Yuval Noah Harari

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Naar navigatie springen Naar zoeken springen
Yuval Noah Harari
Harari in 2017
Harari in 2017
Persoonlijke gegevens
Volledige naam יובל נח הררי
Geboortedatum 24 februari 1976
Geboorteplaats Kirjat Ata, Israël
Wetenschappelijk werk
Publicaties History and I: War and the Relations between History and Personal Identity in Renaissance Military Memoirs, c. 1450–1600 (2002)
Bekend van Sapiens: Een kleine geschiedenis van de mensheid
Homo deus: Een kleine geschiedenis van de toekomst
Promotor Steven J. Gunn
Opleiding Historicus
Alma mater Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem
Jesus College, Oxford
Officiële website

Yuval Noah Harari (uitgesproken als Joeval Noach Arari, Kirjat Ata, 24 februari 1976) is een Israëlisch historicus, filosoof, futuroloog. Tot 2014 was hij een onbekende wetenschapper, gespecialiseerd in de geschiedenis van de Middeleeuwen. Daarna kreeg hij wereldfaam door drie boeken: Sapiens, Homo Deus en 21 lessen voor de 21e eeuw. Zijn boeken kwamen uit in 45 talen en er zijn meer dan 12 miljoen exemplaren van verkocht. Daarnaast publiceert hij regelmatig in de Financial Times en The Wall Street Journal en reist hij de hele wereld af voor lezingen en interviews. Zijn centrale boodschap is het gevaar van de samensmelting van biotechnologie en informatietechnologie. [1] De consequentie van deze ontwikkeling zou kunnen zijn, schrijft Harari, dat intelligente biologische organismen (zoals de mens) ingehaald kunnen worden door hun eigen creaties. Hij verwoordt het zo: "Ik sluit het niet uit dat de mens, zoals we die nu kennen, binnen een eeuw verdwenen kan zijn." [2]

Biografie[bewerken]

Yuval Harari werd geboren in Kirjat Ata en groeide op in een niet-gelovig Joods gezin. Hij studeerde van 1993 tot 1998 geschiedenis aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem en specialiseerde zich in de militaire geschiedenis van de Middeleeuwen. Harari behaalde in 2002 zijn PhD aan het Jesus College van de Universiteit van Oxford. Sinds 2005 is hij hoogleraar aan de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem.

Hij is getrouwd met Itzik Yahav, die hij zijn internet of all things noemt (Yahav is ook zijn persoonlijke manager). [3] Het paar woont in een mosjav bij Jeruzalem. In zijn dagelijks leven is Harari niet gericht op materieel comfort, maar beoefent hij introspectie door middel van twee uur Vipassana meditatie per dag. Mediteren heeft zijn leven voorgoed veranderd, zegt hij, en dient ook als methode voor onderzoek.

Kenschets[bewerken]

Yuval Harari beschrijft de wereld zoals deze zich vanaf de schepping heeft ontwikkeld en met de kennis van het verleden schetst hij ook een mogelijke toekomst voor de mensheid. Volgens hem is er, juist in tijden van onzekerheid en opeenvolgende technologische veranderingen, behoefte is aan mensen (zoals hij) die ons een blik gunnen op de wereld, zoals deze er waarschijnlijk in 2050 of 2100 uit zal zien.

Hij voorspelt dat iedere 7 tot 10 jaar de wereld drastisch gaat veranderen en iedere keer ontstaat daardoor weer een cultuurshock. De technologische ontwikkelingen gaan zo snel, aldus Harari, dat je jezelf steeds opnieuw moet uitvinden. Tegelijkertijd vraagt hij zich af, hoe vaak een mens zich binnen één leven kan aanpassen. Bij het ouder worden is het geestelijk evenwicht steeds lastiger te bewaren. Met betrekking tot het onderwijs adviseert hij een nieuw leervak te introduceren:emotionele intelligentie. Deze vaardigheid zul je in de toekomst het meest nodig hebben, om je voortdurend te kunnen aanpassen aan de steeds sneller veranderende omstandigheden. [4]

Zijn uitspraken dat "geen enkele baan veilig is voor automatisering" en "persoonlijke keuzes worden overgenomen door algoritmes" bezorgen hem de naam van een pessimist en een onheilsprofeet. Hij noemt zichzelf geen ziener, maar liever iemand die de te voorziene mogelijkheden schetst om complicaties in de toekomst te voorkomen.

