XMM-Newton

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Model van XMM-Newton in de Cité de l'espace, Toulouse, Frankrijk.
XMM-Newton at Cite de l'espace 1.jpg

XMM-Newton (X-ray Multi-Mirror Mission - Newton) is een satelliet van de Europese Ruimtevaartorganisatie (ESA) voor röntgenastronomie die is vernoemd naar Isaac Newton. Op 1 mei 2009 was de satelliet bezig met zijn 1720ste omwenteling om de aarde en waren er 2082 wetenschappelijke artikelen over de waarnemingen gepubliceerd.

Project[bewerken]

De ruimtemissie werd in 1984 voorgesteld als de High Throughput X-ray Spectroscopy Mission en goedgekeurd in 1985. In 1993 werd een projectgroep samengesteld. Ontwikkeling begon in 1996. Bouw en testen van de satelliet gebeurde van maart 1997 tot september 1999. De geplande levensduur was twee jaar, maar het project voorziet nu in waarnemingen tenminste tot 2014. De satelliet wordt beheerd door het European Space Astronomy Centre (vroeger bekend als VILSPA) in Villafranca, Spanje. De waarnemingen worden ook bewerkt en gearchiveerd in het XMM-Newton Survey Science Centre aan de Universiteit van Leicester, Engeland.

Lancering en baan[bewerken]

De satelliet werd op 10 december 1999 met een Ariane 5 raket gelanceerd vanaf het Centre Spatial Guyanais in Kourou. De baan is zeer eccentrisch (elliptisch) met een periode van 48 uur en een baanhoek met de evenaar van 40°. Het apogeum ligt op bijna 114.000 km van de Aarde, het perigeum op slechts 7.000 km.

Afmeting en instrumenten[bewerken]

De satelliet weegt 3800 kg, is 10 m lang en heeft met de zonnepanelen uitgeklapt een spanwijdte van 16 m. Hij draagt

  • drie röntgentelescopen, die ontwikkeld zijn door Media Lario (Italië) met elk 58 Wolter-type concentrische geneste spiegels. Samen is het effectieve detectoroppervlak 4,300 cm².
  • de drie European Photon Imaging Cameras (EPIC) zijn gevoelig in de band van 0,2 keV tot 12 keV. Andere instrumenten zijn twee spectrometers met reflectietralies die gevoelig zijn voor fotonen onder de ~2 keV. Deze Reflection Grating Spectrometers (RGS) zijn ontwikkeld en gebouwd onder verantwoordelijkheid van het Nederlandse SRON.
  • een Ritchey-Chretien (soort Cassegrain telescoop) optische/uv-telescoop van 30 cm doorsnee.

Waarnemingen en ontdekkingen[bewerken]

Onder meer:

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) http://www.physorg.com/news68820846.html Massive galaxy cluster found 10 billion light years away June 6th, 2006, Space & Earth magazine
  2. http://astronomynow.com/080827XMMdiscoversmonstergalaxycluster.html "XMM discovers monster galaxy cluster", E. Baldwin, Astronomy Now, August 27, 2008
  3. How they wonder what you are, Nature News, 19 September 2008
  4. Gänsicke et al.: SCP06F6: A carbon-rich extragalactic transient at redshift z~0.14. Preprint, 2008.