Naar inhoud springen

Yvonne Keuls

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Yvonne Keuls
Yvonne Keuls (1989)
Yvonne Keuls (1989)
Algemene informatie
Geboortedatum 17 december 1931
Geboorteplaats Batavia
Overlijdensdatum 16 november 2025
Overlijdensplaats Den Haag
Geboorteland Nederlands-Indië (kolonie)
Beroep schrijfster, onderwijzeres
Jaren actief 1965–2025
Werk
Bekende werken Jan Rap en z'n maat (1977, toneel)
De moeder van David S. (1980)
Het verrotte leven van Floortje Bloem (1982)
Mevrouw mijn moeder (1999)
Gemmetje Victoria (2021)
Uitgeverij(en) Ambo/Anthos uitgevers
Prijzen en onderscheidingen Mr. H.G. van der Vies-prijs (1967), Trouw publieksprijs (1999), Ridder in de Orde van Oranje-Nassau (2000)
Dbnl-profiel
(en) IMDb-profiel
Portaal  Portaalicoon   Literatuur
Keuls in 2010

Yvonne Keuls, auteurs- en huwelijksnaam van Yvonne Bamberg, (Batavia, 17 december 1931 – Den Haag, 16 november 2025) was een Nederlandse schrijfster.

Jeugd en oorlogsjaren

[bewerken | brontekst bewerken]

Yvonne Keuls werd geboren in 1931 in Nederlands-Indië. Zij had een Javaans-Nederlandse moeder en een Joodse vader, Samuel Bamberg, die inspecteur bij het kadaster was en later wiskundeleraar werd. In 1938 vertrokken haar ouders met haar en haar oudere broertje naar Nederland.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd haar vader, die tbc had, meegenomen door de nazi's. Omdat de Duitsers geen risico wilden nemen dat ze de besmettelijke ziekte ook zouden krijgen, werd hij snel vrijgelaten. Yvonne belandde zelf in 1944 ook in het ziekenhuis met tbc. Haar vader pleegde later dat jaar zelfmoord. In een interview in 2006 in dagblad Trouw vertelde Keuls hierover: "Mijn vader bedacht dat hij de winter toch niet door zou komen en dat het dus geen zin had langer te blijven leven. De anderen konden die ene boterham veel beter gebruiken. Bovendien had ik, de jongste van het stel, ook al tbc en was hij bang dat hij de rest van het gezin zou aansteken".[1]

De sociaal bewogen schrijfster

[bewerken | brontekst bewerken]

Zij volgde de opleiding tot onderwijzeres en kwam in 1952 terecht op een lagere school in de Haagse Schilderswijk. In 1954 trouwde ze met Rob Keuls en werd ze ontslagen, zoals destijds gebruikelijk was. De rol van huisvrouw bleek niets voor haar en ze wierp zich op haar grote passie: schrijven.

Haar "Foei toch, Frances!" dat in 1960 verscheen onder haar meisjesnaam Yvonne Bamberg, leidde tot een opdracht: de bewerking van Louis Couperus’ De boeken der kleine zielen voor een televisieserie van de NCRV, die in 1969 werd uitgezonden. Later volgden er verscheidene opdrachten om romans tot tv-script uit te werken. Naast haar literaire werk focuste Keuls op hulpverlening aan verslaafden en mishandelde kinderen. Ze richtte in 1972 het kinderopvanghuis JOS op. Het huis sloot na een jaar door geldgebrek, maar die ervaring plantte de kiem voor Keuls als betrokken romanschrijver. Privé ving ze nog veel mishandelde kinderen op.

Als auteur vond Keuls onder meer inspiratie bij sociaal-realistische auteurs als Émile Zola of Charles Dickens. "Via één persoon kun je laten zien hoe het een hele groep mensen vergaat. Door daar fictie over te schrijven, kun je mensen de ogen openen," vertelde Yvonne Keuls in het Radio 1-programma Vriend en Vijand.