Kunstmatige intelligentie is, volgens hem, niet alleen een gevaar voor de vrijheid, maar ook voor de gelijkheid. Ze dreigt mensen massaal overbodig te maken. In de afzienbare toekomst zal er een onderklasse ontstaan van mensen zonder werk en economisch nut, betoogt Harari. Mensen met geld kunnen zichzelf en hun kinderen voorzien van een grotere intelligentie en creativiteit door middel van kostbare genetische ingrepen. Hierdoor ontstaat er een biologische superklasse. [5] Omwentelingen kunnen catastrofale gevolgen hebben voor de wereldbevolking. Hij schrijft dat je de consequenties van de technologische revolutie niet kan overlaten aan een paar megalomane miljonairs. [6]

Mensen die nieuwe technologieën ontwikkelen zijn van nature optimisten, zegt Harari. Zowel bedrijven als wetenschappers zullen vooral benadrukken wat hun vinding of innovatie allemaal voor ons zou kunnen betekenen. Het is de taak van historici om de keerzijde te laten zien. [7]

Onder zijn bewonderaars zijn bekende namen te vinden als Mark Zuckerberg en Barack Obama. Homo Deus stond op de lijst van beste boeken van 2017, samengesteld door Bill Gates. De website Fast Company noemt hem de favoriete historicus van Silicon Valley. [8]

Het Israëlische dagblad Haaretz daarentegen noemt hem het schoothondje van de liberale elite. [9]

Sapiens[bewerken]

Harari publiceerde in 2011 Sapiens, een kleine geschiedenis van de mensheid in het Hebreeuws . Het is het verhaal over de homo sapiens, vanaf de steentijd tot aan de 21e eeuw . De centrale vraag van het boek luidt: hoe heeft de mens kunnen evolueren van een onbeduidende soort in een uithoek van Afrika tot de hedendaagse heerser over alle levensvormen wereldwijd? Als antwoord noemt Harari drie revoluties.

Volgens de schrijver was er 70.000 jaar geleden sprake van een cognitieve revolutie: de mens verwierf betere hersenen, waardoor hij meer greep kreeg op de wereld en zijn taalvermogen uitbreidde. Door taal was hij in staat om sociale relaties te benoemen (Harari noemt dit toepasselijk “roddeltaal”) en om te communiceren over abstracte begrippen, zoals goden, het leven na de dood, eer en rechtvaardigheid. De mens, betoogt Harari, dankt zijn bestaan op deze aarde aan zijn vermogen om gemeenschappelijke verhalen te verzinnen, waarmee we samen kunnen leven en werken. Het uitwisselen van sociale informatie en gemeenschappelijke mythen maakte het samenwerken in grotere groepen mogelijk. 70.000 jaar geleden verliet de homo sapiens Oost-Afrika en werd hij in vrij korte tijd de baas in het Midden-Oosten, Europa en Oost-Azië. De Neanderthalers die daar woonden waren groter en meer gespierd, maar ze konden minder goed in groepen vechten en stierven uit.

Van jager naar landbouwer[bewerken]

De tweede revolutie was de overgang van het jagen naar de landbouw, ruim 11.000 jaar geleden. De landbouw maakte het mogelijk meer monden te voeden en voedselvoorraden aan te leggen, waardoor grotere dorpen en steden konden ontstaan. Harari beschouwt de geschiedenis niet als een proces van continue vooruitgang, en de agrarische revolutie niet als een onverdeeld succes. De eerste boeren hadden een eenzijdiger voeding en een zwakkere gezondheid dan hun plukkende en jagende voorouders. Maar de samenlevingsverbanden werden steeds groter, tot grote koning- en keizerrijken, gebaseerd op religies en andere gedeelde ordeningen in de maatschappij.

Vanaf 1500 vindt in West-Europa de wetenschappelijke revolutie plaats, de derde revolutie. De toenmalige elite (machthebbers, bestuurders, geleerden, kunstenaars) raakte er meer en meer van overtuigd dat de gedeelde kennis beperkt was en dat ze nog veel zaken niet wisten. Het streven naar meer kennis, het investeren in onderzoek en de centrale plaats van waarneming en wiskunde leidden tot een explosie van de wetenschappen. De nieuw verworven kennis werd gebruikt om nieuwe technologieën en capaciteiten te ontwikkelen. Het verbond tussen wetenschap, technologie en economie leidde tot de wereld waarin wij nu leven, met ongeziene uitdagingen en mogelijkheden.

