Zaans Museum

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zaans Museum
Zaans Museum - Entree
Zaans Museum - Entree
Opgericht 1994
Locatie Zaandam, Noord-Holland,
Nederland
Personen
Directeur Jan Hovers [1]
Conservator Hester Wandel
Lid van OAM, ICOM, Museumvereniging
Website
Portaal  Portaalicoon   Kunst & Cultuur

Het Zaans Museum is een museum in Zaandam op de Zaanse Schans en is in 1998 geopend om het Zaanse erfgoed te bewaken en bewaren. In 2009 werd het museum uitgebreid met de Verkade Experience.

In 2016 opende het Zaans Museum drie locaties met levende geschiedenis op de Zaanse Schans: de Kuiperij, het Jisperhuisje en Wevershuis. Een andere dependance van het Zaans Museum is het Czaar Peterhuisje in het centrum van Zaandam.

Het museum bevat cultuurhistorische en streekgebonden collecties over de woon- en industriële cultuur. In 2015 verwierf het museum een schilderij uit de Zaanse periode (4 juni - 8 oktober 1871) van de Franse impressionist Claude Monet, getiteld "De Voorzaan en de Westerhem".

Collectie[bewerken]

Het museum bevat cultuurhistorische en streekgebonden collecties over woon- en industriële cultuur. Het is gebaseerd op de collectie van de Vereniging tot Instandhouding en Uitbreiding der Zaanlandse Oudheidkundige Verzameling Jacob Honig Janszoon Junior. Het museum heeft twee deelcollecties, wooncultuur en industriële cultuur. Binnen de collectie wooncultuur toont het museum streekdracht, Zaans beschilderd meubilair en gebruiksvoorwerpen uit Zaanse woonhuizen. De industriële collectie omvat erfgoed afkomstig van grote Zaanse bedrijven als Bruynzeel, Honig, Albert Heijn en Lassie.

Locaties & Exposities[bewerken]

De vaste expositie van het Zaans Museum beslaat momenteel vijf tentoonstellingen: ‘De Zaanstreek maakt het’, ‘Typisch Zaans’, ‘Monet en het Zaanse Landschap’, ’Monumenten Spreken’ (De Zaanstreek in de Tweede Wereldoorlog) en de ‘Verkade Experience’. Een nieuwe inleiding van de vaste expositie, met ‘Old Holland’ als belangrijk toeristisch bezoekmotief, is in voorbereiding en zal naar verwachting in 2017/2018 worden geopend. Op de Zaanse Schans beheert het Zaans Museum drie buitenlocaties: het Wevershuis, de Kuiperij en het Jisperhuisje.

De Zaanstreek maakt het

De Zaanstreek maakt het[bewerken]

De permanente tentoonstelling 'De Zaanstreek maakt het' vertelt de geschiedenis van de industrie in de Zaanstreek. In de zeventiende en achttiende eeuw stond de Zaanstreek bekend om haar hoeveelheid molens en scheepswerven. In de negentiende eeuw veranderde het aanzien van de Zaanstreek, toen er langs de oevers van de rivier de Zaan tal van fabrieken verrezen. De aanleg van het Noordzeekanaal (1876), een zeehaven, sluis en spoorlijnen aan het begin van de twintigste eeuw, maakten dat de Zaanse fabrieken en levensmiddelenindustrie zich tussen 1918 en 1965 konden ontwikkelen tot de belangrijkste en bekendste tak van de Nederlandse nijverheid. De Zaanstreek wordt ook wel de ‘provisiekast van Nederland’ genoemd.

Verkade Experience[bewerken]

De collectie in de 'Verkade Experience' wordt gevormd door de bedrijfscollectie van de familie Verkade. Deze collectie omvat foto's, displays, verpakkingen, affiches en drie werkende productielijnen voor chocolade, biscuit en waxine. Ook is er een schatkamer waar de originele aquarellen voor de plaatjesalbums van Verkade worden getoond.