Haar romandebuut, Jan Rap en zijn maat (1977), dat deels was gebaseerd op wat ze had gezien bij JOS, werd bewerkt voor theater. Het stuk werd in tien talen vertaald en in 25 Europese theaters gespeeld. Over de toneelversie schreef dagblad de Volkskrant in 1977: "Yvonne Keuls gaat niet in op de achtergronden van het falen van de ambtelijke broeders, noch op die verwaarlozing van het achtererf. Ze laat zien, in uiterst beknopte silhouetten van een handvol slachtoffers, wat het teweegbrengt: wrakken aan wie de samenleving voortdurend hun tekortschieten verwijt." De verfilming in 1989 werd geregisseerd door Ine Schenkkan.

Keuls zette de thematiek verder. De moeder van David S. (1980) gaat over een moeder die haar zoon van de drugs probeert af te houden. In Het verrotte leven van Floortje bloem beschrijft ze hoe een meisje van vijftien jaar heroïneverslaafd raakt en in de prostitutie terechtkomt. Na een tv-interview bij Sonja Barend stuurden kijkers geld op voor het opzetten van een hulpbus voor heroïneprostituees.[2][bron?]

In 1985 kwam Annie Berber en het verdriet van een tedere crimineel uit, over het seksueel misbruik door een kinderrechter. Voor het boek zou de vader van Marnix Rueb model hebben gestaan.[3][4] Het leidde tot een heksenjacht in de pers, waarbij haar werd aangerekend dat ze feiten en fictie vermengde en haar verweten werd dat ze een geseponeerde zaak oprakelde.[5][6][7] In 2014 werd het boek heruitgegeven onder de titel Rapport Tommie, met een nieuwe inleiding van de schrijfster en een nawoord van Rudie Kagie.

Literaire terugblik op haar jeugd

[bewerken | brontekst bewerken]

Jarenlang schreef Keuls niet autobiografisch en louter over het - meestal trieste  - leven van andere mensen. Pas in 1990 kwam haar eigen jeugd voor het eerst aan bod in de novelle De tocht van het kind. Hierin gaat een zevenjarig meisje met haar Nederlandse vader en Indische moeder terug naar Nederland. Haar moeder is ziek van het besef dat ze haar roots achter zich laat. Hierdoor krijgt het personage meer toenadering tot haar vader.[1]

In 1999 schreef ze een boek over de band met haar moeder, Mevrouw, mijn moeder, waarin ze schreef over haar Indische wortels, de repatriëring naar Nederland, de vestiging in Den Haag en andere herinneringen. Dit boek werd in 2022 heruitgebracht in de serie Nederland Leest en was gratis verkrijgbaar in bibliotheken.[8] Het daaropvolgende Aan tafel met Yvonne Keuls (2000) bevat een verzameling verhalen bij recepten die ze van haar moeder had geleerd.

In Lowietjes smartegeld (2003), vertelde Keuls over de mishandeling van een tante door de Japanners tijdens de Tweede Wereldoorlog. In 2013 verscheen Koningin van de nacht, over een halfjoods gezin dat probeert te overleven tijdens de oorlog.[9]

Laatste jaren

[bewerken | brontekst bewerken]

Haar laatste roman, Gemmetje Victoria (2021), is wederom een aanklacht tegen de jeugdzorg, deze keer vanuit het perspectief van een zeventienjarige moeder. Haar kind, Gemmetje, wordt na de bevalling en tegen haar zin direct weggehaald door jeugdzorg. Ook hierin vermengt ze feit en fictie. Die werkwijze schrijft ze toe aan haar rol in haar eigen gezin van herkomst: haar moeder, die amper buiten kwam, viel op haar terug om te weten wat er in de wereld gebeurde. Om geen naakte feiten op te dreunen, verpakte Keuls de realiteit in verhalen.