Na 4 miljard jaar blinde natuurlijke selectie is de mens begonnen met kunstmatige intelligentie, het doelgericht creëren van nieuwe levensvormen, door genetische technologie, de bouw van Cyborgs en de constructie van anorganisch leven. De mens staat nu in de positie die hij duizenden jaren aan de goden toeschreef. De vraag is of de mens wijs met deze mogelijkheden zal omgaan. De laatste zin van Sapiens luidt: “Bestaat er iets gevaarlijkers dan ontevreden, onverantwoordelijke goden die niet weten wat ze willen?”

Uitdagingen voor de mensheid[bewerken]

In Homo Deus, een kleine geschiedenis van de toekomst (2016), beschrijft Harari de uitdagingen die de mensheid te wachten staan in de komende technologische revolutie. Hij stelt daarin dat een grote groep mensen zal ontstaan die de concurrentie met de technologie niet meer aan kan en een andere groep die een symbiose met kunstmatige intelligentie zal aangaan: het transhumanisme.

21 Lessen voor de 21ste eeuw (2018) is Harari’s laatste boek, waarin hij zijn licht laat schijnen over het heden. In dit boek belicht hij de grote kwesties van de 21ste eeuw. Centrale vraag is of een nieuwe, rijke kaste van biologische supermensen met behulp van kunstmatige intelligentie (AI) alle macht krijgt. Twee processen samen - de biotechnologie en de opkomst van AI - zouden er toe kunnen leiden dat de mensheid zich opsplitst in een kleine klasse van supermensen die creativiteit en gezondheid kopen en een massale onderklasse van arme mensen, een klasse die zijn economische waarde verliest.[10]

Hack jezelf[bewerken]

In de nabije toekomst voorziet Harari de mogelijkheid om een mens te hacken. Door middel van algoritmes zal duidelijk worden, wat hij denkt en wat hij wil. Wat er omgaat in lichaam en geest is op afzienbare termijn af te lezen en daardoor is de mens te manipuleren. Bedrijven en overheden krijgen steeds grotere macht door data. Harari merkt op dat "dit een ideale situatie is voor organisaties als de Gestapo en de KGB". [11]

Als positief gevolg van deze ontwikkelingen ziet hij dat we binnenkort gezondheidszorg grotendeels kunnen outsourcen en via IT afwijkingen in het lichaam vroegtijdig kunnen ontdekken.Harari voorspelt ook grote kansen voor zelfverkenning en de ontdekking van jezelf. Zijn centrale gedachte is dat verhalen ons leven overheersen en dat het wellicht mogelijk wordt je eigen narratief te veranderen. Het brein is een machine die voortdurend verhalen verzint over jezelf. Het kan een tragedie of komedie zijn. Hij hoopt dat de mogelijkheid om jezelf te hacken de mens gelukkiger zal maken.Tegelijkertijd vreest hij dat de meeste mensen een diepgaande confrontatie met zichzelf niet aan zullen kunnen.

Harari is een groot liefhebber van sciencefiction-boeken, omdat zij het meest autenthiek een mogelijke toekomst weergeven. Zijn favoriete roman is Brave new world van Aldous Huxley.

Citaat[bewerken]

Volgens Harari zal de grondstoffenschaarste zoals de Club van Rome voorspelde niet zozeer de toekomst bepalen, maar wel het ecologisch verval of het vernietigen van de natuurlijke leefomgeving. Om dit te illustreren maakt hij een kleine vergelijking: Inmiddels huisvesten de aardse continenten bijna zeven miljard sapiens. Als je al die mensen samen op een gigantische weegschaal zou zetten, zou hun gecombineerde massa neerkomen op zo'n driehonderd miljoen ton. Als je vervolgens al ons vee en kleinvee zou nemen - koeien, varkens, schapen en kippen - en die op een nog grotere weegschaal zou zetten, zou hun massa neerkomen op circa zevenhonderd miljoen ton. De gecombineerde massa van al het overgebleven wild - van stekelvarkens en pinguïns tot olifanten en walvissen - bedraagt daarentegen minder dan honderd miljoen ton. Onze kinderboeken, onze iconografie en onze tv-schermen staan nog vol giraffes, wolven en chimpansees, maar in de echte wereld zijn daar nog maar heel weinig van. Er zijn ongeveer tachtigduizend giraffes op de wereld, tegen 1,5 miljard runderen. Er zijn slechts tweehonderdduizend grijze wolven, naast vierhonderd miljoen huishonden. Er zijn maar tweehonderdvijftigduizend chimpansees, en miljarden mensen. De mensheid heeft de wereld definitief overgenomen.[12]