Claude Monet, De Voorzaan en de Westerhem, 1871 (collectie Zaans Museum)

Monet en het Zaanse landschap[bewerken]

In 2015 verwierf het museum een schilderij uit de Zaanse periode (4 juni - 8 oktober 1871) van de Franse impressionist Claude Monet, getiteld "De Voorzaan en de Westerhem". Het tafereel toont het uitzicht op de Voorzaan, het stuk rivier ten zuiden van de sluizen in het centrum van Zaandam. Voor het eiland de Westerhem zeilen schepen. Op het eiland draaien houtzaagmolens De Bakker, de Roode Leeuw en De Notenboom. Monet schilderde drie versies van dit tafereel. Later werd dit serie-schilderen gezien als een van de kenmerken van het impressionisme, een stijl waarmee Monet in de Zaanstreek experimenteerde. Aan zijn vriend de schilder Camille Pissarro schreef hij: ‘Zaandam is wel bijzonder opmerkelijk en er is genoeg te schilderen voor een heel leven. Huizen in alle kleuren, molens bij honderden en verrukkelijke boten.’

“De Voorzaan en de Westerhem” van Monet is opgenomen in de presentatie in het Zaans Museum over het Zaanse landschap als inspiratiebron voor kunstenaars. Daarnaast zijn in een interactieve presentatie alle 25 schilderijen en 9 schetsen, die Monet in 1871 in Zaandam maakte, op ware grootte te zien. Het schilderij is opgenomen in de permanente schilderijen expositie en portrettengalerij van Zaankanters (het schilderij hoort hier niet echt bij maar staat wel naast deze presentatie). De collectie portretten bestaat uit afbeeldingen van leden van Zaanse families, die succesvol waren in één van de typisch Zaanse bedrijfstakken, burgemeesters, fabrikanten en kunstenaars. Daarnaast bestaat de collectie uit afzonderlijke stukken van bekende en minder bekende Zaankanters.

Typisch Zaans[bewerken]

De permanente tentoonstelling 'Typisch Zaans' toont een reconstructie van een tentoonstelling uit 1874, die aan de basis ligt van de huidige collectie van het Zaans Museum. In de Zaanstreek legden plaatselijke geschiedschrijvers en verzamelaars de geschiedenis vast in boeken en verzamelingen om het streekeigene te bewaren. In augustus en september 1874 werd in het stadhuis van Zaandam de “Tentoonstelling van Zaanlandsche Oudheden en Merkwaardigheden” gehouden. In een eigentijdse reconstructie van deze negentiende-eeuwse tentoonstelling wordt getoond hoe er toen over typisch Zaans werd gedacht.

Monumenten spreken[bewerken]

De tentoonstelling 'Monumenten spreken' vertelt het verhaal van de Tweede Wereldoorlog in de Zaanstreek. De tentoonstelling vertelt het verhaal achter de achtentwintig oorlogs- en verzetsmonumenten die de Zaanstreek telt. De monumenten verwijzen naar gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog. In 28 mini-documentaires vertellen ooggetuigen over deze gebeurtenissen. De documentaires zijn gemaakt door Stichting Monumenten Spreken.

Het Weverhuis - Zaans Museum

Het Wevershuis[bewerken]

Het Wevershuis is een van de locaties van het Zaans Museum op de Zaanse Schans. In het Wevershuis staat de ambacht van het zeildoek weven in de negentiende eeuw centraal. In de achttiende eeuw woonden er twee gezinnen en stonden er vijf weefgetouwen. De huidige expositie toont de woonsituatie van één gezin met twee weefgetouwen. Het Wevershuis heeft tot het begin van de twintigste eeuw dienstgedaan als thuisweverij. Het huis stond destijds aan de Dorpsstraat te Assendelft. In 2015 is het huis op de Zaanse Schans heropgebouwd.

De Kuiperij[bewerken]

De Kuiperij is een van de locaties van het Zaans Museum op de Zaanse Schans. In de Kuiperij staat de ambacht van het kuipen omstreeks 1960 centraal. Het interieur van de kuiperij is afkomstig van kuiperij en vatenhandel S.R. Tiemstra en Zonen uit Oostzanerwerf. Bij zijn overlijden droeg de laatste kuiper, Jaap Tiemstra, de kuiperij en inboedel in zijn geheel over aan het Zaans Museum. De gekuipte vaten deden dienst als verpakkingsmateriaal voor boter, melk, azijn, olie, vis, vruchten, groenten, jenever, rum en alle soorten bieren en wijnen.

