) · Felipe VI (Spanje) · Mswati III (Swaziland) · vacant (Thailand) · Tupou VI (Tonga) · Khalifa (VAE) · Franciscus (Vaticaan) · Karel XVI Gustaaf (Zweden) |
| Koning of koningin van Nederland |
|---|
|
Koninkrijk Holland: Lodewijk I Napoleon · Lodewijk II · Hortense (regentes) |