Willem van Moerbeke

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Willem van Moerbeke (Moerbeke, circa 1215 - Korinthe, circa 1286) was een Vlaamse geestelijke en vertaler van vele antieke griekse geschriften. Hij geldt als de productieve vertaler van de werken van Aristoteles en vele werken over filosofie, geneeskunde en astronomie van het Grieks naar het Latijn, de wetenschappelijke taal van zijn tijd. Ook tegenwoordig gelden zijn vertalingen nog als buitengewoon goed.

Biografie[bewerken]

Willem van Moerbeke was van oorsprong een dominicanermonnik. Omstreeks 1267/1268 fungeert hij te Viterbo aan de Curie als pauselijk biechtvader. In 1274 duikt hij op bij het Tweede Concilie van Lyon en ontmoet er Hendrik Bate van Mechelen, met wie hij tot aan zijn dood bevriend zou blijven. Vanaf 09 april 1278 tot zijn dood was hij aartsbisschop van Korinthe (Korinthië), een Latijnse (dat wil zeggen rooms-katholieke) enclave in het orthodoxe Griekenland. In zijn tijd voerde hij vele gesprekken en correspondenties met vooraanstaande geleerden, onder wie Thomas van Aquino.

Vertalingen[bewerken]

het begin van boek 7 van Metafysica van Aristoteles

Op verzoek van Thomas van Aquino vertaalde hij de volledige werken van Aristoteles en verbeterde de vertalingen van anderen. Slechts weinigen beheersten het oude Grieks en vroegere vertalingen waren vaak onvolledig en van een twijfelachtige kwaliteit, ook al omdat deze zich soms hadden gebaseerd op Syrische versies (zoals Gerard van Cremona). Zo kon het gebeuren dat in de dertiende eeuw de werken van Aristoteles voor een bron van filosofische en natuurwetenschappelijke misvattingen werden gehouden. Daarin bracht Willem van Moerbeke gevoelige verbetering, omdat zijn vertalingen rechtstreeks op de Griekse bronteksten waren gebaseerd.

Willem van Moerbeke vertaalde ook andere bekende werken, zoals de verhandelingen van Archimedes en Heron van Alexandrië en de Institutio Theologica van Proclus naar het Latijn en maakte ze daardoor toegankelijk voor zijn tijdgenoten. Zijn boeken en hun vertaling legden de basis voor een opleving van het neoplatonisme.

Hoewel werd geklaagd dat de vertalingen van Willem "niet elegant" zouden zijn, worden ze toch vaak om hun grammaticale correctheid geroemd. Aangezien sommige van de originelen waarop Willem van Moerbeke zich baseerde verloren zijn gegaan, is zijn werk onvervangbaar.