Het Jisperhuisje[bewerken]

Het Jisperhuisje is een van de locaties van het Zaans Museum op de Zaanse Schans. In het Jisperhuisje, een vissershuis uit Jisp, toont het Zaans Museum het leven van een vissersvrouw van vóór de industriële revolutie (halverwege de negentiende eeuw). Kinderen en volwassenen kunnen hier een stap terug in de tijd zetten door zich te hullen in Zaanse klederdracht uit de desbetreffende periode. Het huisje is een replica, het origineel dateert uit 1860 en is te zien in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.

Honig Breethuis[bewerken]

Een deel van de collectie van het Zaans Museum is in het Honig Breethuis te zien. In het Honig Breethuis kunnen bezoekers ervaren hoe een Zaanse koopmansfamilie van papiermakers woonde en leefde anno 1830. Het museum ligt aan de Lagedijk in Zaandijk.

Czaar Peterhuisje[bewerken]

Het Czaar Peterhuisje, in het centrum van Zaandam, is één van de oudste houten huisjes van Nederland. Het werd in 1632 als arbeidershuisje gebouwd van oud scheepshout. In dit huisje logeerde de Russische Tsaar Peter de Grote toen hij in 1697 het vak van scheepstimmerman kwam leren. Om het huisje te beschermen, is er in 1823 een omhulsel omheen gebouwd. De huidige stenen ombouw dateert van 1895. Veel mensen, waaronder Russische tsaren, Nederlandse vorsten en zelfs Napoleon, brachten een bezoek aan het Czaar Peterhuisje. De talloze namen, die in de ramen en houten wanden geschreven en gekerfd staan, herinneren daar nog steeds aan. Het Czaar Peterhuisje is een dependance van het Zaans Museum.

Gebouw & Ligging[bewerken]

Het Zaans Museum is sinds de opening gevestigd in een eigentijds vormgegeven gebouw van 16.500m3. Het gebouw is ontworpen door architect Cor van Hillo. Het museum is sinds 11 maart 2009 uitgebreid met een nieuwe vleugel, de Verkade Experience. In deze vleugel wordt de bedrijfscollectie van Verkade getoond. Het Zaans Museum ligt op de Zaanse Schans aan de Kalverpolder, een natuurgebied van Staatsbosbeheer.

In 2001 kreeg het museum een vermelding bij de uitreiking van de jaarlijkse European Museum of the Year Award. De jury prees vooral de eigentijdse en open architectuur van het gebouw, de situering van het gebouw ten opzichte van de historische reconstructie op de Zaanse Schans en de educatieve programma´s en de presentatie van de vaste collectie. Het lichtontwerp in de presentatie won daarnaast twee prijzen: de Award of Merit van de Edison Award 2000 en de International Illumination Design Award 2001.

Toekomstige exposities & locaties[bewerken]

Old Holland[bewerken]

Een nieuwe inleiding van de vaste expositie, waarin ‘Old Holland’ als belangrijk toeristisch bezoekmotief van de Zaanse Schans wordt verklaard, is in voorbereiding en zal naar verwachting in 2017/2018 geopend worden.

Hembrugmuseum[bewerken]

Medio 2016 zal het Hembrugmuseum onder de vleugels van het Zaans Museum komen. In de loop van 2017 zal een deel van de collectie getoond gaan worden in twee transformatorhuisjes op het Hembrugterrein. De monumentale gebouwen, objecten, foto’s, films en documenten tonen de geschiedenis van de voormalige Artillerie Inrichtingen en het Hembrugterrein als het militaire, logistieke hart van de Stelling van Amsterdam en was jarenlang de grootste werkgever in Zaanstad.

Kunsthal Zaandam[bewerken]

Het Zaans Museum ontwikkelt in samenwerking met de gemeente Zaanstad een kunsthal in de oude binnenstad van Zaandam. De inhoud van de kuns thal zal erop gericht zijn om met name internationale bezoekers te bedienen met typisch Hollandse kunstwerken, die recht doen aan het archetypische beeld van Holland.

Externe links[bewerken]