Op hoge leeftijd hield Keuls zich nog steeds bezig met nieuwe projecten en was ze actief lid van het comité van aanbeveling van Stichting Pelita, de organisatie die sinds 1947 ondersteuning biedt aan ouderen met een achtergrond in voormalig Nederlands-Indië en Indonesië. Ze sprak op 15 augustus 2024 samen met haar kleindochter Babiche tijdens de nationale Indië-herdenking in Den Haag.[10] Keuls overleed op 16 november 2025 op 93-jarige leeftijd na een kort ziekbed in haar woonplaats Den Haag.[11]

Populariteit

[bewerken | brontekst bewerken]

De populariteit van Keuls is zowel te danken aan haar toegankelijke schrijfstijl als aan de keuze van de thema's van haar boeken, zoals drugsverslaving, oorlog, dakloosheid en kindermisbruik. Keuls' werk werd onder meer vertaald in het Deens, Duits, Engels, Frans, Fries, Hongaars, Italiaans en Zweeds.

Televisie

[bewerken | brontekst bewerken]

In 1980 was Keuls een vast panellid in de tv-quiz Zo Vader, Zo Zoon en de varianten daarop. Destijds was ze nog tamelijk onbekend als schrijfster. In de jaren 80 nam zij deel aan het panel van het tv-programma Daar zeg je zowat, ook van de publieke omroep NCRV.

Onderscheidingen

[bewerken | brontekst bewerken]

Bibliografie (selectie)

[bewerken | brontekst bewerken]
  • Kleine muizen (eenakter) (1965, uitgezonden op televisie 20 mei 1966, officieel gepubliceerd in 1981)
  • Onbegonnen werk (voor televisie) (1967)
  • De toestand bij ons thuis (met kindertekeningen van Otto Dicke) (1969) Uitg. Ad. Donker, Rotterdam
  • Jan Rap en z'n maat (toneel) (1977)
  • Keuls potje (1979)
  • Een doekje voor het bloeden (1980)
  • Keulsiefjes (1980)
  • De moeder van David S., geboren 3 juli 1959 (1980)
  • Regenwormen (1981)
  • Het verrotte leven van Floortje Bloem (1982)
  • Annie Berber en het verdriet van een tedere crimineel (1985)
  • De arrogantie van de macht (1986)
  • Daniël Maandag (1988)
  • Alle Indische tantes (1988)
  • De tocht van het kind (1990)
  • Meneer en mevrouw zijn gek (1992)
  • Die kat van dat mens (1993)
  • Lowietjes smartengeld of: Het gebit van mijn moeder (1995)
  • Keulsiefjes (1996)
  • Mevrouw mijn moeder (1999)
  • Dochters (1999)
  • Aan tafel met Yvonne Keuls (2000, ISBN 9789026116681, Fontein, Baarn, met foto's van Robert Collette)
  • Indische Tantes (2001)
  • Madame K: Van Indisch kind tot Haagse dame (2001)
  • Familiegedoe (2004)
  • Trassi tantes (2004)
  • Benjamins bruid (2008[18])
  • Lieve koningin, open brieven aan Beatrix (2008)
  • Allemaal beestjes (2009) bundeling dierenverhalen, speciaal voor de Boekenweek
  • Koningin van de nacht (2013)
  • Rapport Tommie (2014)
  • Zoals ik jou ken, ken jij mij (2018)
  • Gemmetje Victoria (2021)

Bestseller 60

[bewerken | brontekst bewerken]
Boeken met noteringen in de Nederlandse Bestseller 60 Jaar van
verschijnen		 Datum van
binnenkomst		 Hoogste
positie		 Aantal
weken		 Opmerkingen[19]
Benjamins Bruid 2008 26-11-2008 40 6
Koningin van de nacht 2013 20-11-2013 53 1
Zoals ik jou ken, ken jij mij 2018 21-03-2018 54 1
Gemmetje Victoria 2021 01-12-2021 15 7
[bewerken | brontekst bewerken]
Zie de categorie Yvonne Keuls van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.
Overgenomen van "https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Yvonne_Keuls&oldid=70